{"id":63347,"date":"2026-09-10T12:56:36","date_gmt":"2026-09-10T10:56:36","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/student\/?post_type=komunikaty&p=63347"},"modified":"2026-09-10T12:58:18","modified_gmt":"2026-09-10T10:58:18","slug":"odwaz-sie-byc-soba-przewodnik-po-swiecie-niesmialosci","status":"publish","type":"komunikaty","link":"https:\/\/us.edu.pl\/student\/komunikaty\/odwaz-sie-byc-soba-przewodnik-po-swiecie-niesmialosci\/","title":{"rendered":"Odwa\u017c si\u0119 by\u0107 sob\u0105 \u2013 przewodnik po \u015bwiecie nie\u015bmia\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column width=”5\/6″]\r\n

\r\n
\r\n \r\n

Artyku\u0142 powsta\u0142 na podstawie poradnika psycholog Magdaleny Staniek \u201eNie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107. Zmie\u0144 my\u015blenie i odwa\u017c si\u0119 by\u0107 sob\u0105\u201d (Wydawnictwo Edgard, seria Samo Sedno). Ksi\u0105\u017cka stanowi praktyczne, oparte na nurcie terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) narz\u0119dzie do pracy nad sob\u0105, kt\u00f3re krok po kroku uczy, jak oswoi\u0107 spo\u0142eczne l\u0119ki, porzuci\u0107 b\u0142\u0119dy my\u015blenia i zacz\u0105\u0107 swobodnie funkcjonowa\u0107 w relacjach z lud\u017ami.<\/p>\n

Czym jest nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107? Cecha sta\u0142a a do\u015bwiadczenie chwilowe<\/strong><\/span><\/h1>\n

Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cemy rozumie\u0107 na dwa sposoby: jako wzgl\u0119dnie sta\u0142\u0105 cech\u0119 osobowo\u015bci lub kr\u00f3tkotrwa\u0142e do\u015bwiadczenie (stan chwilowy \/ onie\u015bmielenie), kt\u00f3re jest znane niemal ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi. Badania m\u00f3wi\u0105, \u017ce a\u017c 99% doros\u0142ych do\u015bwiadczy\u0142o onie\u015bmielenia, a ponad po\u0142owa populacji cierpi na nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 dyspozycyjn\u0105. Stan przej\u015bciowy pojawia si\u0119 cz\u0119sto w krytycznych momentach \u017cyciowych \u2013 rozpocz\u0119cie studi\u00f3w, zwi\u0105zek romantyczny, nowa praca czy sesja egzaminacyjna. Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 dyspozycyjna przenika wi\u0119kszo\u015b\u0107 obszar\u00f3w \u017cycia i towarzyszy nam przez lata. Co jednak wa\u017cne, cho\u0107 bywa uci\u0105\u017cliwa, nie jest \u201ewyrokiem do\u017cywotnim\u201d. To dynamiczna cecha, na kt\u00f3rej kszta\u0142towanie mamy realny wp\u0142yw.<\/p>\n

Pe\u0142ny syndrom nie\u015bmia\u0142o\u015bci<\/strong><\/span><\/h2>\n

O nie\u015bmia\u0142o\u015bci jako sta\u0142ej cesze m\u00f3wimy wtedy, gdy wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105 trzy kluczowe komponenty:<\/p>\n

    \n
  1. Schemat Ja w\u0142a\u015bciwy osobom nie\u015bmia\u0142ym (g\u0142\u0119bokie, utrwalone przekonanie, \u017ce \u201ejestem nie\u015bmia\u0142a\/nie\u015bmia\u0142y\u201d);<\/li>\n
  2. Trwa\u0142a tendencja do unikania zachowa\u0144 po\u017c\u0105danych w sytuacjach spo\u0142ecznych;<\/li>\n
  3. Odczuwanie napi\u0119cia i dyskomfortu w obecno\u015bci innych ludzi.<\/li>\n<\/ol>\n

    Te trzy elementy tworz\u0105 postaw\u0119, kt\u00f3ra powoduje, \u017ce l\u0119kowe my\u015blenie blokuje dzia\u0142anie i wywo\u0142uje silne pobudzenie cia\u0142a.<\/p>\n

    R\u00f3\u017cne oblicza nie\u015bmia\u0142o\u015bci<\/strong><\/span><\/h1>\n

    Czy mo\u017cna uchodzi\u0107 za dusz\u0119 towarzystwa, a jednocze\u015bnie by\u0107 g\u0142\u0119boko nie\u015bmia\u0142ym? Tak \u2013 m\u00f3wimy tu bowiem o nie\u015bmia\u0142o\u015bci publicznej <\/strong>i prywatnej<\/strong>. Osoby publicznie nie\u015bmia\u0142e okazuj\u0105 t\u0119 cech\u0119 na zewn\u0105trz: czerwieni\u0105 si\u0119, unikaj\u0105 kontaktu wzrokowego, milkn\u0105, gdy kto\u015b na nie patrzy, a ich otoczenie nie ma w\u0105tpliwo\u015bci co do ich wycofania.<\/p>\n

    Z kolei prywatnie nie\u015bmiali w\u0142o\u017cyli ogrom pracy w nauk\u0119 kompetencji spo\u0142ecznych. Potrafi\u0105 swobodnie rozmawia\u0107, \u017cartowa\u0107 i przemawia\u0107. Na zewn\u0105trz wygl\u0105daj\u0105 na pewnych siebie, jednak wewn\u0119trznie prze\u017cywaj\u0105 pewnego rodzaju parali\u017c l\u0119kowy, nosz\u0105 w g\u0142owie niszcz\u0105cy autoportret osoby nieporadnej. Ich cierpienie jest niewidoczne dla otoczenia.<\/p>\n

    Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107, introwersja czy l\u0119k spo\u0142eczny?<\/strong><\/span><\/h1>\n

    Wa\u017cne jest odr\u00f3\u017cnienie nie\u015bmia\u0142o\u015bci od introwersji. R\u00f3\u017cnica tkwi w motywacji<\/strong>: introwertyk sp\u0119dza czas sam, poniewa\u017c woli w\u0142asne towarzystwo, ma stabiln\u0105 samoocen\u0119, nie do\u015bwiadcza negatywnych przekona\u0144 o sobie i nie odczuwa potrzeby ci\u0105g\u0142ych interakcji. Osoba nie\u015bmia\u0142a za\u015b w g\u0142\u0119bi duszy mo\u017ce by\u0107 bardzo towarzyska \u2013 t\u0119skni za blisko\u015bci\u0105 i kontaktem, ale parali\u017cuje j\u0105 strach przed odrzuceniem i ocen\u0105. W relacjach z innymi lud\u017ami osoba introwertyczna mo\u017ce odczuwa\u0107 spok\u00f3j i nie do\u015bwiadcza\u0107 l\u0119ku. Inaczej jest u os\u00f3b nie\u015bmia\u0142ych: one cz\u0119\u015bciej maj\u0105 nisk\u0105 samoocen\u0119 i wysok\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na krytyk\u0119. W towarzystwie reaguj\u0105 silnym zak\u0142opotaniem, co wyra\u017ca si\u0119 poprzez zaczerwienienie na twarzy, milczenie czy zastygni\u0119cie w bezruchu. Taki parali\u017c to cz\u0119sto efekt l\u0119ku spo\u0142ecznego<\/strong> \u2013 patologicznej obawy przed wej\u015bciem w relacj\u0119.<\/p>\n

    \u0179r\u00f3d\u0142em tego napi\u0119cia jest r\u00f3wnie\u017c rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy Ja realnym a Ja idealnym. Ja realne<\/strong> to nasza wizja tego, jacy jeste\u015bmy (\u201ejestem nudna\/nudny, nieporadna\/nieporadny\u201d), natomiast Ja idealne<\/strong> to zestaw cech, kt\u00f3re chcieliby\u015bmy mie\u0107 (np. wyidealizowany obraz doskona\u0142ego m\u00f3wcy). Gdy kto\u015b stawia sobie zbyt wysokie, perfekcjonistyczne wymagania, zderzenie z Ja realnym wywo\u0142uje zahamowanie. Praca nad nie\u015bmia\u0142o\u015bci\u0105 wymaga urealnienia obu tych struktur.<\/p>\n

    Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107: balast czy atut?<\/strong><\/span><\/h1>\n

    Spo\u0142eczny odbi\u00f3r os\u00f3b nie\u015bmia\u0142ych jest zaskakuj\u0105co pozytywny. Otoczenie postrzega je jako lubiane, godne zaufania i skromne, a tak\u017ce jako znakomitych, empatycznych s\u0142uchaczy. Onie\u015bmielenie pe\u0142ni funkcj\u0119 przystosowawcz\u0105: u\u0142atwia prac\u0119 grupow\u0105 poprzez hamowanie zachowa\u0144 egoistycznych oraz pozwala na g\u0142\u0119bsze wczuwanie si\u0119 w punkt widzenia innych ludzi.<\/p>\n

    Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 staje si\u0119 jednak barier\u0105, gdy zaczyna blokowa\u0107 realizacj\u0119 podstawowych cel\u00f3w \u017cyciowych: parali\u017cuje przed egzaminem, uniemo\u017cliwia p\u00f3j\u015bcie na rozmow\u0119 o prac\u0119, wyzwala z\u0142o\u015b\u0107 na siebie czy wywo\u0142uje dolegliwo\u015bci somatyczne (b\u00f3le brzucha, bezsenno\u015b\u0107).<\/p>\n

    Do\u015bwiadczeniu nie\u015bmia\u0142o\u015bci towarzyszy ca\u0142a gama trudnych emocji: onie\u015bmielenie, zak\u0142opotanie, niepewno\u015b\u0107, a tak\u017ce toksyczny wstyd (poczucie, \u017ce ca\u0142e nasze istnienie jest wadliwe, co wyzwala ch\u0119\u0107 \u201eznikni\u0119cia\u201d). Cz\u0119sto pojawia si\u0119 te\u017c smutek (z powodu niespe\u0142nionych marze\u0144 i osamotnienia) oraz skrywana z\u0142o\u015b\u0107 (na siebie za brak odwagi lub na innych za to, \u017ce nie dostrzegaj\u0105 naszej warto\u015bci).<\/p>\n

    Kluczem do zmiany jest nauka czytania emocji. Powinni\u015bmy ws\u0142uchiwa\u0107 si\u0119 w sygna\u0142y przekazywane przez cia\u0142o i pami\u0119ta\u0107, \u017ce pobudzenie somatyczne (szybsze bicie serca) nie zawsze musi oznacza\u0107 l\u0119k \u2013 mo\u017ce to by\u0107 z\u0142o\u015b\u0107, ekscytacja lub po prostu reakcja na wysi\u0142ek fizyczny.<\/p>\n

    Zniekszta\u0142cenia poznawcze os\u00f3b nie\u015bmia\u0142ych<\/strong><\/span><\/h1>\n

    Ludzki m\u00f3zg nie jest komputerem i \u0142atwo ulega b\u0142\u0119dom poznawczym. U os\u00f3b nie\u015bmia\u0142ych zniekszta\u0142cenia te s\u0105 wyj\u0105tkowo wyostrzone i pokazuj\u0105 nieprawd\u0119 o obiektywnej rzeczywisto\u015bci:<\/p>\n

      \n
    • My\u015blenie zero-jedynkowe: \u201eSkoro raz milcza\u0142am\/milcza\u0142em na zaj\u0119ciach, jestem kompletn\u0105 nieudaczniczk\u0105 \/ kompletnym nieudacznikiem\u201d.<\/li>\n
    • Katastrofizacja: \u201eNa pewno si\u0119 skompromituj\u0119 na randce i zostan\u0119 wy\u015bmiana\/wy\u015bmiany\u201d.<\/li>\n
    • Pr\u00f3ba czytania w my\u015blach: \u201ePatrzy na mnie, bo uwa\u017ca mnie za idiotk\u0119\/idiot\u0119\u201d.<\/li>\n
    • Personalizacja: \u201eKolega z \u0142awki si\u0119 nie odzywa, na pewno jest na mnie z\u0142y\u201d.<\/li>\n
    • Selektywna uwaga i pomijanie pozytyw\u00f3w: \u201eZda\u0142am\/zda\u0142em tylko dlatego, \u017ce profesor by\u0142 mi\u0142y\u201d.<\/li>\n<\/ul>\n

      B\u0142\u0119dne ko\u0142a nie\u015bmia\u0142o\u015bci: pu\u0142apka zachowa\u0144 zaradczych<\/strong><\/span><\/h2>\n

      Aby poradzi\u0107 sobie z l\u0119kiem przed ocen\u0105, osoby nie\u015bmia\u0142e stosuj\u0105 tzw. zachowania zabezpieczaj\u0105ce (zaradcze). Nale\u017c\u0105 do nich:<\/p>\n

        \n
      • unikanie wyzwa\u0144,<\/li>\n
      • zabezpieczanie si\u0119 przed ryzykiem (np. chodzenie tylko w znajome miejsca),<\/li>\n
      • nadu\u017cywanie przygotowa\u0144 (np. spisywanie my\u015bli przed rozmowami telefonicznymi),<\/li>\n
      • wymuszona ekstrawersja (np. udawanie reakcji, g\u0142o\u015bne zachowania).<\/li>\n<\/ul>\n

        Wszystkie te strategie tworz\u0105 b\u0142\u0119dne ko\u0142o: przynosz\u0105 dora\u017an\u0105 ulg\u0119, ale d\u0142ugofalowo utwierdzaj\u0105 nas w przekonaniu, \u017ce \u201eporadzili\u015bmy sobie tylko dzi\u0119ki zabezpieczeniu\u201d \u2013 nie daj\u0105 nam szansy na spontaniczne i \u015bmia\u0142e dzia\u0142anie.<\/p>\n

        Pokonanie nie\u015bmia\u0142o\u015bci \u2013 ustalanie celu, budzenie motywacji<\/strong><\/span><\/h1>\n

        Skuteczne prze\u0142amywanie nie\u015bmia\u0142o\u015bci wymaga zaanga\u017cowania trzech sfer: my\u015bli, emocji i zachowa\u0144<\/strong>, a tak\u017ce odpowiedniej motywacji, kt\u00f3ra opiera si\u0119 na trzech filarach:<\/p>\n

          \n
        • gotowo\u015b\u0107<\/strong> \u2013 czy zmiana jest priorytetem?;<\/li>\n
        • wa\u017cno\u015b\u0107<\/strong> \u2013 jak bardzo po\u017c\u0105dasz zmiany i jak du\u017ca jest rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy tym, co masz, a tym, czego pragniesz?;<\/li>\n
        • zdolno\u015b\u0107<\/strong> \u2013 wiara we w\u0142asne si\u0142y i dopasowanie wyzwa\u0144 do poziomu umiej\u0119tno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n

          Postanowienie \u201eb\u0119d\u0119 bardziej \u015bmia\u0142a\/\u015bmia\u0142y\u201d to my\u015blenie \u017cyczeniowe, kt\u00f3re pomija realne kroki i szybko prowadzi do frustracji. Dlatego potrzebny jest cel. Dobrze, je\u015bli okre\u015blisz go wg zasady SMART: S \u2013 prosty i konkretny, M \u2013 mierzalny, A \u2013 osi\u0105galny, R \u2013 istotny (wa\u017cny dla Ciebie), T \u2013 okre\u015blony w czasie. Nie poprzestawaj na marzeniach, lecz wyznacz sobie cel szczeg\u00f3\u0142owy: \u201ePrzez najbli\u017csze dwa tygodnie na ka\u017cdych zaj\u0119ciach z fizyki zg\u0142osz\u0119 si\u0119 do odpowiedzi co najmniej raz, gdy b\u0119d\u0119 zna\u0107 rozwi\u0105zanie zadania\u201d.<\/p>\n

          Autorka omawianego poradnika zaproponowa\u0142a pewne pomocne narz\u0119dzia: Dziennik nie\u015bmia\u0142o\u015bci i Bank Zasob\u00f3w. W Dzienniku mo\u017cna zapisa\u0107 swoje wyzwalacze \u2013 sytuacje zewn\u0119trzne (grupa ludzi, spotkanie z autorytetem) lub stany wewn\u0119trzne (zm\u0119czenie, zakochanie), kt\u00f3re uruchamiaj\u0105 l\u0119k. Z kolei w Banku Zasob\u00f3w poleca wpisa\u0107 minimum 30 swoich mocnych stron, talent\u00f3w i zainteresowa\u0144 (np. hobby, poczucie humoru, zdolno\u015b\u0107 do g\u0142\u0119bokiego s\u0142uchania, sie\u0107 wsparcia w postaci przyjaci\u00f3\u0142). To kotwice bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3re pozwol\u0105 redukowa\u0107 l\u0119k w trudnych chwilach.<\/p>\n

          Problem z perfekcjonizmem<\/strong><\/span><\/h1>\n

          Jednym z wi\u0119kszych wrog\u00f3w \u015bmia\u0142o\u015bci jest perfekcjonizm \u2013 przekonanie, \u017ce musimy wypa\u015b\u0107 idealnie, by zosta\u0107 zaakceptowanymi. Parali\u017cuje nas to i odbiera rado\u015b\u0107 z relacji. W pracy nad nie\u015bmia\u0142o\u015bci\u0105 wa\u017cne jest, aby da\u0107 sobie prawo do pope\u0142niania b\u0142\u0119d\u00f3w, dr\u017cenia g\u0142osu czy rumie\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

          Potrzebujemy r\u00f3wnie\u017c nauczy\u0107 si\u0119 wy\u0142apywa\u0107 swoje Negatywne Automatyczne My\u015bli (NAM-y) i przekszta\u0142ca\u0107 je w zdrowe my\u015bli alternatywne \u2013 oparte wy\u0142\u0105cznie na suchych, daj\u0105cych si\u0119 obroni\u0107 faktach. Poni\u017csza tabela przedstawia propozycje zmian my\u015bli negatywnych.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n
          Negatywne My\u015bli Automatyczne (NAM)<\/strong><\/td>\nRacjonalna My\u015bl Alternatywna<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
          \u201eZaczerwieni\u0119 si\u0119 w czasie prezentacji, inni uznaj\u0105, \u017ce jestem nieudaczniczk\u0105\/nieudacznikiem\u201d<\/td>\n\u201eMog\u0119 si\u0119 zaczerwieni\u0107, ale to normalny objaw fizjologiczny. Znam materia\u0142, wi\u0119c inni skupi\u0105 si\u0119 na tre\u015bci, a nie na moim wygl\u0105dzie\u201d<\/td>\n<\/tr>\n
          \u201eNie odzywam si\u0119, bo na pewno powiem co\u015b nudnego i nikt si\u0119 tym nie zainteresuje\u201d<\/td>\n\u201eNie wiem, co o mnie pomy\u015bl\u0105. Moje zdanie jest r\u00f3wnie wa\u017cne co zdanie innych. Mam prawo dzieli\u0107 si\u0119 swoimi przemy\u015bleniami\u201d<\/td>\n<\/tr>\n
          \u201eJe\u015bli odm\u00f3wi\u0119 p\u00f3j\u015bcia na imprez\u0119, to znaczy, \u017ce przegra\u0142am\/przegra\u0142em z nie\u015bmia\u0142o\u015bci\u0105. Musz\u0119 tam i\u015b\u0107\u201d<\/td>\n\u201eDzi\u015b jestem zm\u0119czona\/zm\u0119czony i mam prawo odpocz\u0105\u0107. To m\u00f3j wyb\u00f3r, a nie pora\u017cka\u201d<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

          Jak pracowa\u0107 nad nie\u015bmia\u0142o\u015bci\u0105? Kilka propozycji zmian zachowania<\/strong><\/span><\/h1>\n

          Na samych wyobra\u017ceniach o tym, \u017ce chcemy pozby\u0107 si\u0119 nie\u015bmia\u0142o\u015bci, nigdy nie zbudujemy sukcesu. Twoje pragnienia wymagaj\u0105 zmiany my\u015blenia, co musi zosta\u0107 poparte dzia\u0142aniem. Poni\u017cej znajdziesz kilka propozycji \u0107wicze\u0144, kt\u00f3re mo\u017cesz wykona\u0107 w pracy nad swoj\u0105 \u015bmia\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n

            \n
          • Dzie\u0144 dobry, s\u0105siedzie!<\/strong>: Do codziennego przywitania z pani\u0105 w sklepie lub portierem dodaj jakie\u015b s\u0142owo lub jedno mi\u0142e zdanie o pogodzie. Nie \u201edzie\u0144 dobry\u201d, ale \u201edzie\u0144 dobry, pani Agato\u201d. Nie \u201ecze\u015b\u0107\u201d, ale \u201ecze\u015b\u0107, dobrze ci\u0119 dzisiaj widzie\u0107\u201d.<\/li>\n
          • Czy to PKP?<\/strong>: Zadzwo\u0144 na infolini\u0119 kolejow\u0105 lub do rejestracji w przychodni zdrowia i dopytaj o szczeg\u00f3\u0142y (godziny, ceny, zakres bada\u0144) \u2013 w ten spos\u00f3b potrenujesz swobod\u0119 g\u0142osu. Nie chodzi tylko o to, \u017ceby si\u0119 czego\u015b dowiedzie\u0107, ale r\u00f3wnie\u017c by \u0107wiczy\u0107 pewno\u015b\u0107 siebie.<\/li>\n
          • Czy mog\u0119 si\u0119 dosi\u0105\u015b\u0107?<\/strong>: Na wyk\u0142adzie nie siadaj w pustym rz\u0119dzie. Podejd\u017a do kogo\u015b i zapytaj, czy miejsce obok jest wolne.<\/li>\n
          • Zgadzam si\u0119!<\/strong>: Gdy wyk\u0142adowca pyta grup\u0119 o zdanie, zabierz g\u0142os i powiedz cho\u0107by jedno zdanie potwierdzenia.<\/li>\n
          • Eksperyment po\u015bmiewiska<\/strong>: Celowo pope\u0142nij drobny b\u0142\u0105d (np. b\u0142\u0105d ortograficzny w SMS-ie do przyjaciela) i przekonaj si\u0119, \u017ce \u015bwiat si\u0119 nie zawali.<\/li>\n<\/ul>\n

            Dysonans poznawczy i sztuka odwracania uwagi<\/strong><\/span><\/h1>\n

            Gdy zaczniesz wdra\u017ca\u0107 nowe, \u015bmia\u0142e zachowania, nieuchronnie zderzysz si\u0119 z dysonansem<\/strong> poznawczym<\/strong> (postaw\u0105 \u201echc\u0119, ale to dziwne, boj\u0119 si\u0119, nie zrobi\u0119 tego\u201d). Twoje nowe zachowania na pocz\u0105tku b\u0119d\u0105 Ci si\u0119 wydawa\u0142y nienaturalne, sztuczne, wr\u0119cz obce. To absolutnie normalne! Napi\u0119cie nie oznacza, \u017ce robisz co\u015b \u017ale, lecz \u017ce robisz co\u015b nowego. Ta zmiana po prostu jeszcze nie jest Twoja \u2013 nie czujesz, \u017ce do Ciebie pasuje.<\/p>\n

            Je\u015bli chcesz skutecznie funkcjonowa\u0107 w l\u0119ku, nie uciekaj i pozw\u00f3l trudnym emocjom wybrzmie\u0107. Wykorzystaj technik\u0119 odwracania uwagi od objaw\u00f3w. Zamiast skupia\u0107 si\u0119 na dr\u017ceniu r\u0105k czy biciu serca, skoncentruj si\u0119 na rozm\u00f3wcy \u2013 na tym, jak jest ubrany, jaki ma tembr g\u0142osu, co m\u00f3wi i jakie ma potrzeby.<\/p>\n

            Przeszkody i pu\u0142apki w pracy nad sob\u0105<\/strong><\/span><\/h2>\n

            G\u0142\u00f3wnymi przeszkodami w rozwoju s\u0105: brak czasu lub energii, zniech\u0119cenie z powodu pierwszych pora\u017cek oraz niezrozumienie otoczenia. W psychologii okre\u015bla to prawo<\/strong> Yerkesa-Dodsona<\/strong>. Jedna z regu\u0142 tej teorii m\u00f3wi, \u017ce dla trudnych zada\u0144 optymalny poziom pobudzenia powinien by\u0107 ni\u017cszy. Nie wymagaj wi\u0119c od siebie, aby by\u0107 wytrawnym m\u00f3wc\u0105 na konferencji mi\u0119dzynarodowej. Zacznij od kr\u00f3tkiego small-talku w windzie i zabrania g\u0142osu w gronie bliskich znajomych. Skup si\u0119 na sygna\u0142ach przekazywanych przez cia\u0142o: wykonaj 2\u20133 westchnienia tu\u017c przed odezwaniem si\u0119, by obni\u017cy\u0107 t\u0119tno, \u015bwiadomie rozlu\u017anij mi\u0119\u015bnie bark\u00f3w, \u017cwaczy i brzucha, by pie\u0144 m\u00f3zgu otrzyma\u0142 sygna\u0142, \u017ce \u201ejest bezpiecznie\u201d.<\/p>\n

            Zadbaj te\u017c o wyciszenie i nie stawiaj sobie wyg\u00f3rowanych \u017c\u0105da\u0144. Unikaj b\u0142\u0119d\u00f3w my\u015blenia, \u017ce skoro dzisiaj milcza\u0142a\u015b\/milcza\u0142e\u015b, to ca\u0142a praca nad \u015bmia\u0142o\u015bci\u0105 posz\u0142a na marne. Przygotuj sobie kilka gotowych skrypt\u00f3w \u2013 zda\u0144 na rozpocz\u0119cie rozmowy. Autorka ksi\u0105\u017cki \u201eNie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107. Zmie\u0144 my\u015blenie i odwa\u017c si\u0119 by\u0107 sob\u0105\u201d proponuje tak\u017ce prowadzenie dziennika aktywno\u015bci, by rejestrowa\u0107 ka\u017cdy, nawet najmniejszy krok do przodu.<\/p>\n

            Jak prze\u0142ama\u0107 parali\u017c w kontakcie z r\u00f3\u017cnymi osobami?<\/strong><\/span><\/h1>\n

            Wyk\u0142adowcy i szefowie zwykle nas parali\u017cuj\u0105, poniewa\u017c jeste\u015bmy od nich zale\u017cni i zabiegamy o ich dobr\u0105 opini\u0119. By pokona\u0107 ten l\u0119k, musisz \u201eucz\u0142owieczy\u0107\u201d autorytety<\/strong> \u2013 dostrzec w nich ludzi, kt\u00f3rzy miewaj\u0105 gorsze dni, pope\u0142niaj\u0105 b\u0142\u0119dy i nie wiedz\u0105 wszystkiego o wszystkim. Pami\u0119taj, \u017ce mniejsza wiedza nie oznacza, \u017ce jeste\u015b gorsza\/gorszy. Masz prawo czego\u015b nie wiedzie\u0107, zadawa\u0107 pytania i si\u0119 uczy\u0107. Pomocne jest wyobra\u017cenie sobie wa\u017cnej osoby jako ma\u0142ego dziecka \u2013 pozwala zobaczy\u0107 w autorytecie kogo\u015b zwyk\u0142ego, jednego z wielu.<\/p>\n

            Dodatkowo daj sobie przyzwolenie na nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107<\/strong> \u2013 nie przy ka\u017cdym musisz czu\u0107 si\u0119 swobodnie. W relacjach o mniejszym znaczeniu emocjonalnym mo\u017cesz te\u017c \u015bwiadomie zastosowa\u0107 instrumentalizm (ch\u0142odn\u0105 kalkulacj\u0119 zysk\u00f3w i strat, by za\u0142atwi\u0107 spraw\u0119 bez zb\u0119dnego anga\u017cowania emocji). Nie zastanawiaj si\u0119, co kto\u015b sobie pomy\u015bli o tym, co m\u00f3wisz. My\u015bl o tym, co masz za\u0142atwi\u0107.<\/p>\n

            Nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 w mi\u0142o\u015bci i zwi\u0105zkach intymnych<\/strong><\/span><\/h1>\n

            Inaczej wygl\u0105da nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 w zwi\u0105zkach romantycznych. Zakochanie naturalnie niesie za sob\u0105 onie\u015bmielenie, kt\u00f3re bywa urocze i uczy wra\u017cliwo\u015bci. Problem pojawia si\u0119 wtedy, gdy nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 blokuje budowanie intymno\u015bci i wyra\u017canie potrzeb.<\/p>\n

            Autorka przywo\u0142ywanego poradnika m\u00f3wi, \u017ce najlepszym lekarstwem na nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 w zwi\u0105zku jest szczero\u015b\u0107 i otwarte przyznanie si\u0119 do niej partnerowi<\/strong> (\u201eJestem nie\u015bmia\u0142a\/nie\u015bmia\u0142y, dlatego trudno mi o tym m\u00f3wi\u0107, ale zale\u017cy mi na Tobie\u201d). To buduje bezpieczn\u0105 wi\u0119\u017a. Jednocze\u015bnie zach\u0119ca, by unika\u0107 ci\u0105g\u0142ego narzekania na siebie nawzajem oraz natr\u0119tnego wymuszania zapewnie\u0144 o akceptacji (\u201eCo o mnie my\u015blisz?\u201d), gdy\u017c bywa to m\u0119cz\u0105ce dla drugiej strony. Lepiej prosi\u0107 partnera o konkretn\u0105, praktyczn\u0105 pomoc w zadaniach do wykonania. Niech towarzyszy, ale nie wyr\u0119cza.<\/p>\n

            Wa\u017cne zasady pomagaj\u0105cego<\/strong><\/span><\/h1>\n

            A je\u015bli nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107 nie dotyczy Ciebie, lecz kogo\u015b z Twojego otoczenia? Gdy widzisz, \u017ce bliska osoba cierpi z tego powodu, nie zmuszaj jej do nag\u0142ej zmiany \u2013 to wywo\u0142a tylko op\u00f3r i wycofanie. Pomagaj m\u0105drze, stosuj\u0105c \u017celazne zasady pomagaj\u0105cego:<\/p>\n