Z okazji Dnia Krajobrazu rozmawiamy z dr Joann\u0105 Godaw\u0105 – badaczk\u0105 pracuj\u0105c\u0105 na Uniwersytecie \u015al\u0105skim, kt\u00f3ra jest fascynatk\u0105 pedagogiki przyrody, outdoor education i zaj\u0119\u0107 w przestrzeni natury. Pisze bajki le\u015bne dla dzieci i zajmuje si\u0119 badaniem relacji cz\u0142owieka z natur\u0105.<\/p>\n
<\/p>\n
Violetta Kulik: Pani doktor, czym dla osoby badaj\u0105cej zwi\u0105zki cz\u0142owieka z natur\u0105 jest krajobraz? Czy to, co widzimy za oknem, to tylko wizualna kompozycja, czy raczej dynamiczny system stworzony przez natur\u0119 i cz\u0142owieka?<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: Natura kojarzy nam si\u0119 z czym\u015b pierwotnym, powszechnym i pi\u0119knym. Zwi\u0105zek cz\u0142owieka z natur\u0105 istnia\u0142 od zawsze. Jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwiata przyrody i bezsprzecznie potrzebujemy jej do \u017cycia. Przestrze\u0144 natury opr\u00f3cz warto\u015bci materialnych przejawia si\u0119 w \u017cyciu cz\u0142owieka jako sensytywna inspiruj\u0105ca si\u0142a, oddzia\u0142uj\u0105ca na kreowanie wewn\u0119trznych krajobraz\u00f3w cz\u0142owieka. Zdaniem Yi- Fu Tuana\u00a0 przestrze\u0144 jest, oczywi\u015bcie, czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c z\u0142o\u017conym i zmiennym punktem widzenia czy odczuciem. Jest warunkiem biologicznego przetrwania.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: O Dniu Krajobrazu pami\u0119tamy 20 pa\u017adziernika. Jaka jest zdaniem Pani Doktor g\u0142\u00f3wna misja tego \u015bwi\u0119ta i dlaczego warto budowa\u0107 w spo\u0142ecze\u0144stwie wra\u017cliwo\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: Przyjmuj\u0105c, \u017ce krajobraz jest og\u00f3\u0142em cech przyrodniczych i antropogenicznych wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych okre\u015blony teren mo\u017cemy spojrze\u0107 na krajobraz przez pryzmat przyrody, miejsc oraz dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka. Przywo\u0142uj\u0105c s\u0142owa Scotta D. Sampsona natur\u0119 mo\u017cemy do\u015bwiadcza\u0107 jako: dzik\u0105, udomowion\u0105 i technologiczn\u0105. Dzika natura to organizmy i miejsca, kt\u00f3re nie s\u0105 kontrolowane przez cz\u0142owieka. Dzika natura to nie tylko miejsca znajduj\u0105ce si\u0119 daleko od miast, r\u00f3wnie\u017c tam mo\u017cemy do\u015bwiadcza\u0107 przyjemno\u015bci z obserwacji dzi\u0119cio\u0142a czy wiewi\u00f3rek. Do tej kategorii zaliczamy obszary chronione, parki krajobrazowe czy parki narodowe. Natura udomowiona, stanowi\u0105ca drug\u0105 kategori\u0119, to natura podlegaj\u0105ca kontroli cz\u0142owieka. Mo\u017cemy tu wymieni\u0107: parki, przydomowe ogr\u00f3dki, zielone obszary przy szko\u0142ach, skwerki miejskie. S\u0105 to obszary podlegaj\u0105ce kontroli cz\u0142owieka. Trzeci\u0105 kategori\u0119 stanowi natura technologiczna, czyli reprodukcje, faksymile \u015bwiata naturalnego. My\u015bl\u0119, \u017ce to bardzo wa\u017cne my\u015ble\u0107 o krajobrazie bardziej z perspektywy natury ni\u017c cz\u0142owieka, tak \u017ceby\u015bmy mogli ze sob\u0105 symbiotycznie wsp\u00f3\u0142istnie\u0107.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Krajobraz odgrywa ogromn\u0105 rol\u0119 w naszym codziennym \u017cyciu \u2013 inspiruje, poprawia humor, motywuje. Jak z perspektywy pedagogiki przyrody i outdoor education t\u0142umaczona jest ta relacja mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a krajobrazem i miejscem?<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: Zastan\u00f3wmy si\u0119 nad miejscem cz\u0142owieka w \u015bwiecie natury. Miejsce to bezpiecze\u0144stwo, przestrze\u0144 to wolno\u015b\u0107. \u00a0Relacje przestrzeni i miejsca to bardzo interesuj\u0105cy temat. W do\u015bwiadczeniu znaczenie przestrzeni nak\u0142ada si\u0119 cz\u0119sto na znaczenie miejsca. Przestrze\u0144 jest bardziej abstrakcyjna ni\u017c miejsce. To, co na pocz\u0105tku jest przestrzeni\u0105, staje si\u0119 miejscem, w miar\u0119 poznawania i nadawania warto\u015bci . Miejsca nabieraj\u0105 dla nas znaczenia po przez istotne do\u015bwiadczenia z nimi zwi\u0105zane.\u00a0 Natura mo\u017ce sta\u0107 si\u0119\u00a0 miejscem, w kt\u00f3rym mamy okazj\u0119 do\u015bwiadcza\u0107\u00a0 siebie w kontakcie z przyrod\u0105. Jest to szczeg\u00f3lny zwi\u0105zek zaistnia\u0142y mi\u0119dzy osob\u0105 ,miejscem i czasem, w kt\u00f3rym mamy okazj\u0119 do samorozwoju, wyciszenia, polisensorycznego do\u015bwiadczania przyrody, aktywno\u015bci i odpoczynku. W otwartej przestrzeni mo\u017cna intensywnie odczu\u0107 walory miejsca, a w samotno\u015bci zacisznego miejsca ogrom rozci\u0105gaj\u0105cej si\u0119 poza nim przestrzeni staje si\u0119 dominuj\u0105cy. Zdrowa istota przyjmuje z ochot\u0105 zar\u00f3wno ograniczenie, jak i wolno\u015b\u0107, ograniczenie miejsca i otwarto\u015b\u0107 przestrzeni .<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Co sprawia, \u017ce dany krajobraz odbieramy jako \u201e\u0142adny\u201d, swojski i daj\u0105cy poczucie bezpiecze\u0144stwa, a inny wywo\u0142uje w nas dyskomfort.<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: My\u015bl\u0119, \u017ce to zale\u017cy od naszej indywidualnej wra\u017cliwo\u015bci, od tego co jest nam bliskie. Lubimy r\u00f3\u017cne krajobrazy, \u0142\u0105czy si\u0119 to z naszymi wspomnieniami, prze\u017cyciami, dzieci\u0144stwem, z tym jak sp\u0119dzali\u015bmy wakacje, gdzie podr\u00f3\u017cowali\u015bmy. To s\u0105 nasze osobiste do\u015bwiadczenia po\u0142\u0105czone z emocjami. Moim zdaniem im bardziej naturalny jest krajobraz tym lepiej. Instynktownie szukam zieleni, drzew, skwer\u00f3w, park\u00f3w w miastach. Wtedy czuj\u0119 si\u0119 dobrze.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: \u017byjemy w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim \u2013 obszarze o bogatym, ale i trudnym krajobrazie poprzemys\u0142owym. Jak uczy\u0107 si\u0119 dostrzega\u0107 warto\u015b\u0107 i pi\u0119kno w przestrzeniach przekszta\u0142conych przez przemys\u0142?<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: To trudne, ale mo\u017cliwe. Mo\u017cna poszuka\u0107 tej przyrody nawet w przemys\u0142owym czy bardzo zurbanizowanym krajobrazie. Pomagaj\u0105 w tym spacery przyrodnicze, kt\u00f3re odbywaj\u0105 si\u0119 w bardzo nieoczywistych miejscach, jak cho\u0107by biodr\u00f3\u017ce organizowane przez Micha\u0142a Ksi\u0105\u017cka (przyrodnika i podr\u00f3\u017cnika), gdzie uczestnicy takiego spaceru piel\u0119gnuj\u0105 w sobie uwa\u017cno\u015b\u0107 szukaj\u0105c ro\u015blin i zwierz\u0105t w przestrzeniach czasem bardzo nieoczywistych, miejskich, postindustrialnych. My\u015bl\u0119, \u017ce to wa\u017cne \u017ceby szuka\u0107 przyrody tak\u017ce tam.<\/p>\n <\/p>\n Violetta Kulik: Gdyby mia\u0142a Pani da\u0107 czytelnikom jedn\u0105 prost\u0105 rad\u0119 na nadchodz\u0105cy Dzie\u0144 Krajobrazu \u2013 jak nauczy\u0107 si\u0119 \u201epatrze\u0107 uwa\u017cniej\u201d na swoje otoczenie?<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: Przede wszystkim powiedzia\u0142abym, \u017ce trzeba wychodzi\u0107. Niekt\u00f3rzy wychodz\u0105 na dw\u00f3r, inni na pole, jeszcze inni na plac. Najwa\u017cniejsze jest \u017ceby czasem troch\u0119 zwolni\u0107, rozejrze\u0107 si\u0119, przystan\u0105\u0107, pos\u0142ucha\u0107 tego co m\u00f3wi do nas \u015bwiat. To nie musz\u0105 by\u0107 wielkie wyprawy, po prostu czasem wystarczy wyj\u015b\u0107 za pr\u00f3g.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n dr Joanna Godawa<\/p>\n Zdj\u0119cie: archiwum prywatne<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column width=”2\/3″][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n![\"zdj\u0119cie](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Bez-kategorii\/Dr-Godawa.jpg\")
<\/p>\n