Przejdź do treści

Uniwersytet Śląski w Katowicach

  • Polski
  • English
Wydział Humanistyczny

Zajęcia do wyboru w semestrze letnim roku akademickiego 2022/2023

Dr Justyna Budzik

Ekokrytyka filmowa

Analogicznie do ekokrytyki na gruncie literaturoznawstwa, „zielone oglądanie” to przede wszystkim przyglądanie się temu, w jaki sposób środowisko kształtuje wyobraźnię, narrację i bohaterów oraz jak prezentowane są w kinie relacje między człowiekiem a tym, co nie-ludzkie. Nurt humanistyki ekologicznej traktuje filmoznawstwo bardzo szeroko i obejmuje refleksję nad produkcją, odbiorem oraz dystrybucją filmów. Na zajęciach przeanalizujemy zatem opowieści filmowe, poszukując „realizmu ekologicznego”, ale też zastanowimy się, czym jest „green shooting” oraz jakie są praktyki i teorie ekokina. Zweryfikujemy tezę badaczy, że „Wszystkie filmy oferują możliwości eksploracji ekokrytycznej, a ich uważna analiza może dotrzeć do  pasjonujących i intrygujących perspektyw na różnorodne relacje kina ze światem wokół nas” (Rust, Monnani 2013). Materiałem do analizy będą też okazjonalnie fotografie i/lub inne dzieła sztuk wizualnych. W ramach pracy zaliczeniowej studenci będą mogli się zmierzyć z pisemnymi lub obrazowymi (wideoesej) formami „zielonego oglądania”.

 

Dr hab. Mariusz Jochemczyk, prof. UŚ

Poetyki fun/fan/fiction

Warsztaty pomyślane – z jednej strony – jako namysł nad fenomenem fanfiction (definicja, strategie, cele, techniki), z drugiej – jako forma kreatywnego „przepisania” (dopisania) oryginalnego tekstu Jacka Dukaja, stanowiącego fascynujący zapis polskiej historii alternatywnej. Mini-powieść autora „Lodu” stanowi koncept oparty na założeniu, że wojna polsko-bolszewicka roku 1920 przybiera inny obrót niż ten znany i faktyczny. Zadaniem studentów uczestniczących w warsztatach będzie stworzenie własnej wersji Dukajowej fantasmagorii (oczywiście w ograniczonym zakresie: wymyślenie historii jednej postaci, rozwinięcie określonego wątku, „dopisanie” alternatywnego zakończenia, nakreślenie powieściowej „przedakcji” itd.).

 

Dr hab. Monika Ładoń, prof. UŚ

Ranliwość, kruchość, słabość

Ranliwość, kruchość i słabość to kategorie, które do humanistyki XXI wieku weszły przede wszystkim za sprawą dwóch filozofek: Judith Butler i Julii Kristevej. Fundament esejów pierwszej z nich stanowi, trudno przetłumaczalny na język polski, termin vulnerability, który w oryginale ma różnorodne znaczenia: podatność na zranienie, kruchość, bezbronność. Sensy te odnoszą się głównie do ciała, ujawniającego w relacjach i w zależnościach od innych ciał swoją wrażliwość, swoiste „czułe miejsca”. Słychać tutaj rdzeń związany z raną, traktowaną szeroko – tyleż jako rzeczywiste znamię noszone na ciele, co symboliczne dotknięcie przez warunki ludzkiego życia. Z kolei Kristeva zastanawia się, czy w ramach instytucji rządzących naszym życiem (np. państwa) i ogólnego nastawienia na konsumpcję i osiąganie celów możliwe jest dostrzeżenie i docenienie słabości oraz wypracowanie etyki troski. Obie filozofki pytają także o sprawczy wymiar istnienia, w centrum stawiając kwestię kondycji zranionego i kruchego podmiotu,  a także możliwości przekroczenia bierności i pasywności. Na zajęciach przyjrzymy się zatem tekstom kultury, które można potraktować jako egzemplifikacje powyższych zagadnień, i spróbujemy dostrzec w nich potencjał emancypacyjny oraz sposoby przeciwdziałania wykluczeniom. W polu oglądu znajdą się doświadczenia choroby, niepełnosprawności, żałoby czy wojny, a wraz z nimi – strategie i style literackich przedstawień.

 

Dr Maria Janoszka

Romantyczne wyzwolenie wyobraźni

Przedmiot obejmowałby takie zagadnienia, jak rola wyobraźni jako narzędzia kreacji i poznania, rozwój ironii romantycznej i groteski, fantastyki i grozy oraz motywy snu, marzenia, szaleństwa i różnego typu wizji w literaturze romantycznej, zawierałby jednak również elementy analizy i interpretacji dzieł sztuki, w szczególności W. Blake’a, F. Goyi, H. Füssliego czy G. Dorégo. Wśród pozycji lekturowych znalazłyby się utwory J.W. Goethego, G.G. Byrona, Jeana Paula, E.T.A. Hoffmanna, M. Shelley, E.A. Poego, A. Mickiewicza, J. Słowackiego, Z. Krasińskiego czy J.J. Sękowskiego.

 

Dr Piotr Gorliński-Kucik

Science fiction, utopie i futurologia

Od blisko stu lat science fiction, jako transmedialna konwencja, wygenerowało niezliczoną ilość tekstów kultury, zarówno popularnej, jak i tej o nieco wyższym „progu wejścia”. Oprócz literatury możemy śledzić jej losy w filmie, serialach, komiksach i grach. Zapraszam na kurs, w trakcie którego spróbujemy, po pierwsze, prześledzić historię SF, zmapować główne trendy, zastanowić się nad znaczeniem fantastyki naukowej w myśleniu o współczesności. A, to po drugie, zastanowimy się nad futurologią (czyli unaukowionym sposobem przewidywania przyszłości), i sami nowo spróbujemy – w ramach creative writing – stworzyć własne teksty. Niekoniecznie literackie. Otwiera się przed bowiem przed nami szerokie pole tekstów post-literackich, post-piśmiennych oraz medialnych.

 

Dr hab. Anna Kałuża, prof. UŚ

Literatura i sztuki wizualne

Semestralny kurs (30 g.) dotyczy relacji między sztukami wizualnymi a literaturą. Będziemy kwestionować kulturowe założenia na temat m.in. patrzenia/ widzenia i czytania, stawiać rozmaite problemy wizualne, zastanawiać się, w jaki sposób krytycznie angażować się w świat wizualny. Połączymy zagadnienia historyczne i polityczne oraz tekstowe, graficzno-plastyczne w refleksji nad takimi realizacjami artystycznymi, jak m.in. 1. poezja i sztuka malarska; 2. wizualne teksty; 3. fotoeseje; 4. powieść graficzna. Zastanowimy się, w jaki sposób opowiadają obrazy, a w jaki sposób – literatura; oraz w jaki sposób oba te media oddziałują na nas.

Kurs pozwoli również rozwinąć umiejętności twórcze w zakresie komponowania form hybrydalnych. Będę temu służyły dwa projekty, dla których inspiracją będzie społeczna i konceptualna fotografia. Jeden z projektów zostaje zrealizowany podczas zajęć. Drugi będzie pracą zaliczeniową.

 

Dr hab. Beata Mytych-Forajter, prof. UŚ

Chodzenie, wędrowanie, podróżowanie w literaturze i nie tylko

Zajęcia będą poświęcone literackim obrazom przemieszania się w przestrzeni, ale też namysłowi nad różnymi technikami opowiadania o ruchu. Literacki punkt wyjścia zespolony z dobranymi kontekstami pozwoli w finale spróbować opisać własną ruchliwość (liczenie kroków jako wielki temat literacki) lub wykreować bohatera literackiego, którego sposób przemieszczania się okaże się frapujący.

return to top