<\/p>\n
Grzegorz Olsza\u0144ski, Uniwersytet \u015al\u0105ski w Katowicach https:\/\/orcid.org\/0000-0003-2604-7299<\/a><\/strong><\/p>\n Interdyscyplinarna refleksja nad zwi\u0105zkami literatury z r\u00f3\u017cnymi formami sztuki \u2013 muzyk\u0105, kinem, sztukami wizualnymi, etc. \u2013 od lat stanowi wa\u017cny komponent prac literaturoznawczych. Do niedawana badania nad interakcjami mi\u0119dzy literatur\u0105 a sztukami wizualnymi zdominowana by\u0142a mnogo\u015bci\u0105 analiz po\u015bwi\u0119conych przede wszystkim zwi\u0105zkom literatury i malarstwa, zagadnieniu ekfrazy. Ksi\u0105\u017cka Pisane cia\u0142em (szkice o przygodach literatury i fotografii) \u2013 zgodnie z podtytu\u0142em \u2013 po\u015bwi\u0119cona jest wybranym aspektom \u0142\u0105cz\u0105cym dwa r\u00f3\u017cne media, dwie osobne dziedziny sztuki. Ksi\u0105\u017cka zosta\u0142o skomponowana w taki spos\u00f3b, aby w trzech autonomicznych, cho\u0107 dialoguj\u0105cych z sob\u0105 rozdzia\u0142ach, pokaza\u0107 r\u00f3\u017cne mechanizmy pozwalaj\u0105ce budowa\u0107 interdyscyplinarne relacje mi\u0119dzy fotografi\u0105 a literatur\u0105. Interesuje mnie tu kwestia wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy pisarzem a fotografem, czego efektem jest wsp\u00f3lne dzie\u0142o, w kt\u00f3rym to, co tekstowe modeluje odbi\u00f3r tego, co wizualne (rozdzia\u0142 pierwszy). Zwa\u017cywszy, i\u017c akt percepcji obraz\u00f3w poprzedza proces lektury pytam r\u00f3wnie\u017c o semantyk\u0119 tego, co uchodzi za przezroczyste i dekoracyjne. \u201eDobry fotograf musi czyta\u0107 twarz jak ksi\u0105\u017ck\u0119 musi wy\u0142apa\u0107 wszystko to, co znajduje si\u0119 mi\u0119dzy wersami, musi czu\u0107 i rozumie\u0107 form\u0119, aby odda\u0107 jej ducha poprzez \u015bwiat\u0142o i cie\u0144\u201d \u2013 przekonuje Gis\u00e8le Freud, fotografka specjalizuj\u0105ca si\u0119 w portretach pisarzy. Sceptycyzm literaturoznawc\u00f3w wzgl\u0119dem tego rodzaju deklaracji stoi w opozycji wobec pogl\u0105d\u00f3w pisarzy, kt\u00f3rzy za pomoc\u0105 fotografii buduj\u0105 swoj\u0105 rozpoznawalno\u015b\u0107, ale te\u017c nierzadko podwa\u017caj\u0105 fikcjonalno\u015b\u0107 swych opowie\u015bci. Stawk\u0105 w grze jest bowiem stworzenie symbolicznej \u2013 by pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 s\u0142owami Anny Folty-Rusin \u2013 \u201ereprezentacji, a zarazem syntezy charakterystycznych cech tw\u00f3rczo\u015bci portretowanego\u201d (rozdzia\u0142 drugi).\u00a0 Co ciekawe czyni\u0105 tak zar\u00f3wno pisarze-celebryci (w rodzaju Micha\u0142a Witkowskiego), ale r\u00f3wnie\u017c klasycy, wyj\u0105tkowo sceptyczni wobec fotografii (jak Tadeusz R\u00f3\u017cewicz). W tym uj\u0119ciu fotografia staje si\u0119 wa\u017cnym elementem autokreacji, jak i przewrotnym komentarzem do spo\u0142ecznego postrzegania postaci pisarza (rozdzia\u0142 trzeci).<\/p>\n