Violetta Kulik: Pani Doktor, jakie s\u0105 Pani zainteresowania badawcze?<\/strong><\/p>\n Dr Anna Brandt-Salmeri: Moje zainteresowania badawcze koncentruj\u0105 si\u0119 na zdrowiu psychicznym w okresie oko\u0142oporodowym oraz psychologicznych i relacyjnych aspektach ci\u0105\u017cy, porodu i wczesnego rodzicielstwa. W ramach pracy w zespole PREPARE Lab zajmujemy si\u0119 m.in. czynnikami ryzyka i czynnikami ochronnymi dla dobrostanu rodzic\u00f3w \u2013 takimi jak stres w ci\u0105\u017cy, l\u0119k porodowy, proces adaptacji do roli rodzica oraz wybrane mechanizmy regulacji emocji w tym szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwym czasie. W ostatnim czasie intensywnie rozwijam w\u0105tek infant mental health \u2013 zdrowia psychicznego niemowl\u0105t \u2013 oraz mo\u017cliwo\u015bci jego rzetelnego pomiaru i wczesnej identyfikacji sygna\u0142\u00f3w podwy\u017cszonego ryzyka, zw\u0142aszcza w perspektywie przesiewowej.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Jest Pani koordynatork\u0105 i realizatork\u0105 projektu \u201eZdrowie psychiczne niemowl\u0105t: adaptacja narz\u0119dzi pomiaru, identyfikacja grup ryzyka oraz zale\u017cno\u015bci ze stanem psychicznym rodzica\u201d. Dlaczego zdrowie psychiczne niemowl\u0105t jest takie wa\u017cne?<\/strong><\/p>\n Dr Anna Brandt-Salmeri: Jest wa\u017cne, poniewa\u017c w pierwszym roku \u017cycia kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 kluczowe mechanizmy regulacji stresu i emocji oraz wczesne wzorce relacyjne, kt\u00f3re \u2013 cho\u0107 nie przes\u0105dzaj\u0105 o p\u00f3\u017aniejszym funkcjonowaniu dziecka \u2013 tworz\u0105 istotny punkt wyj\u015bcia dla rozwoju odporno\u015bci psychicznej oraz adaptacji do kolejnych wyzwa\u0144 rozwojowych. Uznanie niemowl\u0119cia za podmiot z w\u0142asnym \u017cyciem psychicznym wi\u0105\u017ce si\u0119 z przesuni\u0119ciem akcentu w stron\u0119 profilaktyki: zamiast koncentrowa\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na p\u00f3\u017aniejszej diagnozie, wi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zujemy do wczesnego rozpoznawania sygna\u0142\u00f3w ryzyka i uruchamiania wsparcia. Jest to tym bardziej uzasadnione, \u017ce procesy istotne dla zdrowia psychicznego rozpoczynaj\u0105 si\u0119 bardzo wcze\u015bnie \u2013 jeszcze przed urodzeniem. Wsp\u00f3\u0142czesne badania z pogranicza psychologii rozwojowej i neuronauki wskazuj\u0105, \u017ce ju\u017c w okresie prenatalnym intensywnie dojrzewaj\u0105 uk\u0142ady neurobiologiczne zaanga\u017cowane w przetwarzanie emocji i odpowied\u017a na stres. W tym czasie szczeg\u00f3lne znaczenie ma kondycja psychiczna matki \u2013 m.in. przewlek\u0142y stres czy nasilony l\u0119k \u2013 poniewa\u017c wp\u0142ywa na \u015brodowisko wewn\u0105trzmaciczne, w kt\u00f3rym te uk\u0142ady si\u0119 kszta\u0142tuj\u0105.<\/p>\n Po narodzinach szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce zdrowie psychiczne niemowl\u0119cia ma charakter g\u0142\u0119boko relacyjny: kszta\u0142tuje si\u0119 w dynamicznej wymianie mi\u0119dzy wrodzonymi predyspozycjami dziecka (m.in. temperamentem, reaktywno\u015bci\u0105 uk\u0142adu nerwowego, stanem zdrowia) a jako\u015bci\u0105 i sp\u00f3jno\u015bci\u0105 odpowiedzi opiekuna. Niemowl\u0119 komunikuje si\u0119 \u201epierwotnym j\u0119zykiem\u201d sygna\u0142\u00f3w \u2013 spojrzeniem, mimik\u0105, wokalizacj\u0105, ruchem oraz wzorcami pobudzenia \u2013 a kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywa tu tzw. responsywno\u015b\u0107 rodzica, rozumiana jako zdolno\u015b\u0107 opiekuna do zauwa\u017cania sygna\u0142\u00f3w dziecka, trafnej ich interpretacji oraz udzielania adekwatnej\u00a0 i dostrojonej odpowiedzi. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki temu mo\u017cliwa jest tzw. koregulacja (wsp\u00f3\u0142regulacja) \u2013 proces, w kt\u00f3rym opiekun pe\u0142ni funkcj\u0119 zewn\u0119trznego, psychobiologicznego \u201euk\u0142adu regulacyjnego\u201d dziecka: pomaga mu modulowa\u0107 pobudzenie, porz\u0105dkowa\u0107 do\u015bwiadczenie emocjonalne i wraca\u0107 do r\u00f3wnowagi. Z czasem, dzi\u0119ki powtarzaj\u0105cym si\u0119 do\u015bwiadczeniom odzyskania poczucia komfortu w kontakcie z opiekunem, dziecko coraz lepiej uczy si\u0119 regulowa\u0107 emocje i napi\u0119cie \u2014 czyli przechodzi od wsp\u00f3\u0142regulacji do samoregulacji. W praktyce wygl\u0105da to jak zwyczajna codzienno\u015b\u0107 rodzin z ma\u0142ymi dzie\u0107mi: niemowl\u0119 sygnalizuje w jaki\u015b spos\u00f3b sw\u00f3j dyskomfort \u2013 marudzi, odwraca wzrok, napina cia\u0142o albo p\u0142acze \u2013 a opiekun uczy si\u0119 te sygna\u0142y \u201eczyta\u0107\u201d. Pr\u00f3buje dostraja\u0107 swoje reakcje i cz\u0119sto metod\u0105 pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w testuje r\u00f3\u017cne hipotezy: czy to co dzieje si\u0119 z dzieckiem to zm\u0119czenie, czy g\u0142\u00f3d, czy przebod\u017acowanie. Czasem wystarczy przygasi\u0107 \u015bwiat\u0142o i ograniczy\u0107 bod\u017ace, czasem wzi\u0105\u0107 na r\u0119ce, przemawia\u0107 \u0142agodnie do dziecka, nakarmi\u0107 czy przewin\u0105\u0107 \u2013 i w ten spos\u00f3b pom\u00f3c dziecku poradzi\u0107 sobie z napi\u0119ciem. W efekcie tych codziennych, powtarzalnych sekwencji dziecko do\u015bwiadcza, \u017ce jego stany s\u0105 rozpoznawane i odzwierciedlane przez drug\u0105 osob\u0119, co z czasem sprzyja wykszta\u0142caniu w\u0142asnych sposob\u00f3w regulowania pobudzenia.<\/p>\n Z tego powodu dobrostan niemowl\u0119cia i kondycja psychiczna rodzica tworz\u0105 funkcjonalnie powi\u0105zany uk\u0142ad: obci\u0105\u017cenia po stronie opiekuna mog\u0105 obni\u017ca\u0107 jego dost\u0119pno\u015b\u0107 emocjonaln\u0105 i responsywno\u015b\u0107, a tym samym jako\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142regulacji, natomiast adekwatne wsparcie rodzica stanowi cz\u0119sto jedn\u0105 z najbardziej podstawowych i potencjalnie najskuteczniejszych form wczesnej profilaktyki zdrowia psychicznego dziecka.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Projekt Bobas \u2013 jaki jest cel?<\/strong><\/p>\n Dr Anna Brandt-Salmeri: Projekt Bobas to badania pilota\u017cowe, kt\u00f3re w za\u0142o\u017ceniu stanowi\u0105 pierwszy krok w kierunku szerszego programu skoncentrowanego na wczesnej profilaktyce i interwencji w obszarze zdrowia psychicznego najm\u0142odszych dzieci. Jego g\u0142\u00f3wnym celem jest adaptacja do warunk\u00f3w polskich narz\u0119dzi przesiewowych s\u0142u\u017c\u0105cych ocenie dobrostanu i zdrowia psychicznego niemowl\u0105t w pierwszym roku \u017cycia oraz sprawdzenie ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci psychometrycznych w naszej populacji.<\/p>\n Zak\u0142adamy, \u017ce uzyskane wyniki pozwol\u0105 zidentyfikowa\u0107 sygna\u0142y podwy\u017cszonego ryzyka (tzw. red flags) oraz wst\u0119pnie opisa\u0107 obszary potencjalnych trudno\u015bci i ich korelaty. Dzi\u0119ki temu mo\u017cliwe b\u0119dzie wy\u0142onienie grup niemowl\u0105t, kt\u00f3re mog\u0105 wymaga\u0107 wzmo\u017conej obserwacji klinicznej lub wsparcia pomocowego, a w dalszej perspektywie \u2014 rozwijanie modelu wczesnej interwencji.<\/p>\n Istotnym elementem projektu jest tak\u017ce analiza zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy funkcjonowaniem dziecka a kondycj\u0105 psychiczn\u0105 rodzica, poniewa\u017c, jak ju\u017c wspomnia\u0142am, zdrowie psychiczne niemowl\u0119cia rozwija si\u0119 w \u015bcis\u0142ym kontek\u015bcie relacyjnym i \u015brodowiskowym. W dalszej perspektywie chcemy, by powsta\u0142y polskie wersje kr\u00f3tkich metod przesiewowych, kt\u00f3re mog\u0142yby by\u0107 stosowane w praktyce przez specjalist\u00f3w opiekuj\u0105cych si\u0119 dzie\u0107mi do 1. roku \u017cycia.<\/p>\n W projekcie wykorzystujemy i adaptujemy do warunk\u00f3w polskich dwa mi\u0119dzynarodowe narz\u0119dzia przesiewowe. Kopenhaski Skrining Zdrowia Psychicznego Niemowl\u0105t (CIMHS, Copenhagen Infant Mental Health Screening) ma form\u0119 p\u00f3\u0142ustrukturyzowanego wywiadu z opiekunem i obejmuje kluczowe obszary funkcjonowania niemowl\u0119cia, m.in. sen, karmienie, ekspresj\u0119 emocjonaln\u0105 oraz rozw\u00f3j poznawczy, spo\u0142eczny i j\u0119zykowy. Alarmowa Skala Dystresu Niemowl\u0105t (ADBB, Alarm Distress Baby Scale) to kr\u00f3tka skala obserwacyjna oceniaj\u0105ca poziom zaanga\u017cowania dziecka w kontakt z doros\u0142ym \u2013 m.in. poprzez kontakt wzrokowy, mimik\u0119, wokalizacje i og\u00f3ln\u0105 aktywno\u015b\u0107 w interakcji. Obie metody nie s\u0142u\u017c\u0105 diagnozie klinicznej, lecz wczesnemu wychwytywaniu sygna\u0142\u00f3w podwy\u017cszonego ryzyka i lepszemu kierowaniu wsparcia tam, gdzie mo\u017ce by\u0107 ono najbardziej potrzebne.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: W grudniu 2025 roku zako\u0144czy\u0142 si\u0119 nab\u00f3r do bada\u0144. Kto m\u00f3g\u0142 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 i jak przebiega\u0142o badanie?<\/strong><\/p>\n Dr Anna Brandt-Salmeri: W badaniu mog\u0142y wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 pary rodzic\/opiekun\u2013dziecko z niemowl\u0119ciem w wieku oko\u0142o 8.\u201312. miesi\u0105ca \u017cycia (do uko\u0144czenia 1. roku), a rekrutacja by\u0142a prowadzona w kilku o\u015brodkach w Polsce, przede wszystkim na terenie \u015al\u0105ska. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 spotka\u0144 realizowali\u015bmy w plac\u00f3wkach ochrony zdrowia, ale r\u00f3wnolegle prowadzili\u015bmy tak\u017ce dzia\u0142ania w Instytucie Psychologii U\u015a \u2013 m.in. rodzinne wydarzenia \u201eBobosoboty\u201d, kt\u00f3re przyci\u0105ga\u0142y wielu zainteresowanych rodzic\u00f3w i sta\u0142y si\u0119 wa\u017cn\u0105 przestrzeni\u0105 dla kontaktu z rodzinami oraz okazj\u0105 do spotka\u0144 i psychoedukacji.<\/p>\n Badanie mia\u0142o charakter dwuetapowy i by\u0142o prowadzone przez psycholog\u00f3w przeszkolonych w procedurach projektu, posiadaj\u0105cych do\u015bwiadczenie w pracy z ma\u0142ymi dzie\u0107mi i rodzinami. Zale\u017ca\u0142o nam na tym, aby ca\u0142o\u015b\u0107 przebiega\u0142a w spokojnej, mo\u017cliwie naturalnej atmosferze \u2013 tak, by rodzic czu\u0142 si\u0119 bezpiecznie, a dziecko mog\u0142o stopniowo oswoi\u0107 si\u0119 z now\u0105 sytuacj\u0105.<\/p>\n W pierwszym etapie wywiad CIMHS by\u0142 prowadzony przez psychologa diagnost\u0119 w formule p\u00f3\u0142ustrukturyzowanej rozmowy. Narz\u0119dzie wyznacza\u0142o ramy i obszary tematyczne (m.in. sen, karmienie, kontakt i komunikacja oraz funkcjonowanie spo\u0142eczno-emocjonalne), natomiast zale\u017ca\u0142o nam na spokojnej, przyjaznej i nieoceniaj\u0105cej atmosferze spotkania. Rol\u0105 psychologa by\u0142o poprowadzenie rozmowy zgodnie z protoko\u0142em, a w razie potrzeby dopytywanie i doprecyzowywanie wypowiedzi opiekuna tak, aby umo\u017cliwi\u0107 rzetelne zakodowanie odpowiedzi \u2013 bez wchodzenia w tryb pog\u0142\u0119bionej diagnostyki klinicznej. Drugi etap stanowi\u0142a obserwacja interakcji i zabawy z dzieckiem, ukierunkowana na ocen\u0119 zaanga\u017cowania spo\u0142ecznego w kontakcie (ADBB). Psycholog wchodzi\u0142 z niemowl\u0119ciem w kr\u00f3tk\u0105, dostosowan\u0105 do jego mo\u017cliwo\u015bci i temperamentu aktywno\u015b\u0107 \u2013 bez wymuszania reakcji, z uwa\u017cno\u015bci\u0105 na sygna\u0142y dziecka. Cz\u0119\u015b\u0107 tej procedury by\u0142a nagrywana (za zgod\u0105 rodzica), aby umo\u017cliwi\u0107 p\u00f3\u017aniejsz\u0105 mikroanaliz\u0119 zachowa\u0144 i zwi\u0119kszy\u0107 obiektywno\u015b\u0107 oceny.<\/p>\n Po zako\u0144czeniu badania rodzice otrzymywali informacj\u0119 zwrotn\u0105 w duchu profilaktyki: wskaz\u00f3wki, na co warto zwraca\u0107 uwag\u0119 w rozwoju i dobrostanie dziecka, jak wspiera\u0107 je na co dzie\u0144 oraz gdzie ewentualnie szuka\u0107 dalszej konsultacji, je\u015bli pojawia\u0142y si\u0119 sygna\u0142y wymagaj\u0105ce uwa\u017cniejszej obserwacji.<\/p>\n R\u00f3wnolegle, istotnym elementem zapewnienia jako\u015bci projektu by\u0142y spotkania zespo\u0142u \u00a0o charakterze superwizyjno-proceduralnym: wracali\u015bmy do nagra\u0144, analizowali\u015bmy trudniejsze sytuacje oraz przebieg bada\u0144 i ujednolicali\u015bmy spos\u00f3b prowadzenia procedur, aby utrzyma\u0107 sp\u00f3jno\u015b\u0107 i wysokie standardy pracy w ca\u0142ym zespole.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Kiedy mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 informacji o wynikach bada\u0144? Jakie s\u0105 Pani oczekiwania?<\/strong><\/p>\n Dr Anna Brandt-Salmeri: Informacji o wynikach spodziewamy si\u0119 po zako\u0144czeniu etapu analiz \u2013 chcia\u0142abym domkn\u0105\u0107 go w okolicach czerwca. Na tym etapie nie formu\u0142uj\u0119 \u201eoczekiwa\u0144\u201d co do samych rezultat\u00f3w w sensie tego, jakie wyjd\u0105 \u2013 w badaniach adaptacyjnych kluczowe jest rzetelne sprawdzenie, jak narz\u0119dzia funkcjonuj\u0105 w warunkach polskich: ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci psychometrycznych, u\u017cyteczno\u015bci przesiewowej oraz tego, jakie sygna\u0142y ryzyka i zale\u017cno\u015bci (np. mi\u0119dzy dobrostanem dziecka i rodzica) uda si\u0119 uchwyci\u0107.<\/p>\n Je\u015bli chodzi o dalsze plany, to chcia\u0142abym, aby Projekt Bobas sta\u0142 si\u0119 pierwszym krokiem do kolejnego, wi\u0119kszego grantu prowadzonego na szersz\u0105 skal\u0119 \u2013 obejmuj\u0105cego normalizacj\u0119 narz\u0119dzi i rozwijanie modelu wczesnej interwencji. Zale\u017cy mi te\u017c na tym, \u017ceby w przysz\u0142o\u015bci mo\u017cliwe by\u0142o szersze upowszechnienie ADBB w Polsce, najlepiej we wsp\u00f3\u0142pracy z o\u015brodkiem francuskim, kt\u00f3ry ma du\u017ce do\u015bwiadczenie w szkoleniach i wdra\u017caniu tej skali w praktyce podstawowej opieki zdrowotnej. ADBB ma du\u017cy potencja\u0142 jako kr\u00f3tkie narz\u0119dzie obserwacyjne pozwalaj\u0105ce wychwyci\u0107 obni\u017cony poziom zaanga\u017cowania niemowl\u0119cia w kontakt spo\u0142eczny, co mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 markera podwy\u017cszonego ryzyka wyst\u0119powania pewnych trudno\u015bci. Kolejn\u0105 zalet\u0105 skali jest to, \u017ce po przeszkoleniu specjalista mo\u017ce j\u0105 stosowa\u0107 bez zmiany przebiegu rutynowego badania \u2013 obserwacja odbywa si\u0119 \u201eprzy okazji\u201d standardowego kontaktu z dzieckiem, a wype\u0142nienie zajmuje niewiele czasu, co czyni j\u0105 rozwi\u0105zaniem szybkim i relatywnie niskokosztowym. To jednak wymaga nie tylko pracy naukowej, lecz tak\u017ce zmian systemowych \u2014 od szkole\u0144 po realn\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 dalszego wsparcia dla rodzin.<\/p>\n Z kolei w CIMHS widzimy potencjaln\u0105 u\u017cyteczno\u015b\u0107 np. w poradniach i zespo\u0142ach pracuj\u0105cych z ma\u0142ymi dzie\u0107mi w obszarze neurorozwoju i wczesnej interwencji. Narz\u0119dzie porz\u0105dkuje ocen\u0119 kluczowych domen codziennego funkcjonowania niemowl\u0119cia, dzi\u0119ki czemu \u0142atwiej uchwyci\u0107 zar\u00f3wno pojedyncze trudno\u015bci, jak i ich kumulacj\u0119 w r\u00f3\u017cnych obszarach. W tym sensie mo\u017ce wspiera\u0107 decyzj\u0119 o tym, czy dziecko wymaga uwa\u017cniejszej obserwacji i monitorowania rozwoju lub ukierunkowanego wsparcia.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n Dr Anna Brandt-Salmeri<\/p>\n Zdj\u0119cie: archiwum prywatne<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column width=”2\/3″][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n![\"Dr](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Bez-kategorii\/Anna-Brandt-Salmeri_ProjektBOBAS-002-683x1024.png\")
<\/p>\n