{"id":159979,"date":"2023-01-24T08:25:19","date_gmt":"2023-01-24T07:25:19","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/?p=159979"},"modified":"2023-01-27T10:47:12","modified_gmt":"2023-01-27T09:47:12","slug":"wysokowrazliwa-osobowosc-badania-naukowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/2023\/01\/24\/wysokowrazliwa-osobowosc-badania-naukowe\/","title":{"rendered":"Wysokowra\u017cliwa osobowo\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column width=”2\/3″]\r\n

\r\n
\r\n \r\n

Wysokowra\u017cliwa osobowo\u015b\u0107 jest w ostatnich latach bardzo cz\u0119sto eksplorowanym tematem publicznego dyskursu. Popularno\u015b\u0107 tego konstruktu opiera si\u0119 na poradnikowych opracowaniach Eleine Aron, kt\u00f3ra w ko\u0144cu lat 90. zaproponowa\u0142a w literaturze naukowej konstrukt wysokiej wra\u017cliwo\u015bci lub inaczej wra\u017cliwo\u015bci przetwarzania sensorycznego (sensory-processing sensitivity; Aron i Aron, 1997). Obejmuje on tendencj\u0119 do g\u0142\u0119bokiego przetwarzania bod\u017ac\u00f3w, sk\u0142onno\u015b\u0107 do przestymulowania, wyczulenie na subtelne bod\u017ace, a tak\u017ce reaktywno\u015b\u0107 emocjonaln\u0105 i empati\u0119. Wysoka wra\u017cliwo\u015b\u0107 w rozumieniu Aron bywa identyfikowana jako przejaw konstruktu wra\u017cliwo\u015bci \u015brodowiskowej (environmental sensitivity), obszerniejszego konstruktu, kt\u00f3ry zaproponowali Belsky i Pluess (2009). Liczne badania po\u015bwi\u0119cone zwi\u0105zkom mi\u0119dzy wra\u017cliw\u0105 osobowo\u015bci\u0105, a zdrowiem psychicznym pokaza\u0142y, \u017ce osoby wysokowra\u017cliwe cz\u0119\u015bciej przejawiaj\u0105 trudno\u015bci funkcjonowania psychicznego (Lionetti i in., 2019).<\/p>\n

Osoby informuj\u0105ce innych o swoich ograniczeniach i trudno\u015bciach otrzymuj\u0105 cz\u0119\u015bciej wsparcie od innych os\u00f3b (Ok i in., 2021). Zjawisko to okre\u015bla si\u0119 jako sygnalizowanie bycia ofiar\u0105 (victim signaling), za\u015b badacze postrzegaj\u0105 je w perspektywie og\u00f3lniejszej jako wyraz tzw. \u201ekultury wiktymizacji\u201d (Campbell i Manning, 2018). Cho\u0107 wydawa\u0107 si\u0119 mo\u017ce, i\u017c sygnalizuj\u0105c jako osoba wysokowra\u017cliwa swoje trudno\u015bci mo\u017cna asertywnie realizowa\u0107 swoje potrzeby, zwi\u0105zane z unikaniem wysokiej stymulacji, wcze\u015bniejsze badania wskazuj\u0105, i\u017c o sygnalizowaniu bycia ofiara decyduje raczej zestaw cech zwi\u0105zanych z eksploatowaniem innych os\u00f3b, okre\u015blanych jako tzw. ciemna triada osobowo\u015bci (makiawelizm, narcyzm i psychopatia subkliniczna; Ok i in., 2021).<\/p>\n

W badaniu, kt\u00f3re ukaza\u0142o si\u0119 na \u0142amach Psychological Reports<\/a> mgr Martyna Kajdzik i dr Marcin Moro\u0144 (2023) zbadali sk\u0142onno\u015b\u0107 do sygnalizowania wysokiej wra\u017cliwo\u015bci w celu uzyskiwania od innych os\u00f3b po\u017c\u0105danego traktowania. Badano, czy tendencja ta jest uwarunkowana rzeczywist\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 temperamentaln\u0105, czy te\u017c stanowi wyraz ciemnych cech osobowo\u015bci. Badania pokaza\u0142y, i\u017c silniejsze s\u0105 zwi\u0105zki mi\u0119dzy subkliniczn\u0105 psychopati\u0105 i narcyzmem a sygnalizowaniem innym swojej wysokiej wra\u017cliwo\u015bci, ni\u017c mi\u0119dzy rzeczywist\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 a jej sygnalizowaniem.<\/p>\n

Przeprowadzone badanie pokazuje, \u017ce sygnalizowanie wysokiej wra\u017cliwo\u015bci mo\u017cna raczej uzna\u0107 za strategi\u0119 spo\u0142ecznej decepcji ni\u017c asertywn\u0105 sygnalizacj\u0119 swoich specjalnych potrzeb temperamentalnych. Osoby nastawione eksploatacyjnie mog\u0105 wykorzystywa\u0107 sygnalizowanie wysokiej wra\u017cliwo\u015bci\u0105 jako kolejny spos\u00f3b na uzyskiwanie swoich cel\u00f3w kosztem innych os\u00f3b. Brak zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy sygnalizowaniem wysokiej wra\u017cliwo\u015bci a rzeczywist\u0105 wysok\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 pokazuje, \u017ce m\u00f3wienie o sobie jako o osobie wysokowra\u017cliwej niekoniecznie wi\u0105\u017ce si\u0119 z rzeczywist\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105, co ma istotne konsekwencje dla klinicyst\u00f3w, kt\u00f3rzy coraz cz\u0119\u015bciej spotykaj\u0105 pacjent\u00f3w z autodiagnoz\u0105 wysokiej wra\u017cliwo\u015bci lub WWO.<\/p>\n

 <\/p>\n

Literatura:<\/p>\n

Aron, E. N., & Aron, A. (1997). Sensory-processing sensitivity and its relation to introversion and emotionality. Journal of Personality and Social Psychology, 73(2), 345\u2013368. https:\/\/doi.org\/10.1037\/0022-3514.73.2.345<\/p>\n

Belsky, J., & Pluess, M. (2009). Beyond diathesis stress: Differential susceptibility to environmental influences. Psychological Bulletin, 135(6), 885\u2013908. https:\/\/doi.org\/10.1037\/a0017376<\/p>\n

Campbell, B., & Manning, J. (2018). The rise of victimhood culture: Microaggressions, safe spaces, and the new culture wars. Palgrave Macmillan. http:\/\/dx.doi.org\/10.1007\/978-3- 319-70329-9<\/p>\n

Kajdzik, M. & Moro\u0144, M. (2023). Signaling High Sensitivity to Influence Others: Initial Evidence for the Roles of Reinforcement Sensitivity, Sensory Processing Sensitivity, and the Dark Triad. Psychological Reports. Advance online publication. https:\/\/doi.org\/10.1177\/00332941231152387<\/p>\n

Lionetti, F., Pastore, M., Moscardino, U., Nocentini, A., Pluess, K., & Pluess, M. (2019). Sensory Processing Sensitivity and its association with personality traits and affect: A meta-analysis. Journal of Research in Personality, 81, 138\u2013152. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.jrp.2019.05.013<\/p>\n

Ok, E., Qian, Y., Strejcek, B., & Aquino, K. (2021). Signaling virtuous victimhood as indicators of Dark Triad personalities. Journal of Personality and Social Psychology, 120(6), 1634\u20131661. https:\/\/doi.org\/10.1037\/pspp0000329<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n

\r\n
\r\n \r\n

\"m\u0119\u017cczyzna<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row][vc_column width=”2\/3″][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":133,"featured_media":4695,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[147],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/159979"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/users\/133"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=159979"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/159979\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":160023,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/159979\/revisions\/160023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=159979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=159979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=159979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}