Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Praw Dziecka przypada na 20 listopada. O dokumentach, kt\u00f3rych celem jest zapewnienie najlepszej ochrony dzieciom rozmawiamy z prof. Ew\u0105 Jarosz, kt\u00f3rej zainteresowania badawcze dotycz\u0105 dobrostanu dzieci i praw dziecka, spo\u0142ecznej partycypacji dzieci i m\u0142odzie\u017cy oraz przemocy wobec dzieci.<\/p>\n
<\/p>\n
Violetta Kulik: <\/p>\n Violetta Kulik: <\/p>\n Violetta Kulik: <\/p>\n Violetta Kulik: <\/p>\n Violetta Kulik: <\/p>\n Violetta Kulik: <\/p>\n Violetta Kulik: <\/p>\n Violetta Kulik: \u00a0<\/strong><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n prof. dr hab. Ewa Jarosz<\/p>\n <\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column width=”2\/3″][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n
\nPani Profesor, Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Praw Dziecka to zarazem rocznica uchwalenia Deklaracji Praw Dziecka z 1959 roku w trakcie XIV sesji Zgromadzenia Og\u00f3lnego ONZ oraz Konwencji o prawach dziecka z 1989 roku.\u00a0Czym jest Konwencja o prawach dziecka<\/a>?
\nProf. dr hab. Ewa Jarosz:<\/strong>
\nMo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Konwencja o prawach dziecka jest swoist\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 konstytucj\u0105 praw dzieci, a jednocze\u015bnie pewn\u0105 formalnie zawieran\u0105, a raczej zawart\u0105, umow\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 przez pa\u0144stwa, kt\u00f3re zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 do respektowania i wdra\u017cania praw dzieci na swoim terenie w ramach w\u0142asnych system\u00f3w prawnych, ale te\u017c w praktyce \u017cycia spo\u0142ecznego. Podkre\u015bli\u0142am zawart\u0105, bo w\u0142a\u015bciwie wszystkie pa\u0144stwa poza U.S.A. Konwencj\u0119 podpisa\u0142y.<\/strong><\/p>\n
\nPrawa dzieci na ca\u0142ym \u015bwiecie s\u0105 drastycznie \u0142amane, zw\u0142aszcza w krajach trzeciego \u015bwiata. Niestety nadal nie ka\u017cde dziecko mo\u017ce w pe\u0142ni cieszy\u0107 si\u0119 bezpiecznym i zdrowym dzieci\u0144stwem\u2026Co zawiera katalog praw i wolno\u015bci?
\nProf. dr hab. Ewa Jarosz:<\/strong>
\nKonwencja o prawach dziecka zawiera ca\u0142y szereg przepis\u00f3w gwarantuj\u0105cych dzieciom ich prawa. Nie miejsce tu na wymienianie ich wszystkich, zach\u0119cam do zapoznania si\u0119 z tekstem Konwencji, kt\u00f3ra jest powszechnie dost\u0119pna. Wskazane w niej prawa dotycz\u0105 trzech g\u0142\u00f3wnych wymiar\u00f3w relacji z dzie\u0107mi, a raczej trzech perspektyw wspierania dzieci w rozwoju. S\u0105 nimi dostarczanie dzieciom\u00a0 wszystkiego tego czego potrzebuj\u0105 dla rozwoju, ochrona przed zagro\u017ceniami oraz partycypacja, a \u015bci\u015blej m\u00f3wi\u0105c partycypacyjna, czy inaczej okre\u015blaj\u0105c podmiotowa pozycja w spo\u0142ecze\u0144stwie. W szczeg\u00f3\u0142owych analizach cz\u0119sto te\u017c wymienia si\u0119, \u017ce przepisy te dotycz\u0105 praw osobistych, ekonomicznych i socjalnych, kulturowych i edukacyjnych, obywatelskich, bezpiecze\u0144stwa osobistego.<\/strong><\/p>\n
\nJakie prawa s\u0105 najcz\u0119\u015bciej \u0142amane w naszym kraju?
\nProf. dr hab. Ewa Jarosz:<\/strong>
\nW mojej ocenie wiele, zar\u00f3wno te zwi\u0105zane z zapewnianiem dzieciom w\u0142a\u015bciwych warunk\u00f3w rozwoju, czy dobrej jako\u015bci opieki zdrowotnej, po jako\u015b\u0107 edukacji, ochron\u0119 przed przemoc\u0105 i wykorzystywaniem, jak i prawa dotycz\u0105ce podmiotowego statusu spo\u0142ecznego. Te ostatnie zreszt\u0105 \u0142amane s\u0105 w we wszystkich miejscach, gdzie dzieci i m\u0142odzie\u017c \u017cyj\u0105 i rozwijaj\u0105, poczynaj\u0105c od rodziny, a ko\u0144cz\u0105c na pa\u0144stwie jako makro \u015brodowisku. Co prawda wy\u015bwiechtane ju\u017c powiedzenie \u201edzieci i ryby g\u0142osu nie maj\u0105\u201d nadal jest smutn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 rozwojow\u0105 wi\u0119kszo\u015bci dzieci w Polsce, czasem maskowan\u0105 pozornymi dzia\u0142aniami. Cho\u0107 trzeba te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce przez te wszystkie lata od czasu uchwalenia i podpisania Konwencji przez Polsk\u0119, wiele si\u0119 poprawi\u0142o i to jak post\u0119pujemy z dzie\u0107mi, jak je szanujemy i dbamy o nie i uznajemy ich g\u0142os, wygl\u0105da dzisiaj zdecydowanie lepiej ni\u017c np. na pocz\u0105tku lat 90.\u00a0 Jednak do pe\u0142nego respektowania praw dzieci, wsz\u0119dzie, w ka\u017cdym\u00a0 \u015brodowisku czy instytucji\u00a0 i \u2013 powiem g\u00f3rnolotnie \u2013 w ka\u017cdym umy\u015ble rodzica, nauczyciela, opiekuna czy wychowawcy jeszcze\u00a0 daleka droga i wyboista, dodam.<\/strong><\/p>\n
\nOrganizacje i instytucje przygotowuj\u0105 co roku r\u00f3\u017cnego rodzaju wydarzenia po\u015bwi\u0119cone najm\u0142odszym w tym dniu, s\u0142u\u017c\u0105cych m.in. walce z pedofili\u0105 i wykorzystywaniem dzieci do pracy. Jako matka dw\u00f3jki dzieci uwa\u017cam, \u017ce o prawach dzieci powinni\u015bmy m\u00f3wi\u0107 wi\u0119cej, nie tylko 1 czerwca i 20 listopada.
\nProf. dr hab. Ewa Jarosz:
\n<\/strong>Oczywi\u015bcie implementacja praw dzieci nie polega na akcyjno\u015bci i celebrowaniu dni. To codzienna praca nad podnoszeniem \u015bwiadomo\u015bci doros\u0142ych i samych dzieci na temat tego, czym s\u0105 prawa dziecka, na czym polega ich respektowanie, jak powinny i mog\u0105 by\u0107 wdra\u017cane w codzienno\u015b\u0107 \u017cycia dzieci i jakie jest ich znaczenie. Nie jest to zreszt\u0105 proste i oczywiste. Z tego powodu Komitet ochrony praw dziecka przy ONZ wydaje Komentarze Og\u00f3lne na temat kolejnych artyku\u0142\u00f3w, dotycz\u0105cych poszczeg\u00f3lnych praw, przedstawiaj\u0105c ich szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 wyk\u0142adni\u0119 oraz kierunki, metody i \u015brodki ich wdra\u017cania na r\u00f3\u017cnych poziomach spo\u0142ecznych i w r\u00f3\u017cnych \u015brodowiskach.<\/strong><\/p>\n
\nW obecnych zagonionych czasach brak jest czasu na wszystko. Zdecydowanie zbyt cz\u0119sto m\u00f3wimy o obowi\u0105zkach, a za ma\u0142o o prawach dzieci. Na co powinni\u015bmy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 jako doro\u015bli? Jak je respektowa\u0107? Jakie podejmowa\u0107 dzia\u0142ania?
\nProf. dr hab. Ewa Jarosz:<\/strong>
\nNa to pytanie od kilku dekad odpowiadaj\u0105 specjali\u015bci, badacze i eksperci, a w ostatnich latach tak\u017ce same dzieci, w zwi\u0105zku z rozwojem wdra\u017cania partycypacji spo\u0142ecznej i politycznej dzieci. Przede wszystkim trzeba je zna\u0107, wiedzie\u0107 czego dotycz\u0105 i rozumie\u0107. To podstawowe dzia\u0142anie, pierwsza linia frontu w walce o prawa dziecka \u2013 edukacja o prawach dziecka i podnoszenie \u015bwiadomo\u015bci na ich temat i znaczenia, jakie maj\u0105 w rozwoju spo\u0142ecznym, w rozwoju\u00a0 spo\u0142ecze\u0144stw obywatelskich.<\/strong><\/p>\n
\nJest Pani autork\u0105 og\u00f3lnopolskich bada\u0144 \u2013 monitoring Rzecznika Praw Dziecka \u201ePostawy spo\u0142eczne wobec przemocy w wychowaniu\u201d.<\/a> Na co wskazuj\u0105 wyniki bada\u0144?
\nProf. dr hab. Ewa Jarosz:
\n<\/strong>Moje badania by\u0142y zwi\u0105zane z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 rzecznika praw dziecka w kadencji 2008-2018. Od tamtego czasu urz\u0105d ten nie prowadzi ju\u017c takich bada\u0144. Wtedy, kiedy prowadzony by\u0142 \u00f3w systematyczny monitoring , z jednej strony pokazywali\u015bmy smutn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, stale wysokiej spo\u0142ecznej akceptacji przemocy w wychowaniu, ale te\u017c\u00a0 widoczne by\u0142y tendencje spadkowe. Na podstawie tego monitoringu rzecznik podejmowa\u0142 wiele dzia\u0142a\u0144, maj\u0105cych na celu eliminacj\u0119 przemocy wobec dzieci w ich codziennej rzeczywisto\u015bci. Dzisiaj te\u00a0 diagnozy s\u0105 realizowane g\u0142\u00f3wnie przez podmioty pozarz\u0105dowe, ngosy i czasami niekt\u00f3rych badaczy. Przyk\u0142adem jest \u015bwie\u017cy raport Fundacji Dajemy Dzieciom Si\u0142\u0119,<\/a> kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 kilka dni temu. Zach\u0119cam do jego lektury, cho\u0107 nie jest to lektura przyjemna.<\/strong><\/p>\n
\nCzego chcia\u0142aby Pani \u017cyczy\u0107 wszystkim dzieciom, nie tylko w tym dniu?
\nProf. dr hab. Ewa Jarosz:
\n<\/strong>\u017beby w ko\u0144cu doro\u015bli ich szanowali na co dzie\u0144, na co dzie\u0144 traktowali powa\u017cnie partnersko w r\u00f3\u017cnych sprawach, na co dzie\u0144 z nimi WSP\u00d3\u0141PRACOWALI, a nie rz\u0105dzili dzie\u0107mi, aby doro\u015bli mieli prawa dzieci w swoich sercach i umys\u0142ach we wszystkich dzia\u0142aniach.<\/strong><\/p>\n
\nSerdecznie dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>\n![\"prof.](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Zdj\u0119cia\/Ewa-Jarosz.jpg\")
<\/p>\n