Do\u015bwiadczenie wojny, konieczno\u015b\u0107 opuszczenia miejsca zamieszkania oraz kontakt ze \u015bmierci\u0105 s\u0105 traumatyzuj\u0105ce nie tylko dla ofiar bezpo\u015brednich, ale r\u00f3wnie\u017c dla os\u00f3b, kt\u00f3re \u015bledz\u0105 doniesienia medialne na ten temat lub maj\u0105 kontakt z osobami do\u015bwiadczaj\u0105cymi bezpo\u015brednich skutk\u00f3w wojny. Z problemami wynikaj\u0105cymi z tragicznych wydarze\u0144 w Ukrainie musz\u0105 si\u0119 zmierzy\u0107 r\u00f3wnie\u017c dzieci i m\u0142odzie\u017c oraz opiekuj\u0105cy si\u0119 nimi nauczyciele. Aby u\u0142atwi\u0107 im oswajanie tematyki wojny i radzenie sobie z ni\u0105 studenci Psychologii Uniwersytetu \u015al\u0105skiego przygotowali seri\u0119 4 poradnik\u00f3w, przeznaczonych dla uczni\u00f3w w r\u00f3\u017cnym wieku i ich nauczycieli. O ich zawarto\u015bci, powodach powstania oraz radzeniu sobie w trudnych sytuacjach rozmawiam z Pani\u0105 Juli\u0105 Celban, wsp\u00f3\u0142autork\u0105 jednego z poradnik\u00f3w.<\/p>\n
Patrycja Szostok-Nowacka: Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce studenci psychologii postanowili opracowa\u0107 poradniki?<\/strong><\/p>\n Julia Celban: Pomys\u0142 powsta\u0142 na zaj\u0119ciach z metodyki pracy nauczyciela psychologa, realizowanych w ramach bloku kszta\u0142cenia nauczycielskiego. Profesor El\u017cbieta Turska i Profesor Joanna Mateusiak podda\u0142y pod dyskusj\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przygotowania tego typu materia\u0142\u00f3w w ramach zaliczenia zaj\u0119\u0107. Pomys\u0142 na tyle nam si\u0119 spodoba\u0142, \u017ce nie tylko zdecydowali\u015bmy si\u0119 to zrobi\u0107, ale nawet rozszerzyli\u015bmy pierwotn\u0105 koncepcj\u0119 i przygotowali\u015bmy a\u017c cztery poradniki.<\/p>\n Patrycja Szostok-Nowacka: Wiem, \u017ce te opracowania zawieraj\u0105 solidn\u0105 dawk\u0119 wiedzy psychologicznej, ale r\u00f3wnie\u017c szereg \u0107wicze\u0144. Dla kogo one w\u0142a\u015bciwie s\u0105 przeznaczone?<\/strong><\/p>\n Julia Celban: Pocz\u0105tkowo my\u015bleli\u015bmy, \u017ce opracowujemy poradniki dla dzieci z Ukrainy, uzupe\u0142niaj\u0105c je o solidn\u0105 wiedz\u0119 rozszerzyli\u015bmy grup\u0119 docelow\u0105 o nauczycieli i wychowawc\u00f3w. Obserwuj\u0105c reakcje dzieci na wydarzenia w Ukrainie dochodzimy jednak do wniosku, \u017ce r\u00f3wnie\u017c polskie dzieci bardzo potrzebuj\u0105 wsparcia w radzeniu sobie z t\u0105 trudn\u0105 sytuacj\u0105. Ostatecznie wi\u0119c s\u0105 to podr\u0119czniki dla szk\u00f3\u0142 i przedszkoli, mog\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0107 zar\u00f3wno dzieciom i m\u0142odzie\u017cy, jak i uczniom i wychowankom.<\/p>\n Patrycja Szostok-Nowacka: Wiem, \u017ce jeste\u015bcie studentami psychologii. Na pewno macie dobre podstawy merytoryczne do przygotowania takich narz\u0119dzi, jednak musieli\u015bcie korzysta\u0107 z jakich\u015b \u017ar\u00f3de\u0142?<\/strong><\/p>\n Julia Celban: Oczywi\u015bcie. To by\u0142a do\u015b\u0107 \u017cmudna praca, ale materia\u0142 dostarczyli nam sami nasi wyk\u0142adowcy w trakcie dotychczasowych zaj\u0119\u0107. Opierali\u015bmy si\u0119 na wiedzy z zakresu psychologii rozwojowej, aby wiedzie\u0107, jaka jest specyfika poszczeg\u00f3lnych grup wiekowych, dla kt\u00f3rych te poradniki powsta\u0142y. Wykorzystali\u015bmy \u201eantykryzysow\u0105 apteczk\u0119\u201d przygotowan\u0105 przez dr Ann\u0119 Pyszkowsk\u0105, scenariusz radzenia sobie z dyskryminacj\u0105 opracowany przez dr. Agnieszk\u0119 Skorup\u0119 i dr. Micha\u0142a Brola, ksi\u0105\u017ck\u0119 dr Jagody R\u00f3\u017cyckiej \u201eDobre zdrowie. Zdrowie z perspektywy psychologii pozytywnej\u201d czy materia\u0142y udost\u0119pnione przez mgr. Macieja Andrzeja Maciejewskiego. My\u015bl\u0119, \u017ce same studia dobrze przygotowa\u0142y nas do tego zadania. Opr\u00f3cz tego, korzystali\u015bmy z innych pozycji literatury i z Internetu, wszystkie \u017ar\u00f3d\u0142a s\u0105 podane w naszych poradnikach.<\/p>\n Patrycja Szostok-Nowacka: Czy sucha wiedza wystarczy, aby umie\u0107 j\u0105 zastosowa\u0107 do konkretnej sytuacji kryzysowej? Do\u015bwiadczenie wojny i kontakt z uchod\u017acami to dla nas nowe do\u015bwiadczenie.<\/strong><\/p>\n Julia Celban: Zapewne, do\u015bwiadczenie praktyczne r\u00f3wnie\u017c jest przydatne. Ja sama pracuj\u0119 jako wolontariuszka z dzie\u0107mi, udziela\u0142am si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w pomocy uchod\u017acom z Ukrainy w ramach wolontariatu w Caritas. Mam przyjemno\u015b\u0107 go\u015bci\u0107 w moim mieszkaniu par\u0119 uchod\u017ac\u00f3w z Ukrainy. Mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce znam sytuacj\u0119 nie tylko od strony teoretycznej. Pomagaj\u0105c uchod\u017acom mia\u0142am niejednokrotnie wra\u017cenie, \u017ce robi\u0105c proste rzeczy, jak dostarczanie ubra\u0144, jedzenia czy udzielaj\u0105c dachu nad g\u0142ow\u0105, spe\u0142niamy z naddatkiem oczekiwania naszych go\u015bci z Ukrainy. Oni nie wymagaj\u0105 wiele, chc\u0105 by\u0107 samodzielni, odnale\u017a\u0107 si\u0119 w nowej rzeczywisto\u015bci. Jednak spodziewam si\u0119, \u017ce wsparcie w poradzeniu sobie z psychologicznymi skutkami do\u015bwiadcze\u0144 wojennych mo\u017ce by\u0107 konieczne, przynajmniej dla niekt\u00f3rych. Potrzebuj\u0105 go r\u00f3wnie\u017c dzieci polskie.<\/p>\n Patrycja Szostok-Nowacka: Skoro o tym mowa \u2013 jak sobie radz\u0105 uchod\u017acy z Ukrainy? Czy w og\u00f3le mo\u017cna sobie poradzi\u0107, funkcjonowa\u0107 normalnie, kiedy musia\u0142o si\u0119 opu\u015bci\u0107 w\u0142asny dom, zamieszka\u0107 w obcym kraju, by\u0107 zale\u017cnym od pomocy innych a na dodatek nie wiedz\u0105c, czy kiedykolwiek wr\u00f3ci si\u0119 do siebie?<\/strong><\/p>\n Julia Celban: To trudne, jednak wielu osobom si\u0119 udaje. My\u015bl\u0119, \u017ce najwa\u017cniejsza w radzeniu sobie z traum\u0105 jest w ich przypadku swego rodzaju rutyna. Pozostawienie sobie cho\u0107 namiastki dawnych czynno\u015bci, przyzwyczaje\u0144. Wielu Polak\u00f3w dziwi si\u0119 na przyk\u0142ad, \u017ce kobiety z Ukrainy mimo ci\u0119\u017ckiej sytuacji nadal dbaj\u0105 o siebie, maj\u0105 wypiel\u0119gnowane paznokcie itd. A przecie\u017c to jedyne, co im pozosta\u0142o z dawnych nawyk\u00f3w! Staraj\u0105 si\u0119 te\u017c jak najszybciej stan\u0105\u0107 na w\u0142asnych nogach, znale\u017a\u0107 zaj\u0119cie, \u017cy\u0107 w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci jak najnormalniej. Dlatego cz\u0119sto wr\u0119cz odmawiaj\u0105 pomocy, chc\u0105 by\u0107 samodzielni.<\/p>\n Patrycja Szostok-Nowacka: Mimo wszystko, nie jest nam \u0142atwo ich zrozumie\u0107. Cz\u0119sto nie wygl\u0105daj\u0105 na zabiedzonych, nieszcz\u0119\u015bliwych, maj\u0105 drogie ubrania, s\u0105 dumni\u2026<\/strong><\/p>\n Julia Celban: Jak w przypadku wszystkich stereotyp\u00f3w, tutaj te\u017c najlepszym sposobem na zlikwidowanie granicy my-oni jest kontakt. Spotykaj\u0105c si\u0119 z nimi, rozmawiaj\u0105c, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c uczymy si\u0119 ich, widzimy w nich po prostu ludzi. To pomaga.<\/p>\n Patrycja Szostok-Nowacka: Mieszka Pani z par\u0105 z Ukrainy. Czy to do\u015bwiadczenie pomog\u0142o Pani w opracowaniu podr\u0119cznika?<\/strong><\/p>\n Julia Celban: Jak najbardziej. Chodzi nie tylko o poznanie ich perspektywy i mo\u017cliwych problem\u00f3w. Maryna, kt\u00f3ra mieszka ze mn\u0105, jest absolwentk\u0105 filologii polskiej. Przet\u0142umaczy\u0142a \u0107wiczenia z poradnika na j\u0119zyk ukrai\u0144ski. Dzi\u0119ki temu maj\u0105ca jeszcze problemy z naszym j\u0119zykiem m\u0142odzie\u017c b\u0119dzie mog\u0142a korzysta\u0107 z nich samodzielnie.<\/p>\n Patrycja Szostok-Nowacka: Co wi\u0119c znajdziemy w tych poradnikach? W czym mog\u0105 pom\u00f3c?<\/strong><\/p>\n Julia Celban: To narz\u0119dzia u\u0142atwiaj\u0105ce psychoedukacj\u0119 w r\u00f3\u017cnych grupach wiekowych. Zawieraj\u0105 wiedz\u0119 z zakresu psychologii rozwojowej oraz pomagaj\u0105c\u0105 zrozumie\u0107 do\u015bwiadczenie wojny, traumy a tak\u017ce \u017ca\u0142oby i sposob\u00f3w jej przechodzenia. Zawarli\u015bmy te\u017c informacje na temat PTSD (stresu pourazowego). Najwa\u017cniejsze jednak s\u0105 chyba zaproponowane w nich \u0107wiczenia, kt\u00f3re mog\u0105 stanowi\u0107 element zaj\u0119\u0107 z uczniami, zawieraj\u0105ce proste instrukcje ich przeprowadzenia w poszczeg\u00f3lnych typach szk\u00f3\u0142.<\/p>\n Patrycja Szostok-Nowacka: Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119 i, oczywi\u015bcie, za poradniki. Zach\u0119cam do skorzystania z nich:<\/strong><\/p>\n Poradnik dla nauczycieli przedszkola<\/a><\/p>\n Poradnik dla nauczycieli i m\u0142odzie\u017cy<\/a><\/p>\n Poradnik dla nauczycieli klas 1-4<\/a><\/p>\n
![\"Julia](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wns\/wp-content\/uploads\/sites\/17\/Bez-kategorii\/julia_celban-1024x789.jpg\")
<\/p>\n