O tym, \u017ce alkohol pozostaje najbardziej powszechn\u0105 u\u017cywk\u0105, z niepokoj\u0105cym zjawiskiem upijania si\u0119, rozmawiam z dr hab. Mariol\u0105 Paruzel-Czachur\u0105, prof. U\u015a.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Violetta Kulik: W jakim wieku m\u0142odzie\u017c zaczyna eksperymentowa\u0107?<\/strong><\/p>\n Dr hab. Mariola Paruzel-Czachura, prof. U\u015a: Najcz\u0119\u015bciej pierwsze pr\u00f3by pojawiaj\u0105 si\u0119 w okresie wczesnej adolescencji, ale wiek inicjacji jest zr\u00f3\u017cnicowany i zale\u017cy mi\u0119dzy innymi od \u015brodowiska, norm r\u00f3wie\u015bniczych oraz dost\u0119pno\u015bci alkoholu. W Polsce, w og\u00f3lnopolskim badaniu szkolnym zrealizowanym w maju i czerwcu 2024 roku w ramach Europejskiego Programu Bada\u0144 Ankietowych w Szko\u0142ach na temat u\u017cywania alkoholu i narkotyk\u00f3w, oko\u0142o 72,9% uczni\u00f3w w wieku 15\u201316 lat deklarowa\u0142o, \u017ce pi\u0142o alkohol kiedykolwiek w \u017cyciu, a 39,1% pi\u0142o w ostatnich 30 dniach.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Dlaczego si\u0119gaj\u0105 po alkohol?<\/strong><\/p>\n Dr hab. Mariola Paruzel-Czachura, prof. U\u015a: Zwykle nie ma jednego powodu. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to motywy spo\u0142eczne i sytuacyjne, takie jak ciekawo\u015b\u0107, ch\u0119\u0107 prze\u017cycia czego\u015b nowego, bycie cz\u0119\u015bci\u0105 grupy, uczestniczenie w imprezach oraz testowanie granic. U cz\u0119\u015bci nastolatk\u00f3w pojawia si\u0119 te\u017c motyw regulacji emocji, czyli si\u0119ganie po alkohol, aby obni\u017cy\u0107 napi\u0119cie, stres lub nie\u015bmia\u0142o\u015b\u0107, ale nie jest to mechanizm uniwersalny i nie dotyczy wszystkich. W polskich danych wida\u0107 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce oczekiwania wobec alkoholu cz\u0119\u015bciej dotycz\u0105 przewidywanych korzy\u015bci ni\u017c szk\u00f3d, co mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 sk\u0142onno\u015b\u0107 do pr\u00f3bowania.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Dlaczego alkohol okazuje si\u0119 a\u017c tak atrakcyjny?<\/strong><\/p>\n Dr hab. Mariola Paruzel-Czachura, prof. U\u015a: Alkohol bywa atrakcyjny, bo dzia\u0142a stosunkowo szybko i mo\u017ce w przewidywalny spos\u00f3b zmienia\u0107 odczuwanie napi\u0119cia, \u015bmia\u0142o\u015bci czy przynale\u017cno\u015bci do grupy. Dodatkowo w wielu kulturach jest silnie obecny w \u017cyciu doros\u0142ych, wi\u0119c dla cz\u0119\u015bci m\u0142odzie\u017cy mo\u017ce mie\u0107 znaczenie symboliczne, jako znak doros\u0142o\u015bci lub przepustka do okre\u015blonych sytuacji spo\u0142ecznych. Warto jednak m\u00f3wi\u0107 ostro\u017cnie: te mechanizmy mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 prawdopodobie\u0144stwo eksperymentowania, ale nie przes\u0105dzaj\u0105 o zachowaniu konkretnej osoby.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Jaki wp\u0142yw ma otoczenie i media spo\u0142eczno\u015bciowe?<\/strong><\/p>\n Dr hab. Mariola Paruzel-Czachura, prof. U\u015a: Otoczenie ma du\u017ce znaczenie, zw\u0142aszcza normy r\u00f3wie\u015bnicze, dost\u0119pno\u015b\u0107 alkoholu, modelowanie zachowa\u0144 przez starszych oraz to, co w danym \u015brodowisku jest uznawane za normalne. W przypadku medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych coraz wi\u0119cej bada\u0144 sugeruje zwi\u0105zek mi\u0119dzy ekspozycj\u0105 na tre\u015bci promuj\u0105ce alkohol, w tym marketing cyfrowy, a wi\u0119kszym prawdopodobie\u0144stwem picia, upijania si\u0119 oraz podatno\u015bci na inicjacj\u0119 u os\u00f3b, kt\u00f3re wcze\u015bniej nie pi\u0142y. Jednocze\u015bnie wiele wynik\u00f3w opiera si\u0119 na badaniach obserwacyjnych, wi\u0119c nie zawsze da si\u0119 jednoznacznie rozstrzygn\u0105\u0107 kierunek wp\u0142ywu, na przyk\u0142ad czy tre\u015bci zwi\u0119kszaj\u0105 picie, czy osoby pij\u0105ce cz\u0119\u015bciej takie tre\u015bci wyszukuj\u0105 lub zauwa\u017caj\u0105.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Czy mo\u017cna ograniczy\u0107 ryzyko? Czy silna wi\u0119\u017a z dzieckiem mo\u017ce uchroni\u0107 od si\u0119gania po alkohol?<\/strong><\/p>\n Dr hab. Mariola Paruzel-Czachura, prof. U\u015a: Ryzyko da si\u0119 realnie zmniejsza\u0107, cho\u0107 nie da si\u0119 obieca\u0107 ochrony w 100%. Najlepiej udokumentowane podej\u015bcia profilaktyczne zwykle \u0142\u0105cz\u0105 kilka element\u00f3w: jasne zasady w domu, przewidywalne konsekwencje, ograniczanie dost\u0119pno\u015bci alkoholu, wzmacnianie umiej\u0119tno\u015bci odmawiania i radzenia sobie z presj\u0105 r\u00f3wie\u015bnicz\u0105 oraz uwa\u017cno\u015b\u0107 na zmiany w funkcjonowaniu dziecka. Silna, wspieraj\u0105ca relacja z rodzicem cz\u0119sto dzia\u0142a ochronnie, bo u\u0142atwia rozmow\u0119, zwi\u0119ksza szans\u0119 na wczesne zauwa\u017cenie problemu i zwykle wi\u0105\u017ce si\u0119 z lepszym wsparciem oraz nadzorem rodzicielskim. Wyniki bada\u0144 pod\u0142u\u017cnych i przegl\u0105d\u00f3w pokazuj\u0105, \u017ce relacja rodzic\u2013dziecko mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 ochronnie w okresie dorastania, jednak wp\u0142yw ten ma charakter statystyczny i nie oznacza pewno\u015bci w przypadku ka\u017cdego nastolatka.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Jakie s\u0105 biologizuj\u0105ce a jakie psychologizuj\u0105ce spojrzenia na alkohol?<\/strong><\/p>\n Dr hab. Mariola Paruzel-Czachura, prof. U\u015a: Podej\u015bcia biologizuj\u0105ce k\u0142ad\u0105 nacisk na podatno\u015b\u0107 biologiczn\u0105, w tym dziedziczno\u015b\u0107, r\u00f3\u017cnice indywidualne w reaktywno\u015bci uk\u0142ad\u00f3w nagrody i stresu oraz specyfik\u0119 rozwoju m\u00f3zgu w okresie dorastania, kiedy sk\u0142onno\u015b\u0107 do poszukiwania nowo\u015bci mo\u017ce wyprzedza\u0107 dojrza\u0142o\u015b\u0107 mechanizm\u00f3w samokontroli. W tym uj\u0119ciu alkohol mo\u017ce silniej oddzia\u0142ywa\u0107 u cz\u0119\u015bci os\u00f3b ze wzgl\u0119du na ich cechy biologiczne, ale nadal nie determinuje losu jednostki.<\/p>\n Podej\u015bcia psychologizuj\u0105ce skupiaj\u0105 si\u0119 na uczeniu si\u0119, oczekiwaniach wobec alkoholu, motywach (towarzyskich, zwi\u0105zanych z przyjemno\u015bci\u0105, zwi\u0105zanych z emocjami), normach spo\u0142ecznych, dost\u0119pno\u015bci i kontek\u015bcie sytuacyjnym. W praktyce najbardziej u\u017cyteczne jest spojrzenie integruj\u0105ce: biologia mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 podatno\u015b\u0107, a psychologia i \u015brodowisko cz\u0119sto decyduj\u0105 o tym, czy i jak ta podatno\u015b\u0107 prze\u0142o\u017cy si\u0119 na zachowanie.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Gdzie szuka\u0107 pomocy?<\/strong><\/p>\n Dr hab. Mariola Paruzel-Czachura, prof. U\u015a: Je\u017celi picie jest epizodyczne, a rodzic chce zareagowa\u0107 wcze\u015bnie, sensownym pierwszym krokiem bywa rozmowa z psychologiem szkolnym, pedagogiem, lekarzem rodzinnym lub poradni\u0105 zdrowia psychicznego dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Je\u017celi pojawiaj\u0105 si\u0119 sygna\u0142y utraty kontroli, picie w samotno\u015bci, picie w celu poradzenia sobie z emocjami, pogorszenie funkcjonowania w szkole albo konflikty i ryzykowne zachowania, warto szuka\u0107 kontaktu ze specjalist\u0105 terapii uzale\u017cnie\u0144 lub poradni\u0105 leczenia uzale\u017cnie\u0144. W Polsce pomoc i informacje mo\u017cna uzyska\u0107 tak\u017ce przez Krajowe Centrum Przeciwdzia\u0142ania Uzale\u017cnieniom, w tym telefon dla rodzic\u00f3w Pomara\u0144czowa Linia (801 14 00 68) oraz Og\u00f3lnopolski Telefon Zaufania Uzale\u017cnienia (800 199 990). W sytuacji zagro\u017cenia zdrowia, na przyk\u0142ad podejrzenia zatrucia alkoholem lub utraty przytomno\u015bci, nale\u017cy traktowa\u0107 to jako sytuacj\u0119 nag\u0142\u0105 i dzwoni\u0107 pod numer 112.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n Dr hab. Mariola Paruzel-Czachura, prof. U\u015a<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column width=”2\/3″][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n![\"dr](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Bez-kategorii\/Mariola_Paruzel-Czachura-fot_MDymowska2-683x1024.jpg\")
<\/p>\n