{"id":16726,"date":"2021-08-24T09:03:33","date_gmt":"2021-08-24T07:03:33","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/?post_type=event&p=16726"},"modified":"2024-02-01T11:17:01","modified_gmt":"2024-02-01T10:17:01","slug":"16726","status":"publish","type":"event","link":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/event\/16726\/","title":{"rendered":"Kartka z kalendarza – Dzie\u0144 zdegradowania Plutona"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_raw_html]JTNDaWZyYW1lJTIwc3JjJTNEJTIyaHR0cHMlM0ElMkYlMkZ3d3cuZmFjZWJvb2suY29tJTJGcGx1Z2lucyUyRnBvc3QucGhwJTNGaHJlZiUzRGh0dHBzJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGd3d3LmZhY2Vib29rLmNvbSUyNTJGd25zaXQlMjUyRnBvc3RzJTI1MkY1OTkwMTc0MTg0MzU3NzM3JTI2c2hvd190ZXh0JTNEdHJ1ZSUyNndpZHRoJTNENTAwJTIyJTIwd2lkdGglM0QlMjI1MDAlMjIlMjBoZWlnaHQlM0QlMjI1NTclMjIlMjBzdHlsZSUzRCUyMmJvcmRlciUzQW5vbmUlM0JvdmVyZmxvdyUzQWhpZGRlbiUyMiUyMHNjcm9sbGluZyUzRCUyMm5vJTIyJTIwZnJhbWVib3JkZXIlM0QlMjIwJTIyJTIwYWxsb3dmdWxsc2NyZWVuJTNEJTIydHJ1ZSUyMiUyMGFsbG93JTNEJTIyYXV0b3BsYXklM0IlMjBjbGlwYm9hcmQtd3JpdGUlM0IlMjBlbmNyeXB0ZWQtbWVkaWElM0IlMjBwaWN0dXJlLWluLXBpY3R1cmUlM0IlMjB3ZWItc2hhcmUlMjIlM0UlM0MlMkZpZnJhbWUlM0U=[\/vc_raw_html][\/vc_column][vc_column width=”1\/2″]\r\n

\r\n
\r\n \r\n
<\/p>\n
\n
Kartka z kalendarza<\/div>\n
\n
\"\ud83d\udcc6\"<\/span> 24 sierpnia – DZIE\u0143 ZDEGRADOWANIA PLUTONA<\/div>\n
W XX wieku nasz Uk\u0142ad S\u0142oneczny obejmowa\u0142 9 planet, ale wszystko si\u0119 zmieni\u0142o w 2006 roku… O tym, jak Pluton zosta\u0142 odwo\u0142any ze stanowiska ostatniej planety od S\u0142o\u0144ca opowiada dr hab. Ilona Bednarek, prof. U\u015a<\/a> z Instytut Fizyki – Uniwersytet \u015al\u0105ski<\/span>:<\/div>\n
\"\ud83d\udd2d\"<\/span> W sierpniu 2006 roku decyzj\u0105 Mi\u0119dzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU) Pluton zosta\u0142 zakwalifikowany do grupy tzw. planet kar\u0142owatych. Tym samym zgodnie z rezolucj\u0105 przyj\u0119t\u0105 przez IAU Uk\u0142ad S\u0142oneczny liczy osiem planet.<\/div>\n
S\u0105 to: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran i Neptun. Aby dobrze zrozumie\u0107 motywy dzia\u0142ania IAU, nale\u017cy poda\u0107 ustalon\u0105 i zaakceptowan\u0105 przez cz\u0142onk\u00f3w IAU definicj\u0119 planety jako obiektu, kt\u00f3ry spe\u0142nia trzy nast\u0119puj\u0105ce kryteria:<\/div>\n
\u2022 kr\u0105\u017cy po orbicie wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca,<\/div>\n
\u2022 ma wystarczaj\u0105co du\u017c\u0105 mas\u0119, aby uzyska\u0107 prawie kulisty kszta\u0142t odpowiadaj\u0105cy r\u00f3wnowadze hydrostatycznej<\/div>\n
\u2022 oczy\u015bci\u0142 otoczenie wok\u00f3\u0142 swojej orbity.<\/div>\n
Przyj\u0119cie takiej definicji planety wi\u0105za\u0142o si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 wprowadzenia nowej, odr\u0119bnej klasy obiekt\u00f3w zwanych planetami kar\u0142owatymi. Pierwszymi cz\u0142onkami tej kategorii obiekt\u00f3w by\u0142y Ceres, Pluton i Eris. Patrz\u0105c na definicj\u0119 planety, widzimy, \u017ce Pluton nie spe\u0142nia jednego kryterium \u2013 nie oczy\u015bci\u0142 s\u0105siedztwa swojej orbity z wzgl\u0119dnie du\u017cych obiekt\u00f3w.<\/div>\n
\"\ud83d\udd2d\"<\/span> Historia, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do degradacji Plutona i zmiany pogl\u0105d\u00f3w na temat struktury naszego Uk\u0142adu S\u0142onecznego, ma sw\u00f3j pocz\u0105tek w 1992 roku i wi\u0105\u017ce si\u0119 z odkryciem pierwszego z ponad 1000 obecnie znanych obiekt\u00f3w kr\u0105\u017c\u0105cych za orbit\u0105 Neptuna, czyli tzw. obiekt\u00f3w transneptunowych. Analiza zdj\u0119\u0107 wykonanych w 2003 roku doprowadzi\u0142a do odkrycia obiektu pocz\u0105tkowo nazwanego 2003 UB313, o rozmiarach wi\u0119kszych ani\u017celi rozmiary Plutona (tak w\u00f3wczas s\u0105dzono) i r\u00f3wnie\u017c posiadaj\u0105cego satelit\u0119. Takich obiekt\u00f3w poza orbit\u0105 Neptuna mo\u017ce by\u0107 znacznie wi\u0119cej. Pojawi\u0142a si\u0119 wi\u0119c konieczno\u015b\u0107 wprowadzenia odpowiedniej klasyfikacji obiekt\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w Uk\u0142adzie Planetarnym. O emocjach jakie towarzyszy\u0142y procesowi degradacji Plutona \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce fakt, \u017ce obiekt 2003 UB313 zosta\u0142 nazwany na cze\u015b\u0107 Zgromadzenia Og\u00f3lnego IAU w 2006 r. imieniem greckiej bogini niezgody i spor\u00f3w \u2013 Eris.<\/div>\n
\"\ud83d\udd2d\"<\/span> Obecnie nasza wiedza na temat Plutona zosta\u0142a znacznie poszerzona dzi\u0119ki sondzie kosmicznej NASA New Horizons. 14 lipca 2015 r. przelecia\u0142a ona w pobli\u017cu Plutona i dostarczy\u0142a dane, kt\u00f3re diametralnie zmieni\u0142y nasz\u0105 wiedz\u0119 o Plutonie i uk\u0142adzie jego pi\u0119ciu ksi\u0119\u017cyc\u00f3w. Ustalono, \u017ce \u015brednica Plutona jest wi\u0119ksza ani\u017celi \u015brednica Eris, co nie jest bez znaczenia w kontek\u015bcie jego wcze\u015bniejszej degradacji. Niezwyk\u0142y krajobraz, kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 na zdj\u0119ciach, ukaza\u0142 zaskakuj\u0105c\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 barw oraz ukszta\u0142towania terenu. Rozpozna\u0107 mo\u017cna szerokie r\u00f3wniny oraz \u0142a\u0144cuchy g\u00f3rskie o wysoko\u015bci kilku kilometr\u00f3w. Ustalono r\u00f3wnie\u017c, \u017ce niekt\u00f3re powierzchnie na Plutonie s\u0105 stare i pokryte kraterami, natomiast inne, zmienione pod wzgl\u0119dem geologicznym, s\u0105 tych krater\u00f3w pozbawione.<\/div>\n
Pluton jest okryty zimn\u0105, zdominowan\u0105 przez azot atmosfer\u0105, kt\u00f3ra zawiera cienk\u0105 warstw\u0119 mg\u0142y o grubo\u015bci oko\u0142o 150 km.<\/div>\n
\"\ud83d\udd2d\"<\/span>Podsumowuj\u0105c, paradoksalnie Pluton jednak co\u015b zyska\u0142 w wyniku degradacji, b\u0119d\u0105c ostatni\u0105 najmniejsz\u0105 planet\u0105 Uk\u0142adu S\u0142onecznego, sta\u0142 si\u0119 nagle najwi\u0119ksz\u0105 planet\u0105 kar\u0142owat\u0105.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_raw_html]JTNDaWZyYW1lJTIwc3JjJTNEJTIyaHR0cHMlM0ElMkYlMkZ3d3cuZmFjZWJvb2suY29tJTJGcGx1Z2lucyUyRnBvc3QucGhwJTNGaHJlZiUzRGh0dHBzJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGd3d3LmZhY2Vib29rLmNvbSUyNTJGd25zaXQlMjUyRnBvc3RzJTI1MkY1OTkwMTc0MTg0MzU3NzM3JTI2c2hvd190ZXh0JTNEdHJ1ZSUyNndpZHRoJTNENTAwJTIyJTIwd2lkdGglM0QlMjI1MDAlMjIlMjBoZWlnaHQlM0QlMjI1NTclMjIlMjBzdHlsZSUzRCUyMmJvcmRlciUzQW5vbmUlM0JvdmVyZmxvdyUzQWhpZGRlbiUyMiUyMHNjcm9sbGluZyUzRCUyMm5vJTIyJTIwZnJhbWVib3JkZXIlM0QlMjIwJTIyJTIwYWxsb3dmdWxsc2NyZWVuJTNEJTIydHJ1ZSUyMiUyMGFsbG93JTNEJTIyYXV0b3BsYXklM0IlMjBjbGlwYm9hcmQtd3JpdGUlM0IlMjBlbmNyeXB0ZWQtbWVkaWElM0IlMjBwaWN0dXJlLWluLXBpY3R1cmUlM0IlMjB3ZWItc2hhcmUlMjIlM0UlM0MlMkZpZnJhbWUlM0U=[\/vc_raw_html][\/vc_column][vc_column width=”1\/2″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":92,"featured_media":0,"template":"","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/event\/16726"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/event"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/types\/event"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/users\/92"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/event\/16726\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172637,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/event\/16726\/revisions\/172637"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}