{"id":159388,"date":"2022-11-27T21:49:06","date_gmt":"2022-11-27T20:49:06","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/?p=159388"},"modified":"2022-11-27T21:49:06","modified_gmt":"2022-11-27T20:49:06","slug":"fake-news-zjawiskiem-niejednorodnym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/2022\/11\/27\/fake-news-zjawiskiem-niejednorodnym\/","title":{"rendered":"Fake news zjawiskiem niejednorodnym"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243;]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p>Czy wiecie, \u017ce fake news nie jest nowym zjawiskiem?<\/p>\n<p>Jako plotka jest \u201estary jak \u015bwiat\u201d, natomiast \u015blady medialnych doniesie\u0144 tego rodzaju znajdujemy ju\u017c w XVIII-wiecznej prasie Londynu czy Pary\u017ca. Fake newsami na potrzeby propagandy skutecznie pos\u0142ugiwa\u0142y si\u0119 re\u017cimy totalitarne, do\u015b\u0107 przywo\u0142a\u0107 cho\u0107by \u201esukcesy\u201d w tej dziedzinie Josepha Goebbelsa. Studenci dziennikarstwa do dzi\u015b ucz\u0105 si\u0119 o skutkach nadanej w 1938 roku audycji radiowej na temat inwazji Marsjan \u201eWojna \u015awiat\u00f3w\u201d, kt\u00f3ra wyda\u0142a si\u0119 s\u0142uchaczom na tyle wiarygodna (bo emitowana w radiu), \u017ce niekt\u00f3rzy uwierzyli w atak Obcych na Ziemi\u0119.<\/p>\n<p>Cho\u0107 fa\u0142szywe wiadomo\u015bci s\u0105 rozpowszechniane od zawsze, to era Internetu doprowadzi\u0142a do ich ogromnego rozkwitu i to w\u0142a\u015bnie sie\u0107 jest dzi\u015b g\u0142\u00f3wnym \u015brodowiskiem ich funkcjonowania. Dlaczego? Cho\u0107by ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce dost\u0119p do Internetu jest du\u017co \u0142atwiejszy ni\u017c do medi\u00f3w tradycyjnych, w kt\u00f3rych nast\u0119puje (cho\u0107 nie zawsze) weryfikacja i selekcja informacji. Drugim powodem jest to, \u017ce w Sieci fa\u0142szywe informacje s\u0105 b\u0142yskawicznie powielane i przekazywane dalej, co sprawia, \u017ce docieraj\u0105 do szerokiej rzeszy odbiorc\u00f3w, czasem przekazywane przez wiarygodne dla nich \u017ar\u00f3d\u0142o. Dodatkowo, komunikowaniu internetowemu towarzyszy nadmiar informacji \u2013 dociera ich do nas tak du\u017co, \u017ce nie mamy mo\u017cliwo\u015bci zweryfikowa\u0107 wszystkich, nasza uwaga za\u015b cz\u0119sto koncentruje si\u0119 nie na tym, co naprawd\u0119 wa\u017cne, ale na tym, co nieoczywiste, ciekawe, zaskakuj\u0105ce.<\/p>\n<p>Jako zjawisko fake news jest niejednorodny. Adam Michel wskazuje na nast\u0119puj\u0105ce rodzaje fa\u0142szywych wiadomo\u015bci:<\/p>\n<ul>\n<li>Tych wiadomo\u015bci nikt nie powinien bra\u0107 na powa\u017cnie, poniewa\u017c s\u0105 one preparowane, aby wy\u015bmia\u0107, skrytykowa\u0107 jakie\u015b zjawisko spo\u0142eczne lub zachowanie ludzi. Przyk\u0142adem medium rozpowszechniaj\u0105cego takie informacje jest cho\u0107by Aszdziennik;<\/li>\n<li>Niezgodno\u015b\u0107 nag\u0142\u00f3wka i tre\u015bci \u2013 to znane nam wszystkim clickbaity, kt\u00f3rych celem jest sk\u0142onienie nas do zainteresowania si\u0119 tre\u015bci\u0105 na podstawie sensacyjnego nag\u0142\u00f3wka. Kiedy otworzymy tre\u015b\u0107 materia\u0142u okazuje si\u0119, \u017ce nie ma ona wiele wsp\u00f3lnego z samym tytu\u0142em. Niestety, robi\u0105 to tak\u017ce powa\u017cne media, nie tylko szeregowi u\u017cytkownicy Internetu;<\/li>\n<li>Zmiana kontekstu \u2013 tu prawdziwe informacje s\u0105 podawane w takim kontek\u015bcie, aby postawi\u0107 w niekorzystnym \u015bwietle jak\u0105\u015b osob\u0119. Pami\u0119tacie histori\u0119 o Billu Gatesie i szczepionkach?<\/li>\n<li>Zwodzenie odbiorcy \u2013 znowu prawdziwe informacje, ale narzucaj\u0105ce interpretacj\u0119 na czyj\u0105\u015b niekorzy\u015b\u0107 (lub korzy\u015b\u0107). Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 doniesienia o nieprawid\u0142owo\u015bciach w liczeniu g\u0142os\u00f3w podczas wybor\u00f3w (prawdziwe) i podawanie ich jako argument na rzecz uznania niewa\u017cno\u015bci wybor\u00f3w (bezzasadne).<\/li>\n<li>Podszywanie si\u0119 pod znane, ciesz\u0105ce si\u0119 zaufaniem osoby w celu rozpowszechniania informacji lub opinii (te nie musz\u0105 by\u0107 fa\u0142szywe, jednak ich powi\u0105zanie z autorytetem jest nieprawd\u0105) \u2013 tworzenie fikcyjnych profili znanych os\u00f3b w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych lub stron internetowych wizualnie \u0142udz\u0105co podobnych do witryn du\u017cych medi\u00f3w informacyjnych.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Czy wi\u0119c jeste\u015bmy skazani na dezinformacj\u0119? Niekoniecznie. Poni\u017cej zamieszczamy kilka przydatnych porad, jak nie da\u0107 si\u0119 nabra\u0107 na fake newsa:<\/p>\n<ul>\n<li>Sprawd\u017a \u017ar\u00f3d\u0142o, z kt\u00f3rego pochodzi wiadomo\u015b\u0107. Je\u015bli to strona z zaledwie kilkoma wpisami lub profil w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, wygl\u0105daj\u0105cy na \u201enowy\u201d, wzm\u00f3\u017c czujno\u015b\u0107;<\/li>\n<li>Zweryfikuj autora \u2013 je\u015bli nie ma na koncie innych publikacji lub w og\u00f3le nie da si\u0119 ustali\u0107 jego danych, mo\u017ce to by\u0107 fake;<\/li>\n<li>Czytaj (ogl\u0105daj) ca\u0142y materia\u0142 a nie tylko nag\u0142\u00f3wek. Szczeg\u00f3lnie, je\u015bli masz zamiar skomentowa\u0107 tre\u015b\u0107;<\/li>\n<li>Upewnij si\u0119, \u017ce to nie \u017cart, satyra, ironia \u2013 czasem \u201emrugni\u0119cie okiem\u201d da si\u0119 wyczu\u0107 z tonu publikacji a czasem jest ono oczywiste ze wzgl\u0119du na miejsce zamieszczenia newsa;<\/li>\n<li>Sprawd\u017a informacj\u0119 w innych \u017ar\u00f3d\u0142ach. Je\u015bli nie podaj\u0105 jej \u201edu\u017ce\u201d media, mo\u017ce ona nie by\u0107 prawdziwa. Autorzy fake news\u00f3w cz\u0119sto si\u0119 asekuruj\u0105 przed tym, sugeruj\u0105c w nag\u0142\u00f3wku \u201eTo pr\u00f3buj\u0105 przed nami ukry\u0107\u2026\u201d Nie wierz w to.<\/li>\n<li>Upewnij si\u0119, \u017ce materia\u0142 i ilustruj\u0105ce go zdj\u0119cia lub filmy s\u0105 nowe \u2013 czasem sama informacja mo\u017ce by\u0107 prawdziwa, jednak brak jej aktualno\u015bci mo\u017ce nas wprowadzi\u0107 w b\u0142\u0105d;<\/li>\n<li>Zastan\u00f3w si\u0119, czy emocjonalny spos\u00f3b przedstawienia informacji nie wp\u0142ywa na Tw\u00f3j odbi\u00f3r wiadomo\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Zach\u0119camy do zapoznania si\u0119 z publikacjami z tematyk\u0105 fake newsow\u0105:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/menway.interia.pl\/redakcja\/bartosz-kicior\/news-nie-tylko-koronawirus-rok-dwoch-pandemii,nId,5129302\">https:\/\/menway.interia.pl\/redakcja\/bartosz-kicior\/news-nie-tylko-koronawirus-rok-dwoch-pandemii,nId,5129302<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/menway.interia.pl\/meskie-tematy\/news-to-fake-video-doprowadzilo-do-smierci-co-najmniej-20-osob,nId,2688001\">https:\/\/menway.interia.pl\/meskie-tematy\/news-to-fake-video-doprowadzilo-do-smierci-co-najmniej-20-osob,nId,2688001<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/menway.interia.pl\/aktywnosc\/zdrowie\/news-zastrzyk-z-plynnego-srebra-i-po-problemie-absolutnie-najglup,nId,4388747\">https:\/\/menway.interia.pl\/aktywnosc\/zdrowie\/news-zastrzyk-z-plynnego-srebra-i-po-problemie-absolutnie-najglup,nId,4388747<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/menway.interia.pl\/styl-zycia\/ciekawostki\/news-czy-nostradamus-naprawde-przewidzial-9-11,nId,4723041\">https:\/\/menway.interia.pl\/styl-zycia\/ciekawostki\/news-czy-nostradamus-naprawde-przewidzial-9-11,nId,4723041<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/menway.interia.pl\/styl-zycia\/ciekawostki\/news-sciema-z-butelki-piekna-opowiesc-czy-kolejny-fejk-rosjan,nId,3220897\">https:\/\/menway.interia.pl\/styl-zycia\/ciekawostki\/news-sciema-z-butelki-piekna-opowiesc-czy-kolejny-fejk-rosjan,nId,3220897<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/menway.interia.pl\/obyczaje\/nauka\/news-koniec-swiata-w-2060-apokaliptyczne-dywagacje-izaaka-newtona,nId,4597495\">https:\/\/menway.interia.pl\/obyczaje\/nauka\/news-koniec-swiata-w-2060-apokaliptyczne-dywagacje-izaaka-newtona,nId,4597495<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/menway.interia.pl\/popkultura\/news-sobowtor-w-motley-crue-najwieksza-mistyfikacja-w-dziejach-mu,nId,2907671\">https:\/\/menway.interia.pl\/popkultura\/news-sobowtor-w-motley-crue-najwieksza-mistyfikacja-w-dziejach-mu,nId,2907671<\/a><\/p>\n<p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p><img class=\"alignnone wp-image-4904 size-large\" src=\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Nieprzypisane\/markus-winkler-BCvjjPU5RG4-unsplash-683x1024.jpg\" alt=\"maszyna do pisania , na kartce napis: Fake news\" width=\"640\" height=\"960\" srcset=\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Nieprzypisane\/markus-winkler-BCvjjPU5RG4-unsplash-683x1024.jpg 683w, https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Nieprzypisane\/markus-winkler-BCvjjPU5RG4-unsplash-200x300.jpg 200w, https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Nieprzypisane\/markus-winkler-BCvjjPU5RG4-unsplash-768x1152.jpg 768w, https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Nieprzypisane\/markus-winkler-BCvjjPU5RG4-unsplash-383x575.jpg 383w, https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Nieprzypisane\/markus-winkler-BCvjjPU5RG4-unsplash.jpg 1920w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243;][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][\/vc_column][\/vc_row] [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"btn btn-secondary understrap-read-more-link\" href=\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/2022\/11\/27\/fake-news-zjawiskiem-niejednorodnym\/\">Read More&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":133,"featured_media":4904,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[147],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/159388"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/users\/133"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=159388"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/159388\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":159389,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/159388\/revisions\/159389"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4904"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=159388"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=159388"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=159388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}