O delikatnym i kontrowersyjnym temacie, czyli \u0142amaniu praw kobiet w Polsce i o tym, \u017ce naukowczynie s\u0105 rzadziej postrzegane jako autorytety czy ekspertki, rozmawiam z dr Katarzyn\u0105 Brzoz\u0105-Kolorz.<\/p>\n
<\/p>\n
Violetta Kulik: Pani domu dbaj\u0105ca o ognisko domowe, matka Polka, wojowniczka, przyw\u00f3dczyni polityczna? Jak w dzisiejszych czasach zmieni\u0142a si\u0119 rola kobiet w spo\u0142ecze\u0144stwie? <\/strong><\/p>\n Dr Katarzyna Brzoza-Kolorz: Bior\u0105c pod uwag\u0119 dost\u0119pne analizy i wyniki bada\u0144 wsp\u00f3\u0142czesna kobieta to posta\u0107, balansuj\u0105ca mi\u0119dzy rolami pe\u0142nionymi w domu i w przestrzeni publicznej. Rodzina pozostaje naczeln\u0105 warto\u015bci\u0105 dla wielu z nas i tutaj p\u0142e\u0107 nie ma znaczenia, bo zar\u00f3wno kobiety jak i m\u0119\u017cczy\u017ani s\u0105 w tym temacie zgodni. Jednocze\u015bnie wiele wsp\u00f3\u0142czesnych kobiet podkre\u015bla wa\u017cne miejsce pracy zawodowej w ich \u017cyciu. W konsekwencji pr\u00f3bujemy \u0142\u0105czy\u0107 role matki i \u017cony, z rolami zawodowymi. Problem polega na tym, \u017ce kobieta XXI wieku chce by\u0107 idealn\u0105 \u017con\u0105, idealn\u0105 matk\u0105 i idealn\u0105 pracownic\u0105, pr\u00f3buj\u0105c realizowa\u0107 model \u201esuper kobiety\u201d. Trudna logistyka dnia powszedniego, kt\u00f3r\u0105 najcz\u0119\u015bciej kieruj\u0105 kobiety, usi\u0142uj\u0105ce pogodzi\u0107 obowi\u0105zki zawodowe z potrzebami ca\u0142ej rodziny, to chyba najtrudniejszy element naszej codzienno\u015bci, zw\u0142aszcza, \u017ce mamy problem z proszeniem o pomoc i przyjmowaniem pomocy, a pa\u0144stwowy system wsparcia rodzin kuleje. W konsekwencji \u2013 jak pokazuj\u0105 dost\u0119pne analizy – \u00a0przychodzi moment, kiedy \u201esuper kobieta\u201d nie daje rady, nie ogarnia kolejnych spraw, a jej doba nie mo\u017ce pomie\u015bci\u0107 nast\u0119pnych zada\u0144. I co wtedy? Nie wyd\u0142u\u017cy swojego dnia i nie pozyska nowych si\u0142, sk\u0142adaj\u0105c zam\u00f3wienie w sklepie internetowym, czy te\u017c dokonuj\u0105c zakup\u00f3w w sklepie stacjonarnym. W\u00f3wczas \u201esuper kobieta\u201d mo\u017ce si\u0119 zderzy\u0107 z za\u0142amaniem, zosta\u0107 skonfrontowana z w\u0142asn\u0105 niemoc\u0105, kt\u00f3ra potrafi uderzy\u0107 z niewyobra\u017caln\u0105 si\u0142\u0105 lub b\u0119dzie zmuszona stan\u0105\u0107 oko w oko z chorob\u0105. Dlatego tak wa\u017cny jest zdrowy rozs\u0105dek oraz umiej\u0119tno\u015b\u0107 utrzymania r\u00f3wnowagi i harmonii mi\u0119dzy sfer\u0105 prywatn\u0105 i publiczn\u0105, z zachowaniem uwa\u017cno\u015bci na to, co dobre i korzystne dla nas samych.<\/p>\n Violetta Kulik: Walka o prawa kobiet rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 ju\u017c XVII wieku, kiedy kobiety by\u0142y lud\u017ami drugiej kategorii. Cho\u0107 wywalczy\u0142y\u015bmy sobie takie same prawa, nadal nie zawsze mo\u017cemy o sobie decydowa\u0107\u2026 Jak wygl\u0105da sytuacja kobiet w Polsce?<\/strong><\/p>\n Dr Katarzyna Brzoza-Kolorz: Teoretycznie mamy r\u00f3wno\u015b\u0107 p\u0142ci. Natomiast w praktyce najwi\u0119cej nier\u00f3wno\u015bci pojawia si\u0119 w sferze zawodowej, gdzie kobiety maj\u0105 trudno\u015bci w dost\u0119pie do awansu zawodowego, pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnice w wysoko\u015bci wynagrodze\u0144, przypadki seksizmu, a nawet molestowania seksualnego. Twardym i cz\u0119sto wskazywanym przyk\u0142adem jest luka p\u0142acowa, kt\u00f3ra w Europie wynosi \u015brednio 14,8% i tutaj Polska wygl\u0105da nie najgorzej, poniewa\u017c u nas r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy zarobkami kobiet i m\u0119\u017cczyzn to oko\u0142o 8,8%. Natomiast wci\u0105\u017c s\u0142yszymy o \u201eszklanym suficie\u201d, ale tak\u017ce o \u201eszklanych \u015bcianach\u201d czy \u201eszklanych ruchomych schodach\u201d. \u201eSzklany sufit\u201d to niewidzialne bariery w dost\u0119pie kobiet do awansu zawodowego, \u201eszklane \u015bciany\u201d oznaczaj\u0105 sytuacj\u0119, kiedy kobiety pe\u0142ni\u0105 role pomocowe asystentek, czy sekretarek m\u0119\u017cczyzn na wysokich stanowiskach, natomiast \u201eszklane ruchome schody\u201d odnosz\u0105 si\u0119 do przypadk\u00f3w m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 w zawodach sfeminizowanych, gdzie szybko awansuj\u0105 na dobrze p\u0142atne stanowiska kierownicze. Groz\u0105 napawaj\u0105 dost\u0119pne materia\u0142y, w kt\u00f3rych czytamy, \u017ce oko\u0142o 80% kobiet ucz\u0105cych si\u0119 lub pracuj\u0105cych do\u015bwiadczy\u0142o molestowania seksualnego, wyst\u0119puj\u0105cego w formie fizycznej, werbalnej czy pozawerbalnej. W przestrzeni prywatnej r\u00f3wnie\u017c spotykamy przyk\u0142ady nier\u00f3wno\u015bci p\u0142ci. Cho\u0107 wsp\u00f3\u0142czesne zwi\u0105zki coraz cz\u0119\u015bciej opieraj\u0105 si\u0119 na partnerskich relacjach, to kobiety mimo podejmowanej pracy zawodowej s\u0105 silniej uwik\u0142ane w \u017cycie domowe i realizacj\u0119 zada\u0144 opieku\u0144czych na rzecz bliskich, ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani. Badania pokazuj\u0105, \u017ce kobiety na domowe obowi\u0105zki po\u015bwi\u0119caj\u0105 trzydzie\u015bci godzin tygodniowo, podczas gdy m\u0119\u017cczy\u017ani dziesi\u0119\u0107\/pi\u0119tna\u015bcie. W ten spos\u00f3b budujemy \u201er\u00f3\u017cow\u0105 stref\u0119 gospodarki\u201d, w kt\u00f3rej warto\u015b\u0107 bezp\u0142atnie wykonywanej pracy jest szacowana na poziomie 30% PKB.<\/p>\n Violetta Kulik: Jakie prawa s\u0105 najcz\u0119\u015bciej \u0142amane w naszym kraju?<\/strong><\/p>\n Dr Katarzyna Brzoza-Kolorz: Trudno powiedzie\u0107 jakie prawa s\u0105 najcz\u0119\u015bciej \u0142amane w naszym kraju. To temat nie tylko bardzo delikatny i kontrowersyjny, ale r\u00f3wnie\u017c bardzo indywidualnie traktowany. W moim odczuciu, je\u015bli chodzi o zasady gender mainstreaming, ka\u017cda z nas mo\u017ce si\u0119 zetkn\u0105\u0107 z sytuacj\u0105, kt\u00f3r\u0105 postrzega jako \u0142amanie jej praw. Kiedy podczas procesu rekrutacji potencjalny pracodawca pyta o nasze plany prokreacyjne lub gdy s\u0142yszymy, \u017ce m\u0142oda mama jest kiepskim pracownikiem, bo korzysta z opieki na chore dziecko, to ju\u017c mamy przyk\u0142ady dyskryminacji, a takich przypadk\u00f3w nie brakuje. Z drugiej strony, negatywne opinie wzgl\u0119dem kobiet \u015bwiadomie rezygnuj\u0105cych z macierzy\u0144stwa, to tak\u017ce przyk\u0142ad dyskryminacji i takie przyk\u0142ady r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna mno\u017cy\u0107. Generalnie, mamy problem nie tylko z tolerancj\u0105, ale z empati\u0105 i zwyk\u0142\u0105 ludzk\u0105 \u017cyczliwo\u015bci\u0105.<\/p>\n Violetta Kulik: Liczba kobiet w polskim sejmie to 130 a m\u0119\u017cczyzn 329. Czy nadal nie mamy dost\u0119pu do stanowisk publicznych?<\/strong><\/p>\n Dr Katarzyna Brzoza-Kolorz: Na ni\u017cszy udzia\u0142 kobiet w polskim parlamencie wp\u0142ywa wiele czynnik\u00f3w. Badacze zjawiska r\u00f3\u017cnie klasyfikuj\u0105 przyczyny niedoreprezentowania kobiet, ale w zasadzie powtarza si\u0119 klika element\u00f3w. Poziom politycznych aspiracji kobiet, przebieg procesu nominacji kandydat\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w wyborach powszechnych, wykszta\u0142cenie, do\u015bwiadczenie polityczne i zawodowe, predyspozycje, czy og\u00f3lna sytuacja kobiet na rynku pracy i w rodzinie, te zmienne nie pozostaj\u0105 bez wp\u0142ywu na uczestnictwo kobiet w \u017cyciu politycznym. Ponadto trzeba bra\u0107 pod uwag\u0119 spo\u0142eczne przyzwolenie na aktywno\u015b\u0107 polityczn\u0105 kobiet, przypisane role p\u0142ciowe oraz r\u00f3\u017cnice w obr\u0119bie p\u0142ci biologicznej i spo\u0142eczno-kulturowej. To elementy najcz\u0119\u015bciej wymieniane przez naukowc\u00f3w, pochylaj\u0105cych si\u0119 nad przyczynami (nie)obecno\u015bci kobiet w polityce. W mojej opinii niebagatelny wp\u0142yw na postrzeganie kobiet aktywnych w polityce, maj\u0105 stereotypy p\u0142ciowe, powielane w dyskursie medialnym.<\/p>\n Violetta Kulik: Czy parytety w polityce i na uczelniach pomog\u0105 w wyr\u00f3wnywaniu szans?<\/strong><\/p>\n Dr Katarzyna Brzoza-Kolorz: Z danych Europejskiego Instytutu ds. R\u00f3wno\u015bci Kobiet i M\u0119\u017cczyzn wynika, \u017ce w gospodarce, zatrudnieniu, polityce i nauce kobiety na stanowiskach kierowniczych stanowi\u0105 mniejszo\u015b\u0107. Jednak czy parytety s\u0105 najlepszym rozwi\u0105zaniem? Tutaj mam w\u0105tpliwo\u015bci. Spotykamy si\u0119 ze sprzecznymi opiniami. Z jednej strony s\u0142yszymy g\u0142osy, \u017ce to jedyna mo\u017cliwo\u015b\u0107, aby by\u0142o wi\u0119cej kobiet w polityce, z drugiej strony mamy przyk\u0142ady \u201e\u0142apanek\u201d kobiet, kt\u00f3rych rol\u0105 jest zape\u0142nienie listy wyborczej, tylko po to, aby uczyni\u0107 zado\u015b\u0107 zapisom obowi\u0105zuj\u0105cej ustawy. Chyba priorytetem powinno by\u0107 wskazanie osoby, kt\u00f3ra ma plan, wizj\u0119 i ch\u0119\u0107 dzia\u0142ania na rzecz dobra wsp\u00f3lnego? W Polsce ustawa kwotowa z 2011 roku zmieni\u0142a ordynacj\u0119 wyborcz\u0105, ale nie wida\u0107 wyra\u017anego wzrostu liczby kobiet w parlamencie, czy w radach gmin, powiat\u00f3w i sejmik\u00f3w wojew\u00f3dzkich. Same polityczki m\u00f3wi\u0105, \u017ce zaczynaj\u0105 od aktywno\u015bci na poziomie lokalnym, gdy\u017c w ten spos\u00f3b potrafi\u0105 godzi\u0107 dzia\u0142ania podejmowane w polu polityki z \u017cyciem zawodowym i rodzinnym, cho\u0107 i tak podkre\u015blaj\u0105 znaczenie wsparcia ze strony partnera\/ma\u0142\u017conka oraz dziadk\u00f3w. Powoli, stopniowo zdobywaj\u0105 kolejne przycz\u00f3\u0142ki w \u015bwiecie polityki lokalnej, og\u00f3lnokrajowej i mi\u0119dzynarodowej. Je\u017celi chodzi o uczelni\u0119, to pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 danymi pochodz\u0105cymi z raportu \u201eKobiety w polskiej politologii. Od diagnozy do wsp\u00f3\u0142pracy\u201d, kt\u00f3ry zosta\u0142 przygotowany przez Agat\u0119 W\u0142odkowsk\u0105-Bagan i Ma\u0142gorzat\u0119 Winiarczyk-Kossakowsk\u0105. Z dost\u0119pnych informacji wynika, \u017ce nadal panuje stereotypowe przekonanie g\u0142osz\u0105ce, i\u017c kobiety nie s\u0105 \u201estworzone do nauki\u201d. W konsekwencji naukowczynie s\u0105 rzadziej postrzegane jako autorytety czy ekspertki, ale zdecydowanie cz\u0119\u015bciej nak\u0142adane s\u0105 na nie prace o charakterze administracyjno \u2013organizacyjnym. Respondentki wskazywa\u0142y kilka praktyk dyskryminacyjnych, stosowanych w \u015brodowisku akademickim, jak np. pozamerytoryczne uwagi czy pomijanie tytu\u0142\u00f3w w komunikacji oficjalnej. Akademiczki same podkre\u015blaj\u0105, \u017ce podstawowa trudno\u015b\u0107 w rozwoju \u015bcie\u017cki kariery naukowej, wynika z problem\u00f3w w zakresie godzenia obowi\u0105zk\u00f3w zawodowych i rodzinnych oraz brak wsparcia instytucjonalnego, nie tylko na poziomie uczelni, ale r\u00f3wnie\u017c w zakresie kompleksowych rozwi\u0105za\u0144 pomocowych na szczeblu og\u00f3lnokrajowym. Oczywi\u015bcie sytuacja na r\u00f3\u017cnych uczelniach i na r\u00f3\u017cnych kierunkach mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 inaczej, poniewa\u017c jedne instytuty s\u0105 silnie sfeminizowane, a inne zmaskulinizowane. Jednak w mojej opinii kobiety coraz bardziej zaznaczaj\u0105 swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 w polityce i w \u015bwiecie nauki, gdzie nie tylko skutecznie konkuruj\u0105 z m\u0119\u017cczyznami, lecz co wa\u017cniejsze, w wielu przypadkach wsp\u00f3\u0142praca damsko-m\u0119ska, podejmowana na gruncie zawodowym przebiega bardzo dobrze i przynosi obop\u00f3lne korzy\u015bci, jak wysoko punktowane publikacje czy granty naukowe, realizowane w \u015brodowisku naukowym.<\/p>\n Violetta Kulik: Czy mo\u017cna jako\u015b przeciwdzia\u0142a\u0107 przejawom dyskryminacji ze wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107?<\/strong><\/p>\n Dr Katarzyna Brzoza-Kolorz: W mojej opinii, jednym z wiod\u0105cych czynnik\u00f3w utrzymuj\u0105cych nier\u00f3wno\u015b\u0107 p\u0142ci s\u0105 niezmiernie trwa\u0142e stereotypy p\u0142ciowe. Kiedy pytam podczas zaj\u0119\u0107 o przyk\u0142ady tego rodzaju stereotyp\u00f3w, studenci nie maj\u0105 najmniejszego problemu z ich wskazaniem i w\u00f3wczas padaj\u0105 stwierdzenia, \u017ce kobieta to kiepski kierowca, gadu\u0142a czy te\u017c osoba skoncentrowana na wygl\u0105dzie zewn\u0119trznym. Stereotypy wida\u0107 w reklamach, w kt\u00f3rych kobiety gotuj\u0105, pior\u0105 i wychowuj\u0105 dzieci, podczas gdy m\u0119\u017cczy\u017ani pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 ekspert\u00f3w, tak\u017ce w temacie wyboru proszk\u00f3w do prania czy p\u0142ynu do mycia naczy\u0144. Je\u017celi chodzi o \u015bwiat polityki, to nale\u017cy stwierdzi\u0107, i\u017c polityka jest nadal postrzegana jako obszar m\u0119skiej dzia\u0142alno\u015bci, do kt\u00f3rego kobiety nie pasuj\u0105, a je\u017celi ju\u017c pojawi\u0105 si\u0119 w polu polityki, to funkcjonuj\u0105 w niej jak co\u015b nienaturalnego. Moje badania wykaza\u0142y bardzo wyra\u017an\u0105 stereotypizacj\u0119 wizerunk\u00f3w medialnych polityczek, kt\u00f3re traktowane s\u0105 jak osoby pozbawione przymiot\u00f3w umo\u017cliwiaj\u0105cych w\u0142a\u015bciwe funkcjonowanie w polityce, co w g\u0142\u00f3wnej mierze wynika z ich cech p\u0142ciowych. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce kobiety s\u0105 ukazywane w mediach jak \u201es\u0142aba politycznie p\u0142e\u0107\u201d. My\u015bl\u0119, \u017ce dobrym remedium na taki stan rzeczy jest sama \u015bwiadomo\u015b\u0107 istnienia stereotyp\u00f3w, wra\u017cliwo\u015b\u0107 na przekazy, w kt\u00f3rych pojawiaj\u0105 si\u0119 stereotypy p\u0142ciowe oraz dba\u0142o\u015b\u0107 o ich niepowielanie.<\/p>\n Violetta Kulik: Czego chcia\u0142aby Pani \u017cyczy\u0107 kobietom w tym szczeg\u00f3lnym dniu?<\/strong><\/p>\n Dr Katarzyna Brzoza-Kolorz: Z okazji Dnia Kobiet \u017cycz\u0119 nam wszystkim, rado\u015bci, spe\u0142nienia marze\u0144, zadowolenia z pracy zawodowej i tej realizowanej w domowym zaciszu, satysfakcji z wszelkich podejmowanych aktywno\u015bci, czasu dla siebie, umiej\u0119tno\u015bci dostrzegania w\u0142asnych mo\u017cliwo\u015bci i \u0142apania ka\u017cdej sytuacji, kt\u00f3ra przybli\u017ca nas do samospe\u0142nienia w ka\u017cdym mo\u017cliwym wymiarze.<\/p>\n Violetta Kulik: Serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Obraz polityczek w okresie wybor\u00f3w parlamentarnych w 2015 roku w polskich tygodnikach opinii a teoria zag\u0142uszanej grupy, \u201ePolitical Preferences\u201d 17\/2017, ISSN (online): 2449-9064, ISSN (print): 2450-873X; DOI: 10.6084\/m9.figshare.572311; s. 139-154. Pierwsza dama w internetowych memach obrazkowych na wybranych przyk\u0142adach, \u201eANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SK\u0141ODOWSKA LUBLIN \u2013 POLONIA SECTIO K\u201d, VOL. XXVI, 1\/2019, DOI:10.17951\/k.2019.26.1.127- 140, s. 127-140. Gender in journalists and their opinions on the relationship between the media and politics; red. Z. Oniszczuk, D. G\u0142uszek-Szafraniec, M. Wielopolska-Szymura, The elites of the media versus the elites of politics in Poland, Berlin 2020: Peter Lang, s. 45-62<\/p>\n Kobieco\u015b\u0107 vs m\u0119sko\u015b\u0107 w kreowaniu obrazu Beaty Szyd\u0142o na ok\u0142adkach wybranych polskich tygodnik\u00f3w opinii w latach 2015, \u201eZeszyty Prasoznawcze\u201d Krak\u00f3w 2020, t. 63, nr 3 (243), s. 77\u2013102 DOI: 10.4467\/22996362PZ.20.023.12094 \u00a0<\/em><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n dr Katarzyna Brzoza-Kolorz<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column width=”2\/3″][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n
\nhttps:\/\/www.journals.us.edu.pl\/index.php\/PP\/issue\/view\/658<\/a><\/p>\n
\nhttps:\/\/journals.umcs.pl\/k\/issue\/view\/493\/showToc<\/a><\/p>\n
\nhttps:\/\/www.ejournals.eu\/Zeszyty-Prasoznawcze\/2020\/3-243\/<\/a><\/p>\n![\"dr](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Bez-kategorii\/Katarzyna-Brzoza-Kolorz-zdjecie-na-strone.jpg\")
<\/p>\n