Przejdź do treści

Uniwersytet Śląski w Katowicach

  • Polski
  • English
Wydział Humanistyczny

Seminarium magisterskie

Seminaria magisterskie w roku akademickim 2020/2021

 

dr Marzena Będkowska-Obłąk

Temat główny: Tekst specjalistyczny jako narzędzie komunikacji w obszarze techniki

Celem seminarium jest zapoznanie studentów z  warsztatem pracy badawczej, literaturą z dziedziny tematu wiodącego seminarium – lingwistyki tekstu specjalistycznego, wdrożenie do samodzielnej konstrukcji i redakcji pracy magisterskiej w języku niemieckim.

Przedmiotem analizy i badań w ramach prowadzonego seminarium i pracy magisterskiej będzie:

  • pojęcie tekstu jako narzędzia komunikacji specjalistycznej (wewnątrz- i pozabranżowej),
  • specyfika technicznego języka specjalistycznego (wybrane branże techniczne)
  • charakterystyka wybranego gatunku tekstu specjalistycznego z obszaru techniki, np. opis produktu, instrukcja montażu itp.
  • role interakcyjne typowe dla danego gatunku tekstu (autor – potencjalny adresat, adresaci)
  • płaszczyzna językowa (struktury językowe, rutynowe sformułowania) właściwa dla wybranego gatunku tekstu.

Część empiryczna pracy poświęcona będzie analizie lingwistycznej wybranego gatunku tekstu w oparciu o zebrany materiał tekstowy (teksty dostępne online takich producentów jak: Siemens, Bosch itp.).

Bibliografia

  • Göpferich, Susanne (1995): Textsorten in Naturwissenschaften und Technik. Pragmatische Typologie – Kontrastierung – Translation. Tübingen
  • Grucza, Sambor (2013): Od lingwistyki tekstu do lingwistyki tekstu specjalistycznego. Wydawnictwo Naukowe Instytutu Kulturologii i Lingwistyki Antropocentrycznej. Uniwersytet Warszawski: Warszawa
  • Grucza, Sambor (2013a): Lingwistyka języków specjalistycznych. Wydawnictwo Naukowe Instytutu Kulturologii i Lingwistyki Antropocentrycznej Uniwersytet Warszawski: Warszawa
  • Heinemann Wolfgang/Viehweger, Dieter (1991): Textlinguistik. Eine Einführung. Tübingen
  • Sandig, Barbara (2006): Textstilistik des Deutschen. Berlin
  • Venohr, Elisabeth (2005): Textmuster und Textsortenwissen aus der Sicht des Deutschen als Fremdsprache. Peter Lang
  • Będkowska-Obłąk, M. (2019): Informacja o produkcie – problematyka komunikacji w technicznym dyskursie specjalistycznym [w]: Prace Naukowe Uniwersytetu im. Jana Długosza w Częstochowie. Studia Neofilologiczne. 2019. z. XV.  23-32
  • Będkowska-Obłąk, M. (2020): Zu interkulturellen Besonderheiten in der Fachkommunikation im Bereich der Technik. In: Lasatowicz, M.; Sitek, M. Schlüsselkompetenz Fachsprache. Theorie und Anwendung. Peter Lang Verlag. 11-31

 

dr hab. Zbigniew Feliszewski

Temat główny: Sztuki Brechta i ich inscenizacje

Przedmiot badań seminarium będzie stanowić transfer kulturowy i adaptacje teatralne sztuk Bertolta Brechta. Od pewnego czasu  dramat i teatr Brechta przeżywają renesans w całej Europie. W samej Polsce z powodzeniem wystawiane są jego sztuki zarówno w teatrach dramatycznych jak rozrywkowych, a songi Brechta weszły do kanonu kultury wysokiej i popularnej. Jednocześnie badaniom i wystawieniom towarzyszą spory i kontrowersje. Brecht z jednej strony to niepokorny anarchista i buntownik, wspaniały poeta, autor ponadczasowych dramatów, wybitny myśliciel i teoretyk teatru i społeczeństwa. Z drugiej strony to egocentryk, dandys, chętnie „pożyczający” czy wręcz przyswajający sobie osiągnięcia artystyczne innych autorów, komunista i zagorzały zwolennik marksizmu. Jego dramaty wciąż posiadają sporą siłę oddziaływania na widzów, a naukowcy nieustannie badają jego twórczość.

Seminarium stawia sobie za cel interdyscyplinarne (filologiczne, socjologiczne i teatrologiczne) rozpoznanie dramatów Brechta i ich inscenizacji w Polsce i za granicą. Punktem wyjścia jest pytanie o to, w jaki sposób i przy zastosowaniu jakich technik reżyserzy niemieccy, polscy, a może nawet reprezentujący inne obszary kulturowe, adaptują sztuki do warunków panujących w ich krajach, do czasów, w których są one realizowane, a przede wszystkim do oczekiwań określonej publiczności.

Część pierwsza pracy skupi się na analizie i interpretacji wybranego dramatu Brechta w oparciu o teorie teatru epickiego z elementami metody biograficznej i socjologicznej. Analizy te powinny uwzględniać kontekst historyczny, społeczny i polityczny epoki. W drugiej części studenci dokonują analiz wybranych inscenizacji badanego dramatu z uwzględnieniem zmian dokonanych w tekście oraz interpretacji znaków teatralnych. Całość ma zwieńczyć analiza transferu znaków literackich na znaki teatralne z uwzględnieniem  oczekiwań współczesnego odbiorcy.

Seminarium kierowane jest w szczególności do tych studentów, którym bliskie są zagadnienia związane z teatrem, muzyką, literaturą i szeroko pojętą krytyką stosunków i relacji społecznych.


 

dr hab. Ewa Mazurkiewicz, prof. UŚ

Temat główny: Der Schweizer Regisseur Milo Rau und seine Stücke. Zwischen Provokation und Engagement

Obecnie jeden z najlepszych, najczęściej nagradzanych reżyserów młodego pokolenia na świecie. Kontrowersyjny, prowokujący, odważnie podejmujący aktualne problemy społeczno-polityczne Milo Rau (jego sztuki i happeningi grane są również w Polsce) wykorzystuje m.in. materiały dokumentalne i archiwalne, aby rekonstruować autentyczne wydarzenia na scenie teatralnej (tzw. reenactment). Przy pomocy tej metodologii powstały takie wystawienia jak: Ostatnie dni małżeństwa Ceausescu (Die letzten Tage der Ceausescus), Hate Radio, Breiviks Erklärung. Podejmując trudne i kontrowersyjne tematy Rau chce zwrócić uwagę widza i czytelnika na problemy, których współczesny, przytłoczony konsumpcjonizmem człowiek nie chce lub nie potrafi dostrzec: ludobójstwo w Rwandzie (Hate Radio), rasistowską i homofobiczną retorykę masowego mordercy z Norwegii, która, zdaniem twórcy, nie różni się od wielu podobnych tez wygłaszanych w codziennych wypowiedziach przeciętnych Europejczyków. Milo Rau wystawił w Belgii sztukę opartą na głośnej wśród opinii publicznej sprawie pedofila-mordercy Marca Dutroux. Reżyser obsadził w sztuce dzieci    w wieku 8 do 12 lat, przypisując im role zarówno dziecięce jak i postaci dorosłych. Chętnie podejmowaną formą wypowiedzi teatralnej u Milo Raua jest formuła prowadzonego na żywo procesu z aktywnym udziałem publiczności; w ten sposób powstały m.in. Procesy Moskiewskie (Moskauer Prozesse), zainicjowane w moskiewskim Centrum Sacharowa (miejsce to związane jest z rosyjską opozycją i jest ośrodkiem broniącym praw człowieka) przedstawienie –happening mające rozstrzygnąć o winie lub niewinności młodych kobiet z rockowego zespołu Pussy Riot, słynącego z wolnościowych wystąpień przeciwko urzędującemu prezydentowi. Skutkiem tego przedsięwzięcia był nałożony na reżysera zakaz wjazdu do Rosji. Milo Rau rozprawia się również poprzez sztukę z problemami szwajcarskimi: krytykuje i podważa szwajcarską demokrację, domaga się praw dla cudzoziemców zamieszkujących Szwajcarię (ponad 20% mieszkańców Helwecji to obcokrajowcy bez praw obywatelskich, których domaga się dla nich Rau). Zagadnienia te porusza w happeningu City of Change. Szwajcarską hipokryzję natomiast próbuje napiętnować w sztuce 120 Tage von Sodom. Milo Rau jest twórcą ponad 50 sztuk teatralnych i happeningów, których tematyka oscyluje wokół spraw aktualnych dla współczesnego życia społeczno-politycznego Szwajcarii, Europy i świata. Jego sztuka jest mocno zaangażowana i prowokacyjna, świadomie wywołująca skandal, przełamująca tabu, aby zwrócić uwagę na palące problemy społeczno-polityczne.

Uczestnicy seminarium magisterskiego będą mieli za zadanie przeanalizować wybrane aspekty twórczości teatralnej Milo Raua. Główny akcent pracy będzie spoczywał analizie i interpretacji jego sztuk oraz na recepcji twórczości w Szwajcarii i na świecie (w tym w Polsce). Prace reżysera są żywo komentowane w mediach, są poddawane szeroko pojętej krytyce. Reżyser ma ogromne grono zwolenników, jednak konserwatywna część społeczeństwa szwajcarskiego, włączając polityków i decydentów w sferze życia kulturalnego odnosi się krytycznie do jego twórczości, a nawet ją oficjalnie bojkotuje, zdejmując z afisza kontrowersyjne utwory (Breiviks Erklärung).


 

prof. dr hab. Grażyna Barbara Szewczyk

Temat główny: Przeobrażenia społeczno-obyczajowe w Szwecji i ich odzwierciedlenie w tekstach literatury i kultury

  1. W kręgu kultury pamięci: Ważne wydarzenia historyczne i postacie w utworach literackich, w adaptacjach filmowych, w szwedzkich mediach (np. św. Brygida, królowie z rodu Wazów, Gustaw II Adolf, wojna trzydziestoletnia, zamach na Gustawa III, wojny, pisarze S. Lagerlöf, Strindberg i in.).
  2. Współczesny dramat i teatr szwedzki (Per Olov Enquist, Katarina Frostenson, Kristina Lugn, Lars Norèn, Ingmar Bergman i in.).
  3. Autobiografie kobiet (biofikcje) w 20./21. wieku.
  4. Polacy w Szwecji (osobistości, instytucje, prasa polonijna).
  5. Obraz Szwecji w polskich mediach (film, prasa, media społecznościowe).
  6. Przekład literacki i strategie tłumaczy (wybrane teksty albo z poezji albo z prozy).

Seminaria magisterskie w roku akademickim 2021/2022 Seminaria magisterskie w roku akademickim 2021/2022

dr hab. Karsten Dahlmanns, prof. UŚ

 

Seminarium magisterskie 2021/2022

 

 

Deutsch(sprachig)e Kultur und Literatur 1871–1933, einschließlich ihrer Echos in der Gegenwart

Das Seminar ist kultur- und literaturwissenschaftlich ausgerichtet. Sein Gegenstand sind ausgewählte Aspekte der deutschsprachigen Kultur und Literatur von der Gründung des Deutschen Reiches bis zum Ende der Weimarer Republik. Berücksichtigt werden gleichfalls Elemente der Kultur und Literatur Österreich-Ungarns bzw. der Republik Österreich. Besondere Aufmerksamkeit gilt den Jahren von 1888 bis 1918.

Die Teilnehmerinnen und Teilnehmer werden Gelegenheit erhalten, sich mit einer Periode bedeutender Entwicklungen und tiefer Umbrüche vertraut zu machen, die unser Leben bis heute beeinflussen. Deshalb wird ab und an thematisiert, welche Echos dieser Entwicklungen und Umbrüche unserer Gegenwart zu spüren sind.

Ausgewählte Primärliteratur: Hugo Bettauer, Die Stadt ohne Juden; Stefan George, ausgewählte Gedichte; Arno Holz, ausgewählte Gedichte; Ernst Jünger, In Stahlgewittern; Edlef Köppen, Heeresbericht; Detlev von Liliencron, ausgewählte Gedichte; Erich Maria Remarque, Im Westen nichts Neues; Werner Sombart, Händler und Helden.

 

 

 

 

dr hab. Nina Nowara-Matusik, prof. UŚ

 

Seminarium magisterskie 2021/2022

 

Oberschlesien im Spiegel der deutschsprachigen Literatur

 

In der pandemisch zusammengeschrumpften Welt gewinnt das Lokale immer häufiger und immer stärker an Bedeutung: Die aufgezwungene Fixierung auf die sprichwörtlichen vier Wände geht oft mit einer (Wieder-)Entdeckung des Regionalen und Ort-Typischen einher, das bisher kaum oder nur am Rande wahrgenommen wurde. Von dieser Diagnose ausgehend soll im Seminar eine solche Literatur untersucht werden, die aus der regionalen Erfahrung erwächst oder zum poetischen Reflex einer Region wird. Gemeint ist vor allem die oberschlesische Regionalliteratur (der Begriff dient hier als eine Hilfskonstruktion und wird nicht im normativen Sinne verwendet), für welche solche Namen wie Max Ring, Horst Bienek, August Scholtis oder Janosch als stellvertretend angesehen werden können. Während jedoch Janoschs Bild von Zabrze, Bieneks Gliwice oder Scholtis’ Regionalität verhältnismäßig gut erforscht sind, gibt es in der oberschlesischen Regionalliteratur immer noch viele weiße Flecken, die sich aufzudecken und etwas genauer zu untersuchen lohnt. Im Mittelpunkt der literatur- und kulturwissenschaftlich ausgerichteten Reflexion sollen daher AutorInnen, Werke und Probleme stehen, die bisher kaum oder nur ansatzweise perzipiert wurden, wobei folgende Themen und Fragestellungen möglich wären:

  1. Oberschlesiens Städte im Spiegel der Literatur (Beuthen, Myslowitz, Tarnowitz u.a.)
  2. Wald in der oberschlesischen Literatur: Funktion und Wandlungen des Motivs
  3. Das Bild des Bergmanns in der oberschlesischen Literatur
  4. Kinder und Kindheit in der oberschlesischen Literatur
  5. Phantastische Figuren in der oberschlesischen Literatur (z.B. das Bild des Wassermannes im Roman Utopek von Leszek Libera)
  6. Die oberschlesische Industrie (Hütten, Gruben, Halden) im Spiegel der Literatur (z. B. in: W.A. Rieger: Unter rauchenden Schloten 1917, u.a.)
  7. Das literarische Bild des Oberschlesiers / der Oberschlesierin
  8. Historische Figuren in der Literatur Oberschlesiens (etwa Franz Winckler in: H. Nowak, G. Zivier: Wenn es Tag wird. Roman. Hamburg-Berlin 1950)
  9. Die oberschlesische Tragödie im Spiegel der Literatur (P. Habraschka: Meinen Tod will ich selber sterben, V. Paschenda: Oberschlesische Passiona.)
  10. Oberschlesische Erinnerungsorte
  11. Die heutige Sicht auf Oberschlesien (Matthias Kneip, Tina Stroheker u.a.)

 

dr hab. Iwona Wowro, prof. UŚ

 

 

Seminarium magisterskie 2021/2022

 

 

„Gleichwohl ist das Lachen immer noch ein Rätsel, und das wird es bleiben, solange der Mensch, den das Lachen kennzeichnet, sich selbst ein Rätsel ist“ [Gisbert Kranz]

 

 

Humor – grenzüberschreitende Spielarten eines (kulturellen und (außer-)sprachlichen) Phänomens

 

 

Ironie, Humor und Witz stehen offensichtlich in einem interessanten Verhältnis zueinander, denn humoristische Gattungen, darunter auch Witze, gibt es in jeder Kultur in der einen oder anderen Form. Überlegungen über Wortspiele, Sprachspiele bilden einen, wenn nicht immer zentralen, so doch sehr wichtigen Aspekt der Witz- und Humorforschung. Witze sind nämlich eine beliebte Strategie zur Verletzung oder zumindest zur Umgehung von Tabus, denn im Witz werden alle Arten von Tabus durchbrochen. Ihre Pointen werden auch unterschiedlich gebildet und ziehen verschiedene Effekte nach sich, denn manchmal trifft die Pointe tatsächlich den Nagel auf den Kopf, sie will überraschen und Perspektiven erweitern, mal geht sie jedoch zu weit und überspannt den Bogen.

In Anlehnung an diese denkbare Variationsbreite des Phänomens können im Rahmen des Seminars unterschiedliche Aspekte der Humorforschung angesprochen werden, wie die Schilderung der Konstruktionsmöglichkeiten von (Witz)Pointen, die im Allgemeinen als Zusammenspiel von Erwartung und plötzlichem Aufschluss aufgefasst werden. Außerdem können unterschiedliche Facetten des Humors und seiner Erscheinungsformen aufgegriffen werden, so kann er beispielsweise im didaktischen Kontext, wo er eine weitreichende Ressource der pädagogischen Arbeit sowie eine Voraussetzung für erfolgsversprechendes Lernen darstellt, oder aus der übersetzerischen Perspektive (im Sprachenpaar Deutsch-Polnisch) betrachtet werden, wo er wegen translatorischer Schwierigkeiten und Fallen immer noch zu schaffen macht.

 

 

return to top