\u201ePubliczni nadawcy w\u00a0regionach autonomicznych Hiszpanii. Mi\u0119dzy misj\u0105 a\u00a0polityk\u0105\u201d.<\/a><\/p>\n <\/p>\n
Violetta Kulik: Pani Profesor, dlaczego ta Hiszpania jest inna?
\n<\/strong>
\nDr Dagmara G\u0142uszek-Szafraniec, prof. U\u015a: Och, nad tym g\u0142owi\u0105 si\u0119 t\u0119gie umys\u0142y od pokole\u0144! Ale rzeczywi\u015bcie Hiszpania ma w sobie tak\u0105 dwoisto\u015b\u0107: z jednej strony konserwatywna, szerz\u0105ca chrze\u015bcija\u0144stwo w Nowym \u015awiecie, d\u0105\u017c\u0105ca do podporz\u0105dkowania ca\u0142ego P\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego, autorytarna, bo przecie\u017c do\u015bwiadczy\u0142a dyktatur genera\u0142\u00f3w Primo de Rivery i Franco, a jednocze\u015bnie niezwykle otwarta na nowe, respektuj\u0105ca prawa mniejszo\u015bci, r\u00f3\u017cne modele rodziny, r\u00f3wno\u015b\u0107 kobiet i m\u0119\u017cczyzn w \u017cyciu publicznym, a przede wszystkim r\u00f3\u017cnorodna kulturowo i j\u0119zykowo.<\/p>\nVioletta Kulik: J\u0119zykowo, czyli\u2026?<\/strong><\/p>\nDr Dagmara G\u0142uszek-Szafraniec, prof. U\u015a: Czyli w Hiszpanii nie m\u00f3wi si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w j\u0119zyku kastylijskim, kt\u00f3ry jest tym oficjalnym j\u0119zykiem pa\u0144stwowym, ale s\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne j\u0119zyki maj\u0105ce status j\u0119zyk\u00f3w oficjalnych. Na pewno wielu z nas s\u0142ysza\u0142o ju\u017c o Katalonii i jej d\u0105\u017ceniach niepodleg\u0142o\u015bciowych. W tym regionie dominuje j\u0119zyk katalo\u0144ski (catal\u00e1), ale nawet w samej Katalonii s\u0105 przepisy chroni\u0105ce inn\u0105 mniejszo\u015b\u0107 j\u0119zykow\u0105, czyli mieszka\u0144c\u00f3w Doliny Aran, gdzie m\u00f3wi si\u0119 w j\u0119zyku okcyta\u0144skim (aran\u00e9s). Kolejny region, kt\u00f3ry wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 na tym tle, to Kraj Bask\u00f3w, gdzie m\u00f3wi si\u0119 w j\u0119zyku euskera. W przesz\u0142o\u015bci s\u0142yszeli\u015bmy o nim g\u0142\u00f3wnie w kontek\u015bcie organizacji terrorystycznej ETA, walcz\u0105cej o oderwanie Baskonii od Hiszpanii. Moim studentom polecam szczeg\u00f3lnie ksi\u0105\u017ck\u0119 Fernando Aramburu i serial pt. \u201ePatria\u201d, opowiadaj\u0105cy o losach dw\u00f3ch rodzin, uwik\u0142anych w konflikt baskijski. Wielki hit w Hiszpanii! Opr\u00f3cz katalo\u0144skiego i baskijskiego r\u00f3wnoprawnymi j\u0119zykami s\u0105 jeszcze galego w Galicii czy walencja\u0144ski we Wsp\u00f3lnocie Walencji. I na tym nie koniec! Bo na przyk\u0142ad w Asturii m\u00f3wi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w j\u0119zyku bable i mirand\u00e9s, a w Kantabrii w monta\u00f1es. Dodatkowo istnieje co najmniej pi\u0119\u0107 dialekt\u00f3w j\u0119zyka hiszpa\u0144skiego i ka\u017cdy z nich jest elementem to\u017csamo\u015bci regionalnej mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n
Violetta Kulik: To rzeczywi\u015bcie sporo. Jaka jest Hiszpania z perspektywy pa\u0144stwa unitarnego?<\/strong><\/p>\nDr Dagmara G\u0142uszek-Szafraniec, prof. U\u015a: Perspektywa pa\u0144stwa unitarnego ca\u0142y czas ogranicza nasze my\u015blenie o tym, na ile mamy wp\u0142yw na w\u0142adz\u0119 i polityk\u0119, a w Hiszpanii polityka i w\u0142adza na szczeblu regionalnym i lokalnym jest r\u00f3wnie wa\u017cna, je\u015bli nie wa\u017cniejsza od tej centralnej. Ma\u0142o kto pami\u0119ta, \u017ce Hiszpania sk\u0142ada si\u0119 z a\u017c siedemnastu wsp\u00f3lnot autonomicznych i dodatkowo dw\u00f3ch miast o tym statusie (Ceuta i Melilla le\u017c\u0105 w Afryce na terenie dzisiejszego Maroka), co pozwala na g\u0142\u0119bok\u0105 decentralizacj\u0119 w\u0142adzy. Oznacza to przekazanie wielu kompetencji na ni\u017csze poziomy zarz\u0105dzania pa\u0144stwem, tam, gdzie administracje lokalne maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, na czym polega specyfika danego problemu i jak najlepiej mo\u017cna mu zaradzi\u0107. W\u0142adze regionalne mog\u0105 realnie oddzia\u0142ywa\u0107 na funkcjonowanie wsp\u00f3lnoty autonomicznej i decydowa\u0107 o wielu kwestiach: kulturze, edukacji, ale tak\u017ce transporcie, ochronie \u015brodowiska, zdrowiu, a nawet badaniach naukowych! Pa\u0144stwo jest po prostu bli\u017cej obywatela.<\/p>\n
Violetta Kulik: A czy media publiczne w Hiszpanii maj\u0105 w tym jaki\u015b sw\u00f3j udzia\u0142? Jaka jest ich pozycja na rynku medialnym Hiszpanii?<\/strong><\/p>\nDr Dagmara G\u0142uszek-Szafraniec, prof. U\u015a: I tak i nie. Hiszpania mia\u0142a w swojej historii r\u00f3\u017cne perturbacje zwi\u0105zane z mediami publicznymi. To wa\u017cny nadawca, maj\u0105cy spory wp\u0142yw na opini\u0119 publiczn\u0105, ale z tego powodu bywa\u0142 w przesz\u0142o\u015bci traktowany przez partie polityczne jak \u0142up wyborczy. Ten scenariusz znamy tak\u017ce z Europy \u015arodkowo-Wschodniej, w tym Polski. Media publiczne w Hiszpanii mia\u0142y r\u00f3wnie\u017c problem z zachowaniem niezale\u017cno\u015bci i obiektywizmu, zw\u0142aszcza latach 80. i 90. XX wieku, bo o czasach dyktatury Franco lepiej nie wspomina\u0107. Po zamachach w Madrycie z 11 marca 2004 roku, kiedy dosz\u0142o do licznych manipulacji i nacisk\u00f3w na TVE przez rz\u0105d Aznara, by jak najd\u0142u\u017cej zatai\u0107 informacj\u0119 o udziale Al-Kaidy w zamachach, postanowiono zreformowa\u0107 publicznego nadawc\u0119 i przede wszystkim go odpolityczni\u0107. S\u0142u\u017cy\u0107 temu mia\u0142 nowy model zarz\u0105dzania i wprowadzenie szczeg\u00f3\u0142owych zada\u0144 misyjnych. Obecnie hiszpa\u0144skie media publiczne przyk\u0142adaj\u0105 wielk\u0105 wag\u0119 do szerzenia kultury wysokiej. Jakie b\u0119d\u0105 wyniki tych reform, musimy tak naprawd\u0119 jeszcze poczeka\u0107. Niemniej jednak, mamy do czynienia zar\u00f3wno z pluralizmem politycznym w mediach publicznych, obecnie wi\u0119kszym ani\u017celi w Polsce, jak i spo\u0142eczno-kulturowym. Istnieje przecie\u017c ca\u0142y system nadawczo\u015bci publicznej dla poszczeg\u00f3lnych region\u00f3w, kt\u00f3ry jest niezale\u017cny od centrum.<\/p>\n
Violetta Kulik: To w takim razie, jakie s\u0105 r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy mediami na poziomie regionalnym i\u00a0og\u00f3lnokrajowym w Hiszpanii?<\/strong><\/p>\nDr Dagmara G\u0142uszek-Szafraniec, prof. U\u015a: \u00a0Wi\u0119kszo\u015b\u0107 region\u00f3w ma swoje w\u0142asne media zar\u00f3wno prywatne, jak i publiczne, kt\u00f3re informuj\u0105 nie tylko o sprawach lokalnych, ale tak\u017ce komentuj\u0105 bie\u017c\u0105ce wydarzenia krajowe i \u015bwiatowe i na dodatek robi\u0105 to w j\u0119zykach regionalnych. Najlepiej rozwini\u0119ty rynek ma Katalonia, kt\u00f3ra mog\u0142aby rzeczywi\u015bcie pod wzgl\u0119dem liczby i zasi\u0119gu \u017ar\u00f3de\u0142 informacji konkurowa\u0107 z niejednym rynkiem medialnym w Europie. Ale warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 te\u017c na fakt, \u017ce w\u0142a\u015bnie w regionach prowadzi si\u0119 cz\u0119sto samodzieln\u0105 polityk\u0119 medialn\u0105, wspieraj\u0105c\u0105 lokalny przemys\u0142 medialny, promuj\u0105c\u0105 tw\u00f3rc\u00f3w i producent\u00f3w pochodz\u0105cych z danego regionu. Czasem jest to po prostu promocja w mediach publicznych dziedzictwa kulturowego danej wsp\u00f3lnoty autonomicznej, ale niekiedy te\u017c i wsparcie finansowe dla tych medi\u00f3w, kt\u00f3re u\u017cywaj\u0105 j\u0119zyka regionalnego. Wszystko zale\u017cy od tego, jakim bud\u017cetem dysponuje dany region. Istnieje w tej kwestii naprawd\u0119 ogromna swoboda. Chyba trudno by\u0142oby nam sobie wyobrazi\u0107 sytuacj\u0119 w Polsce, jaka ma miejsce od lat w publicznej telewizji baskijskiej. W Euskal Telebista prezentuje si\u0119 prognoz\u0119 pogody u\u017cywaj\u0105c mapy wszystkich ziem baskijskoj\u0119zycznych, tj. Kraju Bask\u00f3w w Hiszpanii, Nawarry, kt\u00f3ra by\u0142a kiedy\u015b uznawana za baskijskie pa\u0144stwo i jest z nim historycznie zwi\u0105zana oraz ziem le\u017c\u0105cych we Francji, gdzie mieszka ludno\u015b\u0107 baskijska. Ca\u0142y trick polega na tym, \u017ce tak\u0105 map\u0105 pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ruchy niepodleg\u0142o\u015bciowe w Baskonii.<\/p>\n
Violetta Kulik: I tu przechodzimy do kolejnego w\u0105tku, czyli polaryzacji w \u00a0mediach hiszpa\u0144skich. Jak traktuje si\u0119 polityk\u0119 w mediach w Hiszpanii?<\/strong><\/p>\nDr Dagmara G\u0142uszek-Szafraniec, prof. U\u015a: Hiszpa\u0144skie dziennikarstwo bazuje na polityce, mia\u0142o sw\u00f3j wielki wk\u0142ad w kszta\u0142towanie dyskursu publicznego w okresie demokratyzowania si\u0119 Hiszpanii po zako\u0144czeniu dyktatury Franco. Wtedy o prasie m\u00f3wi\u0142o si\u0119 nawet, \u017ce to jest taki \u201eel parlamento de papel\u201d (papierowy parlament), na \u0142amach kt\u00f3rego odbywa\u0142a si\u0119 publiczna debata o przysz\u0142o\u015bci pa\u0144stwa. Media hiszpa\u0144skie maj\u0105 swoje zas\u0142ugi w ratowaniu demokracji, jak np. w trakcie zamachu stanu w 1981 roku, kiedy to radio relacjonowa\u0142o przebieg wydarze\u0144 i informowa\u0142o na bie\u017c\u0105co opini\u0119 publiczn\u0105 o zamiarach wojskowych, przez co mobilizowa\u0142o spo\u0142ecze\u0144stwo do poparcia dla zmian demokratycznych. Ale je\u015bli mowa o polaryzacji, rzeczywi\u015bcie dziennikarstwo hiszpa\u0144skie jest wyra\u017anie sprofilowane politycznie. Jest nawet taki termin opisuj\u0105cy to zjawisko – \u201eperiodismo de trinchera\u201d (dziennikarstwo okopowe). W Hiszpanii przybiera form\u0119 jaskrawej stronniczo\u015bci, dziennikarz nie tylko ujawnia swoje sympatie polityczne, ale jawnie ich broni lub lobbuje na rzecz konkretnych polityk\u00f3w. I dzieje si\u0119 tak zar\u00f3wno po lewej, jak i po prawej stronie sceny politycznej. Jest taki gatunek program\u00f3w telewizyjnych lub radiowych: \u201etertulias\u201d, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy do prezentowania takich osobistych opinii, a nawet funkcja \u201etertuliano\u201d, czyli kto\u015b, kto wyst\u0119puje w takich programach. Same media staraj\u0105 si\u0119 tak\u017ce z wielkim dystansem podchodzi\u0107 do polityki i polityk\u00f3w. W telewizji zar\u00f3wno prywatnej, jak i publicznej, o zasi\u0119gu lokalnym, regionalnym i og\u00f3lnokrajowym emituje si\u0119 mn\u00f3stwo program\u00f3w typu \u201epolitainment\u201d, gdzie polityka i jej g\u0142\u00f3wni aktorzy przedstawiani s\u0105 z przymru\u017ceniem oka. To cz\u0119sto satyra na \u017cycie polityczne w Hiszpanii, bardzo ostra, bez ogr\u00f3dek wy\u015bmiewaj\u0105ca b\u0142\u0119dy i g\u0142upot\u0119 polityk\u00f3w. Hiszpa\u0144skie media pr\u00f3buj\u0105 wi\u0119c w tym chaosie znale\u017a\u0107 jakie\u015b rozwi\u0105zanie. My\u015bl\u0119, \u017ce w Polsce mogliby\u015bmy wiele skorzysta\u0107 z hiszpa\u0144skich do\u015bwiadcze\u0144 dziennikarskich, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie pluralizmu opinii.<\/p>\n
Violetta Kulik: Serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n \r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n
![\"dr](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Nieprzypisane\/Dagmara-G\u0142uszek-Szafraniec_DSC_4338-819x1024.jpg\")
<\/p>\n
dr hab. Dagmara G\u0142uszek-Szafraniec, prof. U\u015a \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
[vc_row][vc_column width=”2\/3″][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n
Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":133,"featured_media":161096,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[147],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162078"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/users\/133"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=162078"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162078\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":162084,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162078\/revisions\/162084"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/media\/161096"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=162078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=162078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=162078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}