{"id":168595,"date":"2023-05-31T13:45:49","date_gmt":"2023-05-31T11:45:49","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/?post_type=event&p=168595"},"modified":"2024-07-03T13:40:06","modified_gmt":"2024-07-03T11:40:06","slug":"kartka-z-kalendarza-dzien-milosnikow-ksiazek","status":"publish","type":"event","link":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/event\/kartka-z-kalendarza-dzien-milosnikow-ksiazek\/","title":{"rendered":"Kartka z kalendarza – Dzie\u0144 mi\u0142o\u015bnik\u00f3w ksi\u0105\u017cek"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][vc_row_inner][vc_column_inner width=”1\/3″][vc_column_text el_class=”shadow”]\"Save<\/a>[\/vc_column_text][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=”2\/3″]\r\n

\r\n
\r\n \r\n
<\/p>\n
\n

\ud835\udc0a\ud835\udc1a\ud835\udc2b\ud835\udc2d\ud835\udc24\ud835\udc1a \ud835\udc33 \ud835\udc0a\ud835\udc1a\ud835\udc25\ud835\udc1e\ud835\udc27\ud835\udc1d\ud835\udc1a\ud835\udc2b\ud835\udc33\ud835\udc1a \"\ud83d\udcc6\"<\/span><\/p>\n

9 sierpnia – Dzie\u0144 Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ksi\u0105\u017cek<\/div>\n
\"\ud83c\uddec\ud83c\udde7\"<\/span> – Book lover Day<\/a><\/div>\n
\"\ud83c\uddf5\ud83c\uddf1\"<\/span> – Dzie\u0144 mi\u0142o\u015bnik\u00f3w ksi\u0105\u017cek<\/a><\/div>\n<\/div>\n

\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n

\r\n
\r\n \r\n
<\/p>\n
\n
\n
\n

Na ratunek ksi\u0105\u017cce<\/span><\/h4>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\"\ud83d\udcd6\"<\/span> Wielu mi\u0142o\u015bnik\u00f3w ksi\u0105\u017cek, jako pierwsz\u0105 czynno\u015b\u0107 po otwarciu trzymanego w d\u0142oniach egzemplarza, zaci\u0105ga si\u0119 zapachem wydobywaj\u0105cym si\u0119 spomi\u0119dzy stron. Jest to osobliwy sprawdzian ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ra powinna pachnie\u0107 w okre\u015blony spos\u00f3b. Od tego mo\u017ce zale\u017ce\u0107 jej dalszy los, bo w\u0142a\u015bnie zapach mo\u017ce zach\u0119ci\u0107 lub zniech\u0119ci\u0107 do czytania \u2013 niezale\u017cnie od tre\u015bci. Czym pachnie ksi\u0105\u017cka? Jak o ni\u0105 dba\u0107, by towarzyszy\u0142a nam d\u0142ugo \u2013 zapytali\u015bmy prof. dra hab. Roberta Musio\u0142a z Instytut Chemii Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach<\/span><\/a> oraz dr Agnieszk\u0119 Bangrowsk\u0105 z Wydzia\u0142 Humanistyczny Uniwersytetu \u015al\u0105skiego<\/span><\/a>.<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\"\ud83d\udcd6\"<\/span> \u201eOdkry\u0142em, \u017ce telewizja jest bardzo pouczaj\u0105ca. Za ka\u017cdym razem gdy kto\u015b w\u0142\u0105czy\u0142 telewizor wychodzi\u0142em do innego pokoju poczyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119\u201d \u2013 powiedzia\u0142 kiedy\u015b Julius Henry, szerzej znany jako Groucho, jeden z braci Marx.<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\"\ud83d\udcd6\"<\/span> Dzi\u015b, w dobie Internetu, zaczynamy powoli zapomina\u0107, ile rado\u015bci daje odkrywanie \u015bwiata powoli i z mozo\u0142em, ale samodzielnie; poprzez ksi\u0105\u017ck\u0119, gdzie nic nie jest podane \u201ena gotowo\u201d wraz z interpretacj\u0105 i podpowiedzi\u0105, kiedy nale\u017cy si\u0119 \u015bmia\u0107. Wprawdzie tylko co trzeci Polak deklaruje przeczytanie przynajmniej jednej ksi\u0105\u017cki w roku, ale ju\u017c ponad dwukrotnie wi\u0119cej twierdzi, \u017ce ma ksi\u0105\u017cki w swoim domu. Mo\u017cna wi\u0119c uzna\u0107, \u017ce obcowanie z literatur\u0105 stawiamy wy\u017cej ni\u017c uczestnictwo w wyborach parlamentarnych. Niew\u0105tpliwie dziedzictwo kulturowe to wa\u017cny sk\u0142adnik \u017cycia i dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka. Przedstawia ono dorobek materialny i duchowy poprzednich pokole\u0144, a tak\u017ce stanowi \u015bwiadectwo naszych czas\u00f3w. Gromadzenie dziedzictwa narodowego, jego przechowywanie dla nast\u0119pnych pokole\u0144 i szerokie udost\u0119pnianie jest powinno\u015bci\u0105 instytucji powo\u0142anych do przechowywania zasob\u00f3w kultury, takich jak biblioteki. Jednak\u017ce na nas wszystkich ci\u0105\u017cy te\u017c pewien obowi\u0105zek w tej materii. Co ciekawe, pomimo rosn\u0105cej popularno\u015bci medi\u00f3w elektronicznych, zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cek gromadzonych w domowych zasobach wykonana jest na tradycyjnym pod\u0142o\u017cu papierowym. Ksi\u0105\u017cka w takiej postaci jak\u0105 znamy dzi\u015b, wywodzi si\u0119 od kodeksu, czyli kartek po\u0142\u0105czonych grzbietem, kt\u00f3re wraz z upowszechnieniem pergaminu zast\u0105pi\u0142y poprzedni\u0105 form\u0119 dokumentu, czyli zw\u00f3j. W pi\u015bmiennictwie polskim za stare druki uwa\u017ca si\u0119 publikacje wydane do roku 1800 w\u0142\u0105cznie, przy czym publikacje wydane od chwili wynalezienia druku do roku 1501 okre\u015bla si\u0119 mianem inkunabu\u0142\u00f3w. Tymczasem najstarsze ksi\u0105\u017cki, zwoje i inne materia\u0142y pi\u015bmiennicze jakie znamy tworzone by\u0142y znacznie wcze\u015bniej. Na przyk\u0142ad Diamentowa Sutra, czyli buddyjska ksi\u0119ga religijna, powsta\u0142a w 868 roku jako pi\u0119ciometrowy zw\u00f3j powielany z drewnianych matryc. Ponad dwa tysi\u0105ce lat liczy\u0142y sobie ksi\u0119gi Etrusk\u00f3w wykonane ze z\u0142otej blachy. Tylko trwa\u0142o\u015b\u0107 tak osobliwego materia\u0142u wydawniczego pozwoli\u0142a na zachowanie ksi\u0105\u017cki do naszych czas\u00f3w. Znacznie cz\u0119\u015bciej mamy do czynienia z ksi\u0105\u017ckami papierowymi, mniej odpornymi na dzia\u0142anie czasu i czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych. Cho\u0107 dzisiejszy papier znacznie r\u00f3\u017cni si\u0119 od swego pierwowzoru wynalezionego w Chinach oko\u0142o 105 r., dalej wytwarzany jest z w\u0142\u00f3kien ro\u015blinnych, g\u0142\u00f3wnie celulozy. Ponadto w papierze znale\u017a\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wype\u0142niacze, kleje oraz barwniki maj\u0105ce za zadanie poprawi\u0107 barw\u0119, g\u0142adko\u015b\u0107 czy wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 na rozdarcia. Dawniej dodatki te by\u0142y pochodzenia naturalnego, na przyk\u0142ad klej zwierz\u0119cy lub rybi, czy a\u0142un. Wszystkie te substancje s\u0105 niestety bardzo wra\u017cliwe na wilgo\u0107, temperatur\u0119, a zw\u0142aszcza niszcz\u0105cy wp\u0142yw bakterii i grzyb\u00f3w. Poza naturalnym starzeniem si\u0119 na stan papieru, jego wygl\u0105d i w\u0142a\u015bciwo\u015bci wp\u0142ywaj\u0105 r\u00f3\u017cne czynniki fizykochemiczne, biologiczne i mechaniczne.<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\"\ud83d\udcd6\"<\/span> Wi\u0119kszo\u015b\u0107 starodruk\u00f3w jest nara\u017cona lub ju\u017c zosta\u0142a zainfekowana przez mikroorganizmy; to samo w pewnym stopniu dotyczy ksi\u0105\u017cek nowszych przechowywanych w naszych domach. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ksi\u0105\u017cki mog\u0105 chorowa\u0107 podobnie jak ludzie, podobnie te\u017c, jak ludzkich pacjent\u00f3w mo\u017cemy je wyleczy\u0107 przy pomocy odpowiednich lek\u00f3w. Najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla materia\u0142\u00f3w bibliotecznych i archiwalnych stanowi\u0105 drobnoustroje \u2013 przede wszystkim grzyby potocznie zwane \u201eple\u015bniami\u201d, rzadziej bakterie. Mikroorganizmy te wyst\u0119puj\u0105 niemal wsz\u0119dzie w otaczaj\u0105cym nas \u015brodowisku. Ich niewielkie rozmiary i prostota budowy pozwala im rozprzestrzenia\u0107 si\u0119 w powietrzu i rozwija\u0107 si\u0119 na powierzchni papieru i rozmna\u017ca\u0107. W pierwszej kolejno\u015bci grzyby atakuj\u0105 naturalne kleje wykorzystane w produkcji papieru, a nast\u0119pnie rozk\u0142adaj\u0105 w\u0142\u00f3kna celulozy. Efektem jest za\u017c\u00f3\u0142cona, upstrzona plamami i przebarwieniami, charakterystycznie pachn\u0105ca i krusz\u0105ca si\u0119 pod najl\u017cejszym dotykiem, kartka. W skrajnych sytuacjach mikroorganizmy doprowadzi\u0107 mog\u0105 do ca\u0142kowitego zniszczenia dzie\u0142a. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce dla nas przebywanie w otoczeniu zainfekowanych ksi\u0105\u017cek nie wi\u0105\u017ce si\u0119 jedynie z przyjemno\u015bci\u0105 kontaktu z wiedz\u0105 i literatur\u0105. Unosz\u0105ce si\u0119 w powietrzu drobnoustroje osiadaj\u0105 na sk\u00f3rze, dostaj\u0105 si\u0119 do oczu, p\u0142uc, wywo\u0142uj\u0105c podra\u017cnienia, alergie i mog\u0105 rozwin\u0105\u0107 si\u0119 w powa\u017cne, zagra\u017caj\u0105ce \u017cyciu infekcje. Szacuje si\u0119, \u017ce po\u0142owa pracownik\u00f3w muze\u00f3w czy bibliotek cierpi na kaszel, katar sienny czy podra\u017cnienia oczu. Szczeg\u00f3lnie niebezpieczne mog\u0105 by\u0107 grzybice paznokci, wewn\u0119trzne infekcje oka czy p\u0142uc. Zatem odpowiednie zabiegi konserwatorskie pozwalaj\u0105 nie tylko zachowa\u0107 dawne dzie\u0142a dla przysz\u0142ych pokole\u0144, ale pozwalaj\u0105 cieszy\u0107 si\u0119 nimi bezpiecznie. Wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 takich zabieg\u00f3w jest stosowanie \u015brodk\u00f3w przeciwgrzybiczych i przeciwbakteryjnych. Jednak kontakt z zabytkowymi ksi\u0119gami stawia przed historykami i konserwatorami specjalne wymagania. Mimo, \u017ce papier otrzymuje si\u0119 z celulozy, wiele ze \u015brodk\u00f3w stosowanych powszechnie do ochrony drewna, zupe\u0142nie nie nadaje si\u0119 do konserwacji ksi\u0105\u017cek. Aby to zrozumie\u0107 wystarczy wyobrazi\u0107 sobie charakterystycznie pachn\u0105ce drewniane podk\u0142ady kolejowe lub zielono zabarwione drewno konstrukcyjne. Zastosowanie podobnych \u015brodk\u00f3w zniszczy\u0142oby bezpowrotnie ka\u017cdy zabytek literatury. Wiele ze \u015brodk\u00f3w przydatnych w ochronie przed mikroorganizmami jest r\u00f3wnie\u017c szkodliwych dla ludzi. S\u0105 \u015brodki \u0142atwopalne, wybuchowe, narkotyczne, niekt\u00f3re mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 nawet nowotwory. Stosowanie takich substancji jest trudne, a zabezpieczone nimi ksi\u0105\u017cki staj\u0105 si\u0119 niebezpieczne dla otoczenia. Lek musi by\u0107 dopasowany do pacjenta tak\u017ce wtedy, gdy owym pacjentem jest ksi\u0105\u017cka, dlatego konserwatorzy zabytk\u00f3w postawili przed naukowcami zadanie opracowania nowych, skutecznych i bezpiecznych \u015brodk\u00f3w bakterio- i grzybob\u00f3jczych dla historycznych ksi\u0105\u017cek. W laboratoriach Uniwersytetu \u015al\u0105skiego wsp\u00f3lna praca chemik\u00f3w, farmakolog\u00f3w oraz historyk\u00f3w skierowana jest na poszukiwanie takich \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re jednocze\u015bnie wzmacniaj\u0105 dawny papier i chroni\u0105 go przed mikrobami. Wykorzystuj\u0105c sposoby stosowane w projektowaniu nowoczesnych lek\u00f3w, mo\u017cna otrzyma\u0107 silne i jednocze\u015bnie bezpieczne substancje dopasowane do w\u0142a\u015bciwo\u015bci dawnego papieru i uratowa\u0107 wiele dawnych dzie\u0142.<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\"\ud83d\udcd6\"<\/span> Z pewno\u015bci\u0105 cyfrowi maniacy (cyber geeks) i inni piewcy nowoczesno\u015bci mog\u0105 zapyta\u0107; \u201ePo co tak si\u0119 stara\u0107?\u201d. Czy w dobie powszechnej cyfryzacji, dost\u0119pnej na zawo\u0142anie wiedzy w chmurze oraz sztucznej inteligencji jest o co walczy\u0107? Skoro mo\u017cna te ksi\u0105\u017cki zeskanowa\u0107? Z pewno\u015bci\u0105, powszechny dost\u0119p do tre\u015bci wielkich dzie\u0142, nawet je\u015bli istniej\u0105 w pojedynczych egzemplarzach jest wielkim osi\u0105gni\u0119ciem naszych czas\u00f3w. Jednak historyczne dzie\u0142a to nie tylko tre\u015b\u0107. To nie s\u0105 ksi\u0105\u017cki kupowane na podr\u00f3\u017c w kiosku na dworcu czy lotnisku, a drukowane na papierze tak biodegradowalnym, \u017ce roz\u0142azi si\u0119 podczas czytania. Zabytki literatury to r\u00f3wnie\u017c materia\u0142, z jakiego zosta\u0142y wykonane przy pomocy dawnych i cz\u0119sto ju\u017c zapomnianych technik, pracowite r\u0119czne zdobienia, zastosowanie kosztownych metali i tkanin. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 podziwiania takiego dzie\u0142a z bliska jest wyj\u0105tkowym prze\u017cyciem pozwalaj\u0105cym lepiej zrozumie\u0107 konieczno\u015b\u0107 zachowania zabytk\u00f3w dla przysz\u0142ych pokole\u0144.<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\"\ud83d\udcd6\"<\/span> Dr Agnieszka Bangrowska oraz prof. dr hab. Robert Musio\u0142 s\u0105 tw\u00f3rcami patentu – https:\/\/cutt.ly\/RatunekDlaKsiazek<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][vc_row_inner][vc_column_inner width=”1\/3″][vc_column_text el_class=”shadow”][\/vc_column_text][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=”2\/3″][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3553,"featured_media":0,"template":"","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/event\/168595"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/event"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/types\/event"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3553"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/event\/168595\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":176629,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/event\/168595\/revisions\/176629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=168595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}