Przejdź do treści

Uniwersytet Śląski w Katowicach

  • Polski
  • English
Wydział Humanistyczny

Zajęcia do wyboru w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022

PRZEDMIOTY DO WYBORU NA KIERUNKU TWÓRCZE PISANIE I MARKETING WYDAWNICZY
Prezentujemy opisy przedmiotów do wyboru na kierunku twórcze pisanie i marketing wydawniczy w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022

 

                              Moduł humanistyczno-społeczny

 

  1. Ogród i śmietnik. Spotkanie (nie)możliwe.

Dr hab. Beata Mytych, prof. UŚ

Pojęcie ogrodu, czyli ogrodzonej, wydzielonej i przez człowieka zorganizowanej przestrzeni wydaje się wykluczać obecność śmietnika. Wszak arkadyjski mit ogrodu ufundowany został na wypchnięciu poza nawias ogrodzenia tematu śmierci, choroby, cierpienia, czyli uogólniając – wszelkich niedoskonałości i egzystencjalnych trudności. Rozdzielenie tych dwóch porządków: doskonałego ogrodu i brudnego śmietnika domaga się szczególnie dzisiaj, w dobie narastającego kryzysu ekologicznego, aktu ich łączenia, wpisywania tematyki śmieci i śmietnika w orbitę uporządkowanej przez człowieka rzeczywistości, gdyż pomysł „wygnania” odpadów poza obręb „naszego” świata powoli okazuje się nie tylko głęboko nieuczciwy, ale także nieefektywny. Zajęcia poświęcone zostaną oglądowi korzeni mitu ogrodu, jego filozofii i historycznie zmiennych odmian, ale także śmietnikowi rozumianemu dosłownie jako zbiór odpadów, i przenośnie – jako sfera tego, co kulturowo niechciane, przemilczane, odepchnięte. Celem zajęć będzie integracja tych porządków przy wykorzystaniu figur ogrodniczych (życiodajny nawóz, kompost), zmianie perspektywy (zieleń w mieście, piękno odpadu, śmieci w muzeum) oraz tworzeniu połączeń między pozornie wykluczającymi się światami   (fenomen recyklingu, las jako zgoda na gnicie, śmietnik jako źródło życia). Głównym materiałem, na którym będzimy pracować, będą teksty literackie, obudowane oczywiście wybranymi kontekstami różnego typu. Warunkiem zaliczenia będzie napisanie eseju o walorach literackich, tematyzującego tytułową (nie)możność.

 

  1. Kulturowa historia męskości – work in progres

Dr hab. Wojciech Śmieja, prof. UŚ

 

Wiemy, jak mówić o rasie, gdy mowa o ludności kolorowej, wiemy jak mówić o seksualności, gdy mówimy o osobach LGBT, wiemy jak mówić o genderze, gdy mowa o kobietach, ale mówić o heteroseksualnym białym mężczyźnie jest wciąż niezwykle trudno

(Michael Kimmel w rozmowie z Àngels Carabí w: Masculinities and Literary Studies. Intersections and New Directions, red. J. Armengol i in. Routledge, New York – London 2017, s. 203.)

Ostatnie lata przynoszą na polskim rynku wysyp książek dotyczących kulturowych konceptualizacji męskości. Wśród tych inicjatyw można wymienić serię „Studiów o męskości” Wydawnictwa IBL (7 tomów), tłumaczenie monumentalnej 3-tomowej francuskiej „Historii męskości” (wyd. Słowo/obraz/terytoria), a także książki Paula B. Preciado („Testoćpun. Seks, narokotyki i biopolityka w dobie farmakopornografii”), Ivana Jablonki („Facet przyzwoity. Od patriarchatu do nowych rodzajów męskości”) Klausa Theweleita („Męskie fantazje”), Franco La Cecli („Szorstkim być. Antropologia mężczyzny”) i inne. Ta intensywna refleksja teoretyczna przekłada się na nasze życie, kulturę czy politykę, w których „męska dominacja” (termin Pierre’a Bourdieu) przestaje być zjawiskiem przezroczystym i niekwestionowanym (szerokim echem odbił się niedawno np. raport „Klubu Jagiellońskiego” pt. „Przemilczane nierówności. O problemach mężczyzn w Polsce” czy cykl publikacji o rozchodzących się politycznych orientacjach młodych mężczyzn i młodych kobiet).

Moja propozycja zajęć wyrasta z (interdyscyplinarnego) pola badań określanego mianem masculinity studies, ale się do niego nie ogranicza i wiąże się z moją aktualną próbą pisania popularnej Kulturowej historii męskości w Polsce. Trzy obszary wydają się w nim najistotniejsze. Pierwszy to pole polityk męskościowych. Wyznaczają je aktorzy o dużej kulturowej, politycznej i społecznej sprawczości, tacy jak państwo, kościół, rynek, kultura popularna. To oni mówią, jaka formuła męskości jest pożądana i do jakiej powinni być socjalizowani np. chłopcy w szkole. Drugie pole odnosi się do pracy i życia społecznego. Struktura zatrudnienia, tworzenie hierarchii, dystynkcje klasowe, poziom wykształcenia, zróżnicowanie zarobków, możliwości awansowe, społeczne wartościowanie, procesy modernizacyjno-urbanizacyjne, modele kariery – to wszystko sprzyja pozycjonowaniu, ustanawianiu i rewindykowaniu męskich hierarchii (transformacje polityczno-ustrojowe sprawiają, że ten układ odniesienia cechuje się ogromną niestabilnością). Trzeci obszar to przestrzeń rodziny i relacji prywatnych/intymnych. Obejmuje on „męskie” role społeczne, a więc męża i ojca, sferę relacji intymnych, ale także praktyk dnia codziennego (podział obowiązków domowych, formy spędzania czasu wolnego, hobby, etc.)

Chciałbym zaprosić uczestników do współpracy przy tym projekcie. Nasze zajęcia to będzie work in progress, a uczestnicy wejdą od razu in media res. Oczywiście przeanalizujemy najważniejszą literaturę teoretyczną i historyczną, a także podstawowy aparat pojęciowy, ale pozwolimy naszym myślom uciekać w trudne dziś do przewidzenia rejony i rojenia. Liczę, że będą Państwo uczestni(cz)kami procesu twórczego, pierwszymi czytelni(cz)kami i kryty(cz)kami, a nade wszystko – współtwórcami, gdyż każda osoba uczestnicząca w zajęciach zmierzy się z koniecznością napisania autorskiego szkicu/eseju na wybrany przez siebie i uzgodniony z prowadzącym temat. Aktywność w trakcie zajęć i szkic będą stanowiły podstawę zaliczenia przedmiotu.

 

  1. Znikające złoża

Dr hab. Marta Tomczok, prof. UŚ

Tytuł „Znikające złoża” odnosi się w pierwszej kolejności do zalegających pod ziemią minerałów i macerałów, nazywanych potocznie złożami kopalnymi, takimi jak węgiel kamienny, brunatny, ołów, blenda cynkowa, uran czy miedź. Wiele z polskich złóż tych surowców wyczerpało się lub w najbliższych latach zostanie wyczerpanych – pozostają bądź pozostaną po nich wykopaliska, hałdy, usypiska, dziury czy potężne konstrukcje poprzemysłowe, z czasem rozbierane czy zasypywane, ale nigdy tak, by miejsce po wydobyciu nie odróżniało się od innych terenów.

Podczas zajęć będziemy zajmować się znikającymi złożami w znaczeniu tego, co po nich zostaje – opuszczonych kopalń, pozarastanych lasem miejsc zagrożenia środowiska. Zobaczymy, jak natura, ale też sztuka i literatura wkraczają na tereny opuszczone. Materiału do analizy dostarczą w pierwszej kolejności doświadczenia prowadzącej związane z wieloma wyprawami w opuszczone miejsca, które oglądać będziemy na fotografiach, a także sztuka (m.in Diany Lelonek, Leny Dobrowolskiej i Teo Ormonda, Hilarego Krzysztofiaka, Mony Tusz), literatura (Filipa Springera, Jakuba Pszoniaka, Marty Fox, Kazimierza Kutza) czy film dokumentalny. Zajęcia proponują intelektualną przygodę typu „urbex” – z nauką pojęć z górnictwa i geologii, czytaniem w horyzoncie antropocenu i zwiedzaniem dzięki tekstom i obrazom nieznanej, zasłoniętej, nieodkrytej najbliższej okolicy.

 

                             

 

                                    Moduł artystyczno-wydawnicze

 

 

  1. U progu postpiśmienności

Dr Piotr Gorliński-Kucik

 

Wiele wskazuje na to, że epoka pisma dobiega końca. Literatura przestaje być dominującym sposobem komunikacji społecznej, opowiadanie historii i komentowanie rzeczywistości przeprowadziło się w domeny innych mediów, krytyka literacka staje się wysublimowaną polemiką zaangażowanych.

Zapraszam na semestralny kurs, w trakcie którego zastanowimy się nad zbiorem zjawisk, które określać możemy mianem postpiśmienności. Punktem wyjścia będzie przyjrzenie się literaturze jako medium (wbrew pozorom) dość mocno uwikłanym w technologię. Nie bez znaczenia będą też przemiany społeczno-kulturowe oraz rozwój nowych mediów oraz Internetu 2.0. Zajmować nas będą formy przejściowe (literatura generatywna, blogi książkowe, powieści interaktywne), a punktem dojścia będą transmedialne opowieści w filmach i serial, grach wideo oraz mediach społecznościowych. Jak funkcjonuje społeczeństwo nieczytające? Co jest podstawowym medium wymiany kulturowej? Jakiego przeformułowania doznają nasze umysły w sytuacji, kiedy przyswajamy krótkie komunikaty, zamiast długich narracji? I w końcu: jak w tej sytuacji poradzić ma sobie literaturoznawstwo.

2. LITERATURA O LITERATURZE

Dr hab. Magda Bąk, prof. UŚ

Zajęcia poświęcone będą analizie tych tekstów literackich, których autorzy za jeden z celów postawili sobie refleksję na temat (własnego) aktu twórczego i sztuki pisania. Przedstawione zostaną różne wypowiedzi tego rodzaju – ze szczególnym uwzględnieniem tych, które wciągają czytelnika w (skomplikowaną często) grę, której stawką jest znaczenie tekstu powstające w procesie takiej zaprojektowanej przez autora lektury. W centrum zainteresowania znajdą się zarówno teksty dawne (XVIII, XIX wiek), jak i współczesne, reprezentujące wszystkie rodzaje literackie. W ramach case study analizie poddana zostanie również specyficzna sytuacja autora będącego jednocześnie teoretykiem literatury. W trakcie całego semestru towarzyszyć będziemy zatem pisarzom, dramaturgom i poetom w sięganiu pod podszewkę ich własnych tekstów i odwracaniu ich „na lewą stronę”. Po co? Aby lepiej zrozumieć, jak działa literatura, jakie mechanizmy rządzą pisaniem, ale i czytaniem tekstów. Celem jest zatem na razie radość czytania, która być może u części z Państwa przełoży się kiedyś na radość pisania.

 

Dr Katarzyna Hilszczańska

3. Pracownia działań kreacyjnych

 

Subiektywizm twórcy stwarza okazję do dyskursu wizualnego, w którym odnajdziemy zarówno wpływy biograficzne, jak i zagadnienia współczesnej globalnej świadomości.

W dobie mediów społecznościowych elitaryzm artysty zostaje wyparty przez egalitaryzm przekazu. Ta płaszczyzna daje możliwość przedyskutowania istotnych zagadnień związanych z funkcjonowaniem współczesnego, artystycznego, języka wizualnego.

 

Jeżeli chcą Państwo poszerzyć swoją wiedzę związaną ze współczesnym rynkiem sztuki, poznać koncepcję kompozycji i koloru w sztukach wizualnych, a także nauczyć się odróżniać kicz od dzieła sztuki – zapraszam na zajęcia do Pracowni Działań Kreacyjnych.

 Dowiedzie się między innymi:

 – z jakich materiałów plastycznych najlepiej korzystać w kontekście różnych dziedzin sztuk plastycznych (ilustracja, malarstwo, rysunek, grafika)

 – jak w prosty sposób pozyskać własne pigmenty naturalne oraz tworzyć ekologiczne dzieła sztuki,

 – jak przygotować podstawowe materiały promocyjne z wykorzystaniem podstaw typografii i projektowania graficznego,

Zapraszam serdecznie!

return to top