O nowej publikacji i o \u201esp\u00f3jnym organizmie miejskim\u201d rozmawiam z socjolo\u017ck\u0105, filolo\u017ck\u0105 i adiunktk\u0105 w Instytucie Socjologii Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach\u00a0 dr Zuzann\u0105 Neuve-\u00c9glise.<\/p>\n
<\/p>\n
Violetta Kulik: Pani Doktor, interesuje si\u0119 Pani dyskursem, komunikacj\u0105, procesami metropolizacji i\u00a0governance oraz przemianami to\u017csamo\u015bci zbiorowych i identyfikacj\u0105 terytorialn\u0105. Od 2016 roku zwi\u0105zana jest Pani z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Obserwatorium Proces\u00f3w Miejskich i Metropolitalnych. Sk\u0105d u Pani takie zainteresowania naukowe?<\/strong><\/p>\n Dr Zuzanna Neuve-\u00c9glise: Moje zainteresowania naukowe wyrastaj\u0105 z do\u015b\u0107 konsekwentnej, cho\u0107 wielow\u0105tkowej drogi, kt\u00f3ra od pocz\u0105tku \u0142\u0105czy\u0142a j\u0119zyk, komunikacj\u0119 i sprawy spo\u0142eczne. Z jednej strony bardzo wcze\u015bnie pojawi\u0142a si\u0119 u mnie fascynacja s\u0142owem \u2013 pisaniem, analiz\u0105 tekst\u00f3w, j\u0119zykami obcymi jako narz\u0119dziem rozumienia innych kultur i sposob\u00f3w interpretowania \u015bwiata. Pierwsze, bardzo proste \u201egazetki\u201d dla mojej rodziny tworzy\u0142am sama, spinaj\u0105c zszywkami kartki bloku rysunkowego. Jeszcze nie chodzi\u0142am do szko\u0142y, mia\u0142am kilka lat. Ostatecznie j\u0119zyki obce, angielski i francuski, sta\u0142y si\u0119 dla mnie cz\u0119\u015bci\u0105 zawodowej \u015bcie\u017cki \u2013 jako pierwsze wybra\u0142am studia filologiczne. P\u00f3\u017aniejsza praca w charakterze t\u0142umaczki i nauczycielki j\u0119zyk\u00f3w obcych nauczy\u0142a mnie du\u017cej wra\u017cliwo\u015bci na znaczenia, konteksty i niuanse komunikacyjne. To do\u015bwiadczenie do dzi\u015b silnie wp\u0142ywa na m\u00f3j spos\u00f3b uprawiania socjologii.<\/p>\n R\u00f3wnolegle rozwija\u0142am zainteresowania spo\u0142eczne w ramach studi\u00f3w socjologicznych \u2013 mam podw\u00f3jny dyplom \u2013 a momentem prze\u0142omowym by\u0142o dla mnie rozpocz\u0119cie pracy w Obserwatorium Proces\u00f3w Miejskich i Metropolitalnych<\/a> w trakcie studi\u00f3w magisterskich. To by\u0142o miejsce, w kt\u00f3rym teoria bardzo szybko spotka\u0142a si\u0119 z praktyk\u0105. Obserwatorium powsta\u0142o z inicjatywy naukowc\u00f3w z Instytutu Socjologii U\u015a jako jednostka mi\u0119dzyuczelniana, skupiaj\u0105ca ponad 90 badaczy r\u00f3\u017cnych dyscyplin, i od pocz\u0105tku by\u0142o silnie osadzone w realnych procesach zachodz\u0105cych w regionie. Mog\u0142am z bliska obserwowa\u0107 tworzenie si\u0119 G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii, a jednocze\u015bnie uczestniczy\u0107 w badaniach terenowych i \u00a0wsp\u00f3\u0142pracy z samorz\u0105dami. Praca na \u201e\u017cywym, metropolitalnym organizmie\u201d ukszta\u0142towa\u0142a moje podej\u015bcie do bada\u0144 nad metropolizacj\u0105. Bardzo du\u017co mi da\u0142a je\u015bli chodzi o rozumienie funkcjonowania obszar\u00f3w metropolitalnych i zachodz\u0105cych w nich proces\u00f3w spo\u0142ecznych oraz przestrzennych.<\/p>\n Z czasem ten nurt zosta\u0142 poszerzony o perspektyw\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, m.in. w ramach europejskiego projektu MECOG-CE<\/a>, gdzie analizowali\u015bmy dziesi\u0105tki praktyk i narz\u0119dzi wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzygminnej w r\u00f3\u017cnych krajach Europy \u015arodkowej. To do\u015bwiadczenie jeszcze mocniej u\u015bwiadomi\u0142o mi, jak istotn\u0105 rol\u0119 w funkcjonowaniu obszar\u00f3w metropolitalnych odgrywaj\u0105 narracje, zaufanie, komunikacja i zdolno\u015b\u0107 do budowania wsp\u00f3lnych ram interpretacyjnych.<\/p>\n R\u00f3wnie wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em moich zainteresowa\u0144 s\u0105 jednak do\u015bwiadczenia biograficzne. Dorastanie w Katowicach, kontakt z edukacj\u0105 regionaln\u0105, j\u0119zykiem \u015bl\u0105skim, a tak\u017ce skomplikowane trajektorie losu cz\u0142onk\u00f3w mojej rodziny i ich migracje \u2013 ze \u015al\u0105ska i z dawnych Kres\u00f3w Wschodnich \u2013 sprawi\u0142y, \u017ce pytania o to\u017csamo\u015b\u0107, pami\u0119\u0107 miejsca i relacj\u0119 ludzi z terytorium towarzyszy\u0142y mi od wczesnych lat. Wychowa\u0142am si\u0119 na opowie\u015bciach mojej babci o wieloetnicznym Stanis\u0142awowie, w kt\u00f3rym si\u0119 urodzi\u0142a i dorasta\u0142a \u2013 mie\u015bcie, kt\u00f3re przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 le\u017ca\u0142o w granicach II Rzeczpospolitej, a dzi\u015b znajduje si\u0119 w zachodniej Ukrainie.<\/p>\n Fascynowa\u0142o mnie wi\u0119c to, w jaki spos\u00f3b przestrze\u0144 staje si\u0119 \u201ew\u0142asna\u201d, jak jest opowiadana i prze\u017cywana oraz jak r\u00f3\u017cne tradycje kulturowe wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 w jednym regionie. W przypadku G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii ma to szczeg\u00f3lne znaczenie, poniewa\u017c obszar ten tworz\u0105 ziemie \u015al\u0105ska i Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego \u2013 dw\u00f3ch odmiennych krain historyczno-geograficznych. Te w\u0105tki w naturalny spos\u00f3b znalaz\u0142y swoje odzwierciedlenie w badaniach przedstawionych w ksi\u0105\u017cce, w kt\u00f3rych metropolia jest rozumiana zar\u00f3wno jako instytucja, jak i przestrze\u0144 spo\u0142ecznego do\u015bwiadczenia.<\/p>\n Violetta Kulik: Czy powstanie Metropolii w centrum wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego by\u0142o czym\u015b naturalnym? Czym jest Metropolia i jakie s\u0105 jej najwa\u017cniejsze cele?<\/strong><\/p>\n Dr Zuzanna Neuve-\u00c9glise: Tak, powstanie G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii (GZM) by\u0142o w du\u017cej mierze efektem naturalnych proces\u00f3w urbanizacji i metropolizacji, kt\u00f3re od dziesi\u0119cioleci integrowa\u0142y centraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego w jeden funkcjonalnie sp\u00f3jny organizm. Jednocze\u015bnie mamy do czynienia ze \u015bwiadomie kszta\u0142towanym projektem instytucjonalnym, kt\u00f3rego formu\u0142a nadal ewoluuje, co potwierdzaj\u0105 zar\u00f3wno prace nad nowelizacj\u0105 ustawy metropolitalnej, jak i debata nad koncepcj\u0105 \u201ejednego miasta\u201d. Fundamentem tych dzia\u0142a\u0144 by\u0142 funkcjonuj\u0105cy od 2007 roku G\u00f3rno\u015bl\u0105ski Zwi\u0105zek Metropolitalny \u2013 pierwsza sformalizowana struktura wsp\u00f3\u0142pracy metropolitalnej, \u0142\u0105cz\u0105ca 14 miast na prawach powiatu. Zwi\u0105zek narodzi\u0142 si\u0119 niejako oddolnie, z inicjatywy prezydent\u00f3w miast centralnej cz\u0119\u015bci wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego. \u015al\u0105skie i zag\u0142\u0119biowskie gminy po\u0142\u0105czy\u0142y wi\u0119c swoje si\u0142y, aby odpowiedzie\u0107 na wyzwania regionu, kt\u00f3rych nie da si\u0119 skutecznie rozwi\u0105zywa\u0107 w granicach pojedynczych gmin \u2013 m.in. w zakresie zintegrowanego systemu transportu, planowania przestrzennego, transformacji poprzemys\u0142owej, ochrony \u015brodowiska, adaptacji do zmian klimatu oraz budowania konkurencyjnej i sp\u00f3jnej gospodarczo metropolii. Metropolia GZM to dzi\u015b zwi\u0105zek metropolitalny 41 gmin, zamieszkiwany przez ok. 2,1 mln os\u00f3b. To obszar ogniskuj\u0105cy ogromny potencja\u0142 i zasoby gospodarcze, spo\u0142eczne, intelektualne, komunikacyjne i kulturalne wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego.<\/p>\n Drog\u0119 do utworzenia instytucji Metropolii w jej obecnym kszta\u0142cie, na mocy specjalnie dedykowanej ustawy, szczeg\u00f3\u0142owo analizuj\u0119 w ksi\u0105\u017cce. Utworzenie G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii w 2017 roku by\u0142o politycznym i prawnym uznaniem realnie istniej\u0105cego od wielu lat metropolitalnego organizmu. W codziennym funkcjonowaniu ludzie nie my\u015bl\u0105 bowiem kategoriami administracyjnymi, lecz raczej pragmatycznymi \u2013 \u201ejad\u0119 do pracy\u201d, \u201edo szko\u0142y\u201d, \u201edo lekarza\u201d czy \u201ena koncert\u201d. R\u00f3\u017cne potrzeby mieszka\u0144c\u00f3w i u\u017cytkownik\u00f3w przestrzeni s\u0105 zaspokajane w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach obszaru metropolitalnego, co tworzy g\u0119st\u0105 sie\u0107 codziennych przep\u0142yw\u00f3w i zale\u017cno\u015bci. W\u0142a\u015bnie dlatego w literaturze naukowej m\u00f3wi si\u0119 o powi\u0105zaniach funkcjonalnych i funkcjonalnym wymiarze metropolizacji.<\/p>\n Violetta Kulik: Metropolia GZM to olbrzymie zasoby gospodarcze, spo\u0142eczne, intelektualne, komunikacyjne i kulturalne. Na czym polega upowszechnianie w kraju i za granic\u0105 walor\u00f3w Metropolii?<\/strong><\/p>\n Dr Zuzanna Neuve-\u00c9glise: Upowszechnianie walor\u00f3w Metropolii GZM to w praktyce strategiczne opowiadanie \u015bwiatu, kim jeste\u015bmy i dlaczego to ma znaczenie \u2013 w spos\u00f3b sp\u00f3jny, wiarygodny i atrakcyjny. To nie jest reklama w klasycznym sensie, tylko tworzenie rozpoznawalnej to\u017csamo\u015bci metropolitalnej na styku gospodarki, kultury, nauki i rozmaitych element\u00f3w warunkuj\u0105cych jako\u015b\u0107 \u017cycia. Chodzi o to, by metropolia nie by\u0142a postrzegana jedynie jako \u201ezlepek miast\u201d, lecz jako rozpoznawalny podmiot i przede wszystkim dobre miejsce do \u017cycia.<\/p>\n Z jednej strony oznacza to potrzeb\u0119 tworzenia sp\u00f3jnej narracji o transformacji regionu, jego innowacyjno\u015bci, potencjale kulturowym i energii spo\u0142ecznej. Z drugiej strony r\u00f3wnie istotne s\u0105 konkretne dzia\u0142ania: wzmacnianie konkurencyjno\u015bci rynku pracy, poprawa warunk\u00f3w mieszkaniowych czy wysoka jako\u015b\u0107 us\u0142ug publicznych, dzi\u0119ki kt\u00f3rym ludzie rzeczywi\u015bcie chc\u0105 w metropolii mieszka\u0107, uczy\u0107 si\u0119, pracowa\u0107, inwestowa\u0107 i przebywa\u0107. To zadanie dla w\u0142adz lokalnych, regionalnych oraz samej instytucji metropolitalnej. Bardzo wa\u017cnym elementem jest tak\u017ce rozwijanie \u015bwiadomo\u015bci metropolitalnej i postaw obywatelskich mieszka\u0144c\u00f3w, tak aby mogli oni coraz bardziej \u015bwiadomie formu\u0142owa\u0107 swoje oczekiwania wobec w\u0142adz lokalnych i struktury metropolitalnej.<\/p>\n Natomiast kana\u0142ami dyfuzji reputacji metropolii s\u0105 m.in. mi\u0119dzynarodowe konferencje i wydarzenia tematyczne, sieci i partnerstwa miast oraz projekty wsp\u00f3\u0142pracy, w ramach kt\u00f3rych Metropolia GZM mo\u017ce prezentowa\u0107 w\u0142asne dobre praktyki zarz\u0105dcze. Tak jak mia\u0142o to miejsce chocia\u017cby w realizowanym przez zesp\u00f3\u0142 Instytutu Socjologii projekcie MECOG-CE<\/a>, w kt\u00f3rym przez ostatnie trzy lata bior\u0119 udzia\u0142. Wypracowana przez Metropoli\u0119 GZM \u201eSzko\u0142a Prototypowania\u201d sta\u0142a si\u0119 inspiracj\u0105 do tworzenia nowych metod pracy nad rozwi\u0105zaniami dla wyzwa\u0144 w partnerskich obszarach metropolitalnych w Czechach i w Niemczech.<\/p>\n Dzi\u0119ki tego typu inicjatywom nasz obszar metropolitalny nie jest postrzegany jako peryferyjny, lecz jako aktywny uczestnik mi\u0119dzynarodowej debaty o przysz\u0142o\u015bci miast, klimacie i transformacji gospodarczej \u2013 taki, od kt\u00f3rego inni r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 si\u0119 uczy\u0107.<\/p>\n
![\"dr](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Bez-kategorii\/Zdjecie-US_Zuzanna-Neuve-Eglise-683x1024.jpg\")
<\/p>\n