{"id":160304,"date":"2023-02-20T13:13:38","date_gmt":"2023-02-20T12:13:38","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/?p=160304"},"modified":"2023-02-20T13:16:29","modified_gmt":"2023-02-20T12:16:29","slug":"fundamenty-moralne-badania-naukowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/2023\/02\/20\/fundamenty-moralne-badania-naukowe\/","title":{"rendered":"Fundamenty moralne – kontekst codziennych decyzji"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column width=”2\/3″]\r\n

\r\n
\r\n \r\n

Niekt\u00f3re nasze codzienne decyzje dotycz\u0105 nie tylko nas samych, ale r\u00f3wnie\u017c innych ludzi. Tym, co pomaga nam w podejmowaniu takich decyzji s\u0105 modu\u0142y umys\u0142owe nazywane fundamentami moralnymi, takie jak troska, sprawiedliwo\u015b\u0107, lojalno\u015b\u0107, autorytet i czysto\u015b\u0107. Czasami jednak ludzie staj\u0105 przed dylematami moralnymi, w kt\u00f3rych musz\u0105 wybiera\u0107 mi\u0119dzy fundamentami. Wyobra\u017amy sobie przypadek Magdy, kt\u00f3ra pracuje w dziale rekrutacji. Przywi\u0105zuje ona du\u017c\u0105 wag\u0119 do uczciwo\u015bci i lojalno\u015bci, a troska, autorytet i czysto\u015b\u0107 s\u0105 dla niej mniej wa\u017cne. Magda przegl\u0105da CV kandydat\u00f3w i decyduje, kt\u00f3rego z pracownik\u00f3w zatrudni\u0107: jeden z nich to do\u015b\u0107 kompetentna, ale nieznana osoba, a drugi to mniej kompetentny syn jej kole\u017canki. Magda staje w sytuacji dylematu moralnego i mo\u017ce (nawet nie\u015bwiadomie) zada\u0107 sobie pytanie, kt\u00f3ry fundament moralny jest dla niej bardziej istotny: uczciwo\u015b\u0107 czy lojalno\u015b\u0107?<\/p>\n

\u0141ukasz Jach, Mariola Paruzel-Czachura, Luke Aiken i Peter K. Jonason w artykule pt: How do the moral foundations attract the needle of a moral compass?: Relative scores as a supplementary method of measuring moral foundations<\/a>, przedstawili wyniki dw\u00f3ch bada\u0144, w kt\u00f3rych testowali nowe podej\u015bcie do oceny fundament\u00f3w moralnych. Opr\u00f3cz standardowego, bezwzgl\u0119dnego pomiaru wa\u017cno\u015bci fundament\u00f3w moralnych, badacze zaproponowali pomiar ich wzgl\u0119dnej wa\u017cno\u015bci, czyli tego, jak wa\u017cny dla danej osoby jest konkretny fundament w por\u00f3wnaniu z innymi.<\/p>\n

W pierwszym badaniu (pr\u00f3ba 1283 os\u00f3b) autorzy artyku\u0142u zaobserwowali, \u017ce oceny bezwzgl\u0119dne i wzgl\u0119dne daj\u0105 r\u00f3\u017cne informacje na temat fundament\u00f3w moralnych. Na przyk\u0142ad, kobiety uzyska\u0142y wy\u017csze bezwzgl\u0119dne wyniki ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani w zakresie troski, sprawiedliwo\u015bci i czysto\u015bci, jednak w przypadku wynik\u00f3w wzgl\u0119dnych kobiety uzyska\u0142y wy\u017csze ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani wyniki jedynie w przypadku troski, za\u015b m\u0119\u017cczy\u017ani uzyskali wy\u017csze ni\u017c kobiety wyniki w zakresie wzgl\u0119dnej lojalno\u015bci i autorytetu.<\/p>\n

W badaniu drugim (pr\u00f3ba 341 os\u00f3b) badacze odnotowali, \u017ce bezwzgl\u0119dne i wzgl\u0119dne wyniki dotycz\u0105ce fundament\u00f3w moralnych da\u0142y r\u00f3\u017cne wyniki dla poszczeg\u00f3lnych p\u0142ci i kraj\u00f3w. Przyk\u0142adowo, kobiety nie pochodz\u0105ce z kraj\u00f3w typu WEIRD (tj. western = zachodnie, educated = wykszta\u0142cone, industrialized = uprzemys\u0142owione, rich = bogate i democratic = demokratyczne) uzyska\u0142y wy\u017csze wyniki ni\u017c kobiety z kraj\u00f3w typu WEIRD w zakresie absolutnej lojalno\u015bci, autorytetu i czysto\u015bci, jednak w przypadku wynik\u00f3w wzgl\u0119dnych uzyska\u0142y wy\u017csze wyniki tylko w przypadku lojalno\u015bci.<\/p>\n

Rezultaty zaprezentowane w artykule sugeruj\u0105, \u017ce uzupe\u0142nienie bada\u0144 nad fundamentami moralnymi o wyniki wzgl\u0119dne jest znacz\u0105cym rozszerzeniem pola interpretacji uzyskiwanych danych, poniewa\u017c wyniki wzgl\u0119dne mog\u0105 lepiej odzwierciedla\u0107 kontekst codziennych decyzji, kiedy ludzie s\u0105 zmuszeni do decydowania o wa\u017cno\u015bci r\u00f3\u017cnych fundament\u00f3w moralnych.<\/p>\n

\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n

\r\n
\r\n \r\n

\"gazeta\"<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row][vc_column width=”2\/3″][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":133,"featured_media":156385,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[147],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160304"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/users\/133"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=160304"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160304\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":160317,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160304\/revisions\/160317"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/media\/156385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=160304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=160304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=160304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}