Dla osoby zdrowej spo\u017cywanie posi\u0142ku jest paliwem, kt\u00f3re dodaje energii i dostarcza sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych niezb\u0119dnych do prawid\u0142owego funkcjonowania. Niekt\u00f3rzy ludzie si\u0119gaj\u0105 po du\u017ce ilo\u015bci okre\u015blonych produkt\u00f3w spo\u017cywczych w celu odczucia przyjemno\u015bci z ich spo\u017cycia.<\/p>\n
O uzale\u017cnieniu od jedzenia, kt\u00f3re bywa traktowane jako zgubny spos\u00f3b radzenia sobie ze stresem, rozmawiamy z dr Edyt\u0105 Charzy\u0144sk\u0105, prof. U\u015a, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wne zainteresowania badawcze obejmuj\u0105 uzale\u017cnienia behawioralne i uzale\u017cnienia od substancji psychoaktywnych, dobrostan oraz duchowo\u015b\u0107 i cnoty moralne. Jako laureatka II edycji konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d opublikowa\u0142a w czasopi\u015bmie \u201eNutrients\u201d<\/a> artyku\u0142 na temat uzale\u017cnienia od jedzenia i jego pomiaru.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Zacznijmy od podstaw. Czym jest uzale\u017cnienie od jedzenia? Jakie ma pod\u0142o\u017ce, jakie s\u0105 jego przyczyny i objawy?<\/strong><\/p>\n Dr Edyta Charzy\u0144ska, prof. U\u015a: Uzale\u017cnienie od jedzenia do\u015b\u0107 trudno jasno zdefiniowa\u0107, przez co bywa b\u0142\u0119dnie uto\u017csamiane z zaburzeniami od\u017cywiania. Zazwyczaj rozumiane jest ono jako nadmierne spo\u017cywanie \u017cywno\u015bci zawieraj\u0105cej du\u017ce ilo\u015bci cukru, soli lub t\u0142uszczu lub wszystkich tych sk\u0142adnik\u00f3w r\u00f3wnocze\u015bnie. \u017bywno\u015b\u0107 ta jest zwykle traktowana jako bardzo smaczna. Chodzi o takie produkty, jak czekolada, chipsy, lody, napoje s\u0142odzone cukrem, dania instant czy pizza i frytki. Osoba z uzale\u017cnieniem od jedzenia spo\u017cywa bardzo du\u017ce ilo\u015bci tego typu produkt\u00f3w, trac\u0105c nad tym kontrol\u0119. Odczuwa silny psychiczny g\u0142\u00f3d i si\u0119ga po takie jedzenie, by odczuwa\u0107 przyjemno\u015b\u0107, b\u0119d\u0105c\u0105 konsekwencj\u0105 wyrzutu dopaminy. Z czasem jednak musi dostarcza\u0107 organizmowi coraz wi\u0119cej tego typu pokarmu, by czu\u0107 podobn\u0105 przyjemno\u015b\u0107 co wcze\u015bniej. Pod\u0142o\u017ce tego uzale\u017cnienia jest r\u00f3\u017cnorodne. Tworz\u0105 je zar\u00f3wno czynniki biologiczne (niekt\u00f3re osoby s\u0105 bardziej podatne na r\u00f3\u017cne uzale\u017cnienia), jak i psychologiczne, np. silny stres i nieradzenie sobie z nieprzyjemnymi emocjami czy poczucie samotno\u015bci. Pami\u0119tajmy te\u017c, \u017ce tego typu \u017cywno\u015b\u0107 ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci uzale\u017cniaj\u0105ce, wp\u0142ywaj\u0105c na o\u015brodek przyjemno\u015bci podobnie jak alkohol czy narkotyki. Szacuje si\u0119, \u017ce od kilku do kilkunastu procent populacji mo\u017ce by\u0107 uzale\u017cniona od jedzenia. Procent ten jest wy\u017cszy u os\u00f3b z nadwag\u0105 lub oty\u0142o\u015bci\u0105 (oko\u0142o 25-40%) oraz z zaburzeniami od\u017cywiania (oko\u0142o 40-60%). Problem uzale\u017cnienia od jedzenia jest powa\u017cny, bo spo\u017cywanie du\u017cej ilo\u015bci wysokoprzetworzonego jedzenia mo\u017ce prowadzi\u0107 do oty\u0142o\u015bci, cukrzycy typu 2, nadci\u015bnienia t\u0119tniczego, wysokiego poziomu cholesterolu. Wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c z podwy\u017cszonym ryzykiem rozwini\u0119cia si\u0119 zaburze\u0144 od\u017cywiania i zaburze\u0144 nastroju oraz obni\u017con\u0105 jako\u015bci\u0105 \u017cycia.<\/p>\n Violetta Kulik: Wspomnia\u0142a Pani m.in. o silnym g\u0142odzie oraz braku kontroli nad ilo\u015bci\u0105 spo\u017cywanego pokarmu. Czy uzale\u017cnienie od jedzenia ma podobne objawy co inne uzale\u017cnienia? Schemat uzale\u017cnienia jest ten sam czy zupe\u0142nie inny?<\/strong><\/p>\n Dr Edyta Charzy\u0144ska, prof. U\u015a: Mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce schemat uzale\u017cnienia od jedzenia jest podobny jak w przypadku innych uzale\u017cnie\u0144. Badania wskazuj\u0105, \u017ce \u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona wp\u0142ywa na m\u00f3zg i aktywuje te same jego rejony i obwody neuronalne co alkohol i narkotyki. Osoba uzale\u017cniona od jedzenia wykazuje symptomy charakterystyczne dla innych uzale\u017cnie\u0144, np. absorbuj\u0105 j\u0105 my\u015bli na temat spo\u017cywania okre\u015blonych produkt\u00f3w, a gdy ju\u017c ma do nich dost\u0119p, spo\u017cywa je w wi\u0119kszej ilo\u015bci, ni\u017c zamierza\u0142a. W przypadku braku mo\u017cliwo\u015bci spo\u017cycia upragnionego pokarmu pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy odstawienne, podobne do tych, kt\u00f3re widzimy w uzale\u017cnieniach od substancji psychoaktywnych (m.in. zdenerwowanie, poczucie frustracji, agresja). Osoba nie jest te\u017c w stanie przerwa\u0107 swojego zachowania pomimo widocznych negatywnych skutk\u00f3w dla zdrowia i funkcjonowania. To wszystko upodabnia uzale\u017cnienia od jedzenia do innych uzale\u017cnie\u0144. Podobie\u0144stwo to znajduje r\u00f3wnie\u017c odzwierciedlenie w konstrukcji the Yale Food Addiction Scale. W tym najpopularniejszym narz\u0119dziu do pomiaru uzale\u017cnienia od jedzenia przyj\u0119to kryteria uzale\u017cnienia od substancji psychoaktywnych w oparciu o \u201eDiagnostyczny i statystyczny podr\u0119cznik zaburze\u0144 psychicznych\u201d (DSM). Z powodu tych podobie\u0144stw proponuje si\u0119 zbli\u017cone modele i metody leczenia tego uzale\u017cnienia jak w przypadku innych uzale\u017cnie\u0144.<\/p>\n Violetta Kulik: Czy w\u015br\u00f3d os\u00f3b uzale\u017cnionych od jedzenia spotykamy te\u017c dzieci?<\/strong><\/p>\n Dr Edyta Charzy\u0144ska, prof. U\u015a: Problem uzale\u017cnienia od jedzenia dotyka te\u017c dzieci i m\u0142odzie\u017c. Bada\u0144 z tego zakresu nie mamy wiele, ale te dost\u0119pne sugeruj\u0105, \u017ce mo\u017ce on dotyczy\u0107 od 4 do 12% dzieci i adolescent\u00f3w o normalnej wadze, i oko\u0142o 20%-40% z nadwag\u0105 lub oty\u0142o\u015bci\u0105. Co warte podkre\u015blenia, pierwsze u\u017cycie substancji psychoaktywnych takich jak alkohol czy narkotyki nast\u0119puje zwykle w okresie adolescencji lub wczesnej doros\u0142o\u015bci; w przypadku spo\u017cywania potencjalnie uzale\u017cniaj\u0105cych produkt\u00f3w wi\u0119ksze ryzyko uzale\u017cnienia istnieje natomiast w okresie wczesnego dzieci\u0144stwa. Je\u015bli chodzi o objawy uzale\u017cnienia od jedzenia u dzieci, s\u0105 one podobne do tych stwierdzanych u doros\u0142ych. W przypadku dzieci mo\u017cemy mie\u0107 jednak do czynienia z jeszcze bardziej dotkliwymi konsekwencjami uzale\u017cnienia od \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej, jako \u017ce ich uk\u0142ad nerwowy dopiero si\u0119 rozwija. Pami\u0119tajmy te\u017c o naszej roli jako modeli w kszta\u0142towaniu zachowa\u0144 \u017cywieniowych dzieci. Wiemy na przyk\u0142ad, \u017ce je\u015bli rodzice maj\u0105 podwy\u017cszony poziom uzale\u017cnienia od jedzenia, to ich dzieci r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015bciej wykazuj\u0105 jego symptomy. Wp\u0142yw na to maj\u0105 nie tylko nawyki \u017cywieniowe rodzic\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c biologiczna podatno\u015b\u0107 na uzale\u017cnienia. Jak si\u0119 mawia: geny \u0142aduj\u0105 pistolet, ale to \u015brodowisko poci\u0105ga za spust. Jako psychologowie zwracamy uwag\u0119 przede wszystkim na czynniki \u015brodowiskowe (w tym diet\u0119, styl \u017cycia, nawyki \u017cywieniowe w rodzinie), na kt\u00f3re mo\u017cemy oddzia\u0142ywa\u0107, w ten spos\u00f3b pomagaj\u0105c dzieciom i doros\u0142ym.<\/p>\n Violetta Kulik: Wiemy ju\u017c, jak problem uzale\u017cnienia od jedzenia wygl\u0105da u dzieci. Pom\u00f3wmy teraz o r\u00f3\u017cnicach p\u0142ciowych. Czy uzale\u017cnienie od jedzenia wyst\u0119puje cz\u0119\u015bciej u kobiet ni\u017c u m\u0119\u017cczyzn? <\/strong><\/p>\n Dr Edyta Charzy\u0144ska, prof. U\u015a: Uzale\u017cnienie od jedzenia mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 problemem charakterystycznym zw\u0142aszcza dla kobiet. Wyobra\u017camy sobie, \u017ce to przede wszystkim kobiety si\u0119gaj\u0105 po s\u0142odycze czy chipsy, by poprawi\u0107 sobie humor. Wcze\u015bniejsze badania nad r\u00f3\u017cnicami p\u0142ciowymi w zakresie cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania uzale\u017cnienia od jedzenia nie przynios\u0142y jednoznacznych odpowiedzi; cz\u0119\u015b\u0107 bada\u0144 wskazywa\u0142a bowiem na cz\u0119stsze wyst\u0119powanie uzale\u017cnienia w\u015br\u00f3d kobiet, cz\u0119\u015b\u0107 u m\u0119\u017cczyzn, a cze\u015b\u0107 na brak r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy p\u0142ciami. W badaniu prowadzonym w ramach II edycji \u201eSwobody bada\u0144\u201d, kt\u00f3re realizowa\u0142am we wsp\u00f3\u0142pracy z prof. dr hab. Ann\u0105 Brytek-Mater\u0105 z Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego i dr. Paw\u0142em Atroszko z Uniwersytetu Gda\u0144skiego, wzi\u0119li\u015bmy pod lup\u0119 skr\u00f3con\u0105, 9-itemow\u0105 wersj\u0119 the Yale Food Addiction Scale, o kt\u00f3rej ju\u017c dzi\u015b wspomina\u0142am. Pr\u00f3ba badawcza liczy\u0142a 1182 osoby, w tym 613 kobiet i 559 m\u0119\u017cczyzn (10 os\u00f3b nie poda\u0142o swojej p\u0142ci). Szczeg\u00f3\u0142owe analizy narz\u0119dzia wykaza\u0142y, \u017ce jego pierwsze trzy pozycje mog\u0105 nie tyle mierzy\u0107 uzale\u017cnienie od jedzenia, co zachowania \u017cywieniowe, kt\u00f3re od czasu do czasu przytrafiaj\u0105 si\u0119 wi\u0119kszo\u015bci z nas i kt\u00f3re trudno uzna\u0107 za patologiczne. Przyk\u0142adowa pozycja tego typu brzmia\u0142a: \u201eZdarza mi si\u0119 spo\u017cywa\u0107 okre\u015blone produkty nawet, gdy nie jestem ju\u017c g\u0142odny\u201d. Wielu z nas zdarza si\u0119 czasami je\u015b\u0107 dalej pomimo zaspokojenia g\u0142odu. Widzimy wi\u0119c, \u017ce ta pozycja kwestionariusza mo\u017ce nie najtrafniej mierzy\u0107 uzale\u017cnienie od jedzenia. Dok\u0142adne analizy psychometryczne oraz ocena zawarto\u015bci tre\u015bciowej pozycji doprowadzi\u0142a nas do wniosku, \u017ce aby narz\u0119dzie to mog\u0142o trafnie mierzy\u0107 uzale\u017cnienie od jedzenia, nale\u017cy usun\u0105\u0107 z niego trzy wspomniane pozycje, tworz\u0105c narz\u0119dzie 6-itemowe. Wracaj\u0105c do Pani pytania, gdyby\u015bmy analizowali skal\u0119 9-itemow\u0105, to okaza\u0142oby si\u0119, \u017ce wy\u017cszy poziom uzale\u017cnienia od jedzenia wyst\u0119puje w\u015br\u00f3d kobiet. Jednak\u017ce po usuni\u0119ciu trzech w\u0105tpliwych pozycji okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie ma r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy p\u0142ciami w zakresie uzale\u017cnienia od jedzenia, co jest zgodne z najnowszymi badaniami z tego obszaru. Nie mamy wi\u0119c podstaw my\u015ble\u0107, \u017ce problem uzale\u017cnienia od jedzenia jest specyficzny dla kt\u00f3rej\u015b p\u0142ci. Rezultaty naszego badania pokazuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c, jak wa\u017cne w celu okre\u015blenia cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania jakiego\u015b zjawiska jest zastosowanie odpowiednich narz\u0119dzi pomiarowych. Zmodyfikowany przez nas kwestionariusz umo\u017cliwia trafny i szybki pomiar uzale\u017cnienia od jedzenia.<\/p>\n Violetta Kulik: Czyli mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce wbrew temu, co potocznie my\u015blimy, m\u0119\u017cczy\u017ani uzale\u017cniaj\u0105 si\u0119 od jedzenia r\u00f3wnie cz\u0119sto co kobiety. A czy czynniki ryzyka uzale\u017cnienia od jedzenia s\u0105 takie same czy r\u00f3\u017cne u kobiet i m\u0119\u017cczyzn? <\/strong><\/p>\n Dr Edyta Charzy\u0144ska, prof. U\u015a: R\u00f3wnie\u017c to pytanie postawili\u015bmy sobie w ramach wspomnianego badania. Stwierdzili\u015bmy, \u017ce niekt\u00f3re czynniki ryzyka uzale\u017cnienia od jedzenia s\u0105 wsp\u00f3lne dla obu p\u0142ci; by\u0142y to: wy\u017cszy poziom ekstrawersji, narcyzmu i l\u0119ku spo\u0142ecznego. Co jednak ciekawsze, pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy p\u0142ciami. U kobiet uzale\u017cnienie od jedzenia wi\u0105za\u0142o si\u0119 z ni\u017cszym poziomem ugodowo\u015bci, sumienno\u015bci i samooceny oraz wy\u017cszym poziomem samotno\u015bci. Mo\u017cemy przypuszcza\u0107, \u017ce te kobiety, kt\u00f3re maj\u0105 trudno\u015bci spo\u0142eczne wynikaj\u0105ce cz\u0119\u015bciowo z ma\u0142ej ugodowo\u015bci, tendencji do spor\u00f3w oraz niskiej sumienno\u015bci, mog\u0105 szuka\u0107 pocieszenia i relaksu w \u017cywno\u015bci o du\u017cej zawarto\u015bci cukru, soli i t\u0142uszczu. W przypadku m\u0119\u017cczyzn korelatem uzale\u017cnienia od jedzenia okaza\u0142 si\u0119 ni\u017cszy poziom skuteczno\u015bci. M\u0119\u017cczy\u017ani mog\u0105 wi\u0119c si\u0119ga\u0107 po produkty tego typu, by w ten spos\u00f3b radzi\u0107 sobie z poczuciem bezsilno\u015bci i brakiem skuteczno\u015bci w r\u00f3\u017cnych obszarach swojego \u017cycia. R\u00f3\u017cnice p\u0142ciowe w zakresie czynnik\u00f3w ryzyka uzale\u017cnienia od jedzenia to bardzo ciekawy kierunek dalszych bada\u0144, mog\u0105cy pom\u00f3c w przygotowaniu interwencji maj\u0105cych na celu przeciwdzia\u0142anie rozwojowi uzale\u017cnienia od jedzenia, uwzgl\u0119dniaj\u0105cych jego specyfik\u0119 u kobiet i m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n Violetta Kulik: S\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy jedz\u0105 nie dlatego, \u017ce s\u0105\u00a0 g\u0142odni, jedz\u0105, bo musz\u0105. Kim s\u0105 osoby jedz\u0105ce kompulsywnie?<\/strong><\/p>\n Dr Edyta Charzy\u0144ska, prof. U\u015a: Jest du\u017co cech wsp\u00f3lnych mi\u0119dzy uzale\u017cnieniem od jedzenia a zaburzeniem z napadami objadania si\u0119 (BED; ang. binge eating disorder). W obu przypadkach mamy do czynienia z ograniczon\u0105 kontrol\u0105 nad ilo\u015bci\u0105 spo\u017cywanego pokarmu i sposobem jedzenia, kontynuowaniem zachowania mimo znacz\u0105cych negatywnych konsekwencji oraz powtarzaj\u0105cymi si\u0119 nieudanymi pr\u00f3bami zmniejszenia ilo\u015bci spo\u017cywanych pokarm\u00f3w. Uzale\u017cnienie od jedzenia to jednak nie to samo co BED. Osoby uzale\u017cnione od jedzenia odczuwaj\u0105 sta\u0142y, silny, wr\u0119cz dokuczliwy g\u0142\u00f3d okre\u015blonych produkt\u00f3w, ocenianych jako wyj\u0105tkowo smaczne i wobec tego po\u017c\u0105dane, wywo\u0142uj\u0105ce przyjemno\u015b\u0107, podczas gdy osoby z BED podczas epizod\u00f3w objadania si\u0119 jedz\u0105 bardzo du\u017co nawet pomimo braku odczuwania subiektywnego g\u0142odu \u2013 walory smakowe, zapachowe czy wizualne jedzenia s\u0105 im oboj\u0119tne, najwa\u017cniejsze staje si\u0119, by jedzenia by\u0142o du\u017co \u2013 tak, by pomog\u0142o zredukowa\u0107 napi\u0119cie psychiczne. Kr\u00f3tko mogliby\u015bmy powiedzie\u0107, \u017ce osoba z uzale\u017cnieniem od jedzenia je du\u017co okre\u015blonych produkt\u00f3w, bo sprawiaj\u0105 jej one przyjemno\u015b\u0107, a osoba z BED je du\u017co i oboj\u0119tnie co, by cho\u0107 przez chwil\u0119 poczu\u0107 si\u0119 lepiej. Opr\u00f3cz tego osoby z uzale\u017cnieniem od jedzenia bardzo trudno zmotywowa\u0107 do rezygnacji czy cho\u0107by unikania po\u017c\u0105danych przez nie produkt\u00f3w, podczas gdy osoby z BED chcia\u0142yby umie\u0107 unika\u0107 epizod\u00f3w objadania si\u0119. Pomimo tych r\u00f3\u017cnic warto mie\u0107 na uwadze, \u017ce uzale\u017cnienie od jedzenia i BED cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105. Przyk\u0142adowo, szacuje si\u0119, \u017ce w\u015br\u00f3d os\u00f3b z oty\u0142o\u015bci\u0105 poszukuj\u0105cych leczenia z powodu BED oko\u0142o 40-60% wykazuje r\u00f3wnocze\u015bnie symptomy uzale\u017cnienia od jedzenia. Nie s\u0105 to wi\u0119c zjawiska to\u017csame, ale cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 razem.<\/p>\n Violetta Kulik: Gdzie takie osoby mog\u0105 szuka\u0107 wsparcia?<\/strong><\/p>\n Dr Edyta Charzy\u0144ska, prof. U\u015a: Osoby z problemem kompulsywnego objadania si\u0119 mog\u0105 szuka\u0107 pomocy w grupach Anonimowych Jedzenioholik\u00f3w, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 wed\u0142ug podobnych zasad co inne grupy samopomocowe tego typu, jak Anonimowi Alkoholicy czy Anonimowi Narkomani. Grupy te opieraj\u0105 si\u0119 na programie 12 Krok\u00f3w i 12 Tradycjach, kt\u00f3re uwzgl\u0119dniaj\u0105 fizyczne, emocjonalne, spo\u0142eczne i duchowe aspekty funkcjonowania. Cz\u0142onkowie wsp\u00f3lnoty ucz\u0119szczaj\u0105 na mityngi, podczas kt\u00f3rych dziel\u0105 si\u0119 swoimi do\u015bwiadczeniami, trudno\u015bciami, nadziej\u0105. Wa\u017cnym elementem jest te\u017c posiadanie tzw. sponsora, czyli osoby o d\u0142ugim sta\u017cu we wsp\u00f3lnocie, kt\u00f3ra pomaga w realizowaniu programu zdrowienia. Zar\u00f3wno osoby uzale\u017cnione od jedzenia, jak i osoby do\u015bwiadczaj\u0105ce napad\u00f3w kompulsywnego objadania si\u0119 mog\u0105 szuka\u0107 pomocy u psychoterapeuty. Sesje po\u015bwi\u0119cone s\u0105 poszukiwaniu przyczyn nadmiernego spo\u017cywania okre\u015blonych produkt\u00f3w, wskazaniu roli, jak\u0105 pe\u0142ni\u0105 one w funkcjonowaniu klient\u00f3w, edukacji klient\u00f3w w zakresie konsekwencji nadmiernego jedzenia, jak r\u00f3wnie\u017c obejmuj\u0105 pr\u00f3by wypracowania bardziej konstruktywnych strategii radzenia sobie ze stresem oraz odnalezienia alternatywnych \u017ar\u00f3de\u0142 przyjemno\u015bci, kt\u00f3re mog\u0142yby zast\u0105pi\u0107 produkty o du\u017cej zawarto\u015bci cukru, soli i t\u0142uszczu. W przypadku uzale\u017cnienia od jedzenia konieczna mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 ca\u0142kowita rezygnacja ze spo\u017cywania produkt\u00f3w wyzwalaj\u0105cych niepohamowane jedzenie. Dodatkowo, w niekt\u00f3rych przypadkach potrzebna mo\u017ce by\u0107 wizyta u psychiatry i w\u0142\u0105czenie leczenia farmakologicznego, zw\u0142aszcza je\u015bli uzale\u017cnieniu od jedzenia towarzysz\u0105 zaburzenia od\u017cywiania, depresja, l\u0119k, stres pourazowy czy inne uzale\u017cnienia. Pomocna mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c praca w\u0142asna nad rozpoznawaniem swoich emocji i zarz\u0105dzaniem nimi, nauka bardziej \u015bwiadomego jedzenia i relaksacji. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce s\u0105 to formy dodatkowe, pomocnicze, kt\u00f3re nie zast\u0105pi\u0105 kontaktu ze specjalist\u0105.<\/p>\n Violetta Kulik: Nasza rozmowa dotyczy wa\u017cnego tematu. Niekt\u00f3rzy jednak bagatelizuj\u0105 tego typu uzale\u017cnienie, uwa\u017caj\u0105c je za wym\u00f3wk\u0119 tych, kt\u00f3rzy lubi\u0105 si\u0119 objada\u0107 s\u0142odyczami czy fast foodem. Jeszcze inni uwa\u017caj\u0105, \u017ce jest ono przejawem s\u0142abej woli i rozhamowania. <\/strong><\/p>\n Dr Edyta Charzy\u0144ska, prof. U\u015a: Przywo\u0142am tu s\u0142owa perskiego poety, Sadi z Szirazu: \u201eNajlepszy spos\u00f3b zachowania zdrowia \u2013 nie je\u015b\u0107, gdy si\u0119 nie chce, i przesta\u0107 je\u015b\u0107, gdy jeszcze jest ch\u0119\u0107 do jedzenia\u201d. To idea\u0142, do kt\u00f3rego mo\u017cemy pr\u00f3bowa\u0107 d\u0105\u017cy\u0107. R\u00f3wnocze\u015bnie pami\u0119tajmy, \u017ce niekt\u00f3re produkty spo\u017cywcze wp\u0142ywaj\u0105 na nasz organizm uzale\u017cniaj\u0105co, wywo\u0142uj\u0105c reakcje podobne do tych b\u0119d\u0105cych skutkiem nadu\u017cywania alkoholu czy si\u0119gania po narkotyki. Wiedza chroni nas przed traktowaniem uzale\u017cnienia od jedzenia jako b\u0142ahostki, usprawiedliwienia, wyrazu s\u0142abej woli czy niedojrza\u0142o\u015bci emocjonalnej. Wzrastaj\u0105ca \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczna jest te\u017c potrzebna osobom przejawiaj\u0105cym symptomy tego uzale\u017cnienia \u2013 by zdawa\u0142y sobie spraw\u0119 z problemu, ale r\u00f3wnocze\u015bnie nie czu\u0142y si\u0119 napi\u0119tnowane i by\u0142y gotowe szuka\u0107 fachowej pomocy.<\/p>\n Violetta Kulik: Serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n Dr Edyta Charzy\u0144ska, prof. U\u015a: R\u00f3wnie\u017c dzi\u0119kuj\u0119.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Artyku\u0142 w czasopi\u015bmie \u201eNutrients\u201d przedstawiaj\u0105cy badanie w\u0142asne nad uzale\u017cnieniem od jedzenia, o kt\u00f3rym wspomina\u0142a dr Edyta Charzy\u0144ska, prof. U\u015a, mo\u017cna znale\u017a\u0107 pod poni\u017cszym linkiem: https:\/\/www.mdpi.com\/2072-6643\/14\/19\/4041<\/a>.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n [vc_row][vc_column width=”2\/3″][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n![\"hamburger](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Bez-kategorii\/hamburger-gf7bef9acc_1920-1024x658.jpg\")
<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"