Dobrze jest poczu\u0107 chemi\u0119 do nauki. A jeszcze lepiej: chemi\u0119 do chemii. Ale uwaga \u2013 mo\u017ce Was to spotka\u0107, gdziekolwiek jeste\u015bcie. \u017byczymy zaskakuj\u0105cej lektury.<\/p>\n
<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n
NAUKA | MOJA PASJA<\/span> Nauka \u2013 wed\u0142ug definicji ze S\u0142ownika J\u0119zyka Polskiego to og\u00f3\u0142 wiedzy ludzkiej u\u0142o\u017conej w system zagadnie\u0144, ale tak\u017ce zesp\u00f3\u0142 pogl\u0105d\u00f3w stanowi\u0105cych usystematyzowan\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 i wchodz\u0105cych w sk\u0142ad okre\u015blonej dyscypliny badawczej. \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n prof. dr hab. in\u017c. JAROS\u0141AW POLA\u0143SKI<\/strong><\/span> \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n fot. M. K\u0142oskowicz<\/small><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Wy\u015bwietl publikacje<\/a><\/span><\/p>\n Zielony Horyzont<\/small><\/a><\/p>\n \u00a0<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”2\/3″]\r\n Nauka – to ciekawo\u015b\u0107. Widz\u0105c drzewo, fizyk zapyta, ile ono wa\u017cy, chemik \u2013 czy mo\u017cna je przerobi\u0107 na biopaliwo. Biolog zainteresuje si\u0119 kszta\u0142tem korony i li\u015bci w kontek\u015bcie genomu. Humanist\u0119 zainteresuje, czy aby nie jest to lipa, pod kt\u00f3r\u0105 siedzia\u0142 Kochanowski. Przyroda zazdro\u015bnie strze\u017ce tajemnic. Odpowiedzi na te pytania nie s\u0105 proste. Stawianie hipotez jest fascynuj\u0105c\u0105 zabaw\u0105, zawsze obarczon\u0105 ryzykiem. Chemik postawi\u0107 mo\u017ce hipotez\u0119, \u017ce z celulozy drewna otrzyma\u0107 mo\u017cna etanol. Wreszcie testujemy hipotez\u0119 w laboratorium, potwierdzaj\u0105c j\u0105 lub falsyfikuj\u0105c. To troch\u0119 uproszczony obraz namalowany przez filozofi\u0119 nauki. Okazuje si\u0119, \u017ce wiele odkry\u0107 w naukach \u015bcis\u0142ych jest zupe\u0142nie przypadkowych czy opartych na ca\u0142kiem b\u0142\u0119dnych za\u0142o\u017ceniach. Jakkolwiek spojrzymy na problem, nie by\u0142oby nauki, gdyby nie ciekawo\u015b\u0107 \u015bwiata.<\/p>\n Chemia cz\u0119sto okre\u015blana jest nauka naczeln\u0105 (central science). Wszystko doko\u0142a jest chemi\u0105. Drewniane krzes\u0142o, na kt\u00f3rym siedz\u0119 ma struktur\u0119 celulozy, z powtarzaj\u0105cym si\u0119 motywem glukozowego monomeru. Komputer, w kt\u00f3rego klawisze uderzam, taktuje sercem krzemowych chip\u00f3w, a przelewane na papier emocje budz\u0105 si\u0119 pod wp\u0142ywem flirtuj\u0105cych ze sob\u0105 moleku\u0142, bez kt\u00f3rych cz\u0142owiek nie mo\u017ce istnie\u0107. To one decyduj\u0105 o uzale\u017cnieniach, emocjach czy cyklach prokreacyjnych.<\/p>\n Wydaje si\u0119, \u017ce chemia jest nauk\u0105 z\u0142o\u017con\u0105. Chemikom uda\u0142o si\u0119 otrzyma\u0107 ko\u0142o 300 milion\u00f3w zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych. To du\u017co? Sk\u0105d\u017ce. Liczba ta blednie, je\u017celi por\u00f3wna\u0107 j\u0105 do 8 miliard\u00f3w ludzi na \u015bwiecie. \u0141atwo zrozumie\u0107, \u017ce opisanie ich interakcji na przyk\u0142ad przez ekonomi\u0119 jest zagadnieniem znacznie bardziej z\u0142o\u017conym. To ekonomia decyduje, czy moja praca ma szans\u0119 realizacji w laboratorium. Czy b\u0119dzie co opisywa\u0107. Nie umiemy zapobiega\u0107 kryzysom, nie potrafimy sterowa\u0107 gospodark\u0105, mamy k\u0142opoty by wykarmi\u0107 i napoi\u0107 prawie o\u015bmiomiliardowy \u015bwiat. Wprowadzenie nowego leku na rynek to zadanie por\u00f3wnywalne z posadzeniem cz\u0142owieka na ksi\u0119\u017cycu, problem chemiczny i farmakoekonomiczny o nies\u0142ychanej z\u0142o\u017cono\u015bci. Firmy farmaceutyczne, big farma, to giganci, rekiny wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji. Narzekamy i zazdro\u015bcimy im dochod\u00f3w. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce rekiny s\u0105 niezb\u0119dne w ekosystemie. Musimy je pokocha\u0107. Bez nich nie by\u0142oby lek\u00f3w.<\/p>\n Sk\u0105d moja ciekawo\u015b\u0107? Stawiam hipotez\u0119, \u017ce uwarunkowana zosta\u0142a epigenetycznie. Co\u015b tkwi\u0142o w genach, deterministycznie warunkuj\u0105c moje zainteresowania. Wiele podchwyci\u0142em z domu mojego dzieci\u0144stwa, by\u0107 mo\u017ce utrwalaj\u0105c to epigenetycznie. \u017bartuj\u0119 oczywi\u015bcie. Rodzice po wojnie przyjechali spod Lwowa do Polski w dzisiejszym kszta\u0142cie geograficznym. Mieszka\u0142em w Brzegu, Tarnowie, Krakowie, Poznaniu wreszcie w Katowicach, a kr\u00f3tko tak\u017ce w Gliwicach, gdzie studiowa\u0142em w Wydziale Chemicznym Politechniki \u015al\u0105skiej. Chodzi\u0142em do czterech szk\u00f3\u0142 podstawowych oraz dw\u00f3ch lice\u00f3w. Jedna ze szk\u00f3\u0142 zrobi\u0142a na mnie wielkie wra\u017cenie. To Liceum Piecka w Katowicach, gdzie trafi\u0142em przypadkowo do eksperymentalnej klasy matematyczno-fizycznej, tutaj bowiem w jednym z niewielu miejsc w Katowicach mo\u017cna by\u0142o uczy\u0107 j\u0119zyka niemieckiego, kt\u00f3rego wcze\u015bniej uczy\u0142em si\u0119 w Poznaniu. Matematyki uczy\u0142 nas profesor Teodor Paliczka. By\u0142 jak Alcybiades \u017cywcem wyj\u0119ty z powie\u015bci Niziurskiego. Nauczy\u0142em si\u0119 tu nie tylko matematyki, lecz tak\u017ce jak wygl\u0105da\u0107 mo\u017ce pe\u0142na frajdy alcybiadesowa<\/em> dydaktyka<\/em> dryfu<\/em>. Pami\u0119taj, more fun<\/em>, g\u0142osi ameryka\u0144ska wskaz\u00f3wka dla nauczyciela. Nie przynudzaj. Ta szko\u0142a by\u0142a dla mnie pierwszym powa\u017cniejszym wyzwaniem. Szkolna matematyka okaza\u0142a si\u0119 bardziej rozleg\u0142a ni\u017c ta wyk\u0142adana p\u00f3\u017aniej na studiach. Wystarczy\u0142a mi tak\u017ce dla mojej aktywno\u015bci naukowej na pograniczu chemii i matematyki. Nasza klasa by\u0142a pe\u0142na egzotycznych osobowo\u015bci. Tu pozna\u0142em na przyk\u0142ad Ry\u015bka Rudnickiego, wybitnego matematyka od zawsze, przez pewien czas profesora naszego Wydzia\u0142u, a obecnie profesora Instytutu Matematycznego PAN.<\/p>\n Moj\u0105 ciekawo\u015b\u0107 podsyca\u0142y ksi\u0105\u017cki. Mieszkania rodzic\u00f3w przypomina\u0142y bardziej bibliotek\u0119 ni\u017c lokal w szarym blokowisku. Bezdebitowe ksi\u0105\u017cki kusi\u0142y polityczn\u0105 niepoprawno\u015bci\u0105. Paryska Kultura, Tyrmand, Wierzy\u0144ski, Ko\u0142akowski. Wci\u0105gn\u0105\u0142em si\u0119 w lektur\u0119. Fascynowa\u0142a mnie beletrystyka, Balzak, Tomasz Mann czy pisarze ameryka\u0144scy, psychologia i filozofia. Wszystko budzi\u0142o moj\u0105 ciekawo\u015b\u0107. Gdzie\u015b natkn\u0105\u0142em si\u0119 na popularnonaukowe ksi\u0105\u017cki o budowie materii. Stad ju\u017c niedaleko do chemii. Nie mog\u0119 zapomnie\u0107 o moich domowych eksperymentach, w kt\u00f3rych elektrolitycznie wygenerowa\u0142em od\u00f3r wyj\u0105tkowej obrzydliwo\u015bci. Ciekawe, \u017ce taka egzotyka nie zniech\u0119ci\u0142a mnie do chemii.<\/p>\n Ojciec by\u0142 j\u0119zykoznawc\u0105, wyk\u0142ada\u0142 w U\u015a w Katowicach, UJ w Krakowie, UAM w Poznaniu, cz\u0119sto tak\u017ce w Yale w New Haven, USA. Dom zawsze pe\u0142en by\u0142 ludzi nauki<\/em> \u201ez kraju i ze \u015bwiata\u201d. Byli jak kolorowe ptaki na tle szarzyzny PRL-u. Przez kilka lat mieszkali\u015bmy w akademiku, ekosystemie bliskim nauce. Pierwszy raz by\u0142em w krakowskim \u017baczku jeszcze w czasach przedszkolnych. Do dzisiaj pami\u0119tam waleta \u015bpi\u0105cego w pawlaczu. D\u0142ugo nie mog\u0142em zrozumie\u0107, czemu w naszym domowym pawlaczu nie mamy waleta. Mo\u017ce wtedy po raz pierwszy pomy\u015bla\u0142em, \u017ce nauka to perspektywa ciekawa i pe\u0142na fascynacji. Misja, modne has\u0142o, w chemii ju\u017c dawno zosta\u0142a napisana. \u017bywi, leczy, ubiera, buduje. Dla mnie ten wymiar przydatno\u015bci chemii zawsze by\u0142 istotny.<\/p>\n Przyzwyczajenie do \u017cycia w ruchu i zmian zdominowa\u0142o moje do\u015bwiadczenia zawodowe, zape\u0142niane coraz to nowymi obszarami, kt\u00f3rym nie mog\u0142em si\u0119 oprze\u0107. Zaczyna\u0142em od chemii krzemian\u00f3w, badaj\u0105c dewitryfikacj\u0119 izolacyjnych w\u0142\u00f3kien szklanych i bazaltowych najpierw jako student na politechnice a nast\u0119pnie ju\u017c w o\u015brodku R&D w Katowicach a p\u00f3\u017aniej w Poznaniu. Od 1985 roku pracuj\u0119 w Uniwersytecie \u015al\u0105skim. Kolejno zajmowa\u0142em si\u0119 chemi\u0105 organiczn\u0105, chemoinformatyk\u0105, sieciami neuronowymi, projektowaniem i syntez\u0105 lek\u00f3w \u2013 inhibitor\u00f3w integrazy HIV oraz przeciwnowotworowych chelator\u00f3w \u017celaza. Ostatnio du\u017co uwagi po\u015bwi\u0119cam nanotechnologii i katalizie oraz magazynowaniu energii. Wsz\u0119dzie tam spotka\u0142em atrakcyjne problemy. Nauka to tak\u017ce wiele fascynuj\u0105cych ludzi, kt\u00f3rych pozna\u0142em, z kt\u00f3rymi sp\u0119dzi\u0142em wiele czasu w Katowicach, lecz tak\u017ce wielokrotnie w Monachium i Erlangen w Niemczech, Pary\u017cu i Nicei we Francji, czy w czasie kr\u00f3tkiego pobytu w Uniwersytecie Stanforda w USA. Pozna\u0142em, zrozumia\u0142em i polubi\u0142em ich spos\u00f3b bycia i kultur\u0119.<\/p>\n Uniwersytet to tak\u017ce dydaktyka. Wiele przyjemno\u015bci daje kontakt ze studentami i doktorantami, kt\u00f3rym staram si\u0119 przekazywa\u0107 fascynacj\u0119 nauk\u0105. To oni dalej kontynuuj\u0105 badania. Wci\u0105\u017c fascynuj\u0105 mnie ksi\u0105\u017cki, teraz prawie wy\u0142\u0105cznie popularnonaukowe. Harari opowiadaj\u0105cy histori\u0119 ewolucji cz\u0142owieka oraz tworzone przez niego fikcje<\/em>, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 nam przetrwa\u0107, optymistyczny Pinker, czy szukaj\u0105cy pu\u0142apek my\u015blenia Kahneman. Moje fascynacje to tak\u017ce \u017cona, dzieci i wnuki, z kt\u00f3rymi wspaniale si\u0119 bawi\u0119. Lubi\u0119 sport, je\u017adzi\u0142em na nartach, biega\u0142em, teraz wi\u0119cej p\u0142ywam, je\u017cd\u017c\u0119 na rowerze i spaceruj\u0119. Tak w\u0142a\u015bnie w biegu wybra\u0142em chemi\u0119.<\/p>\n
\n<\/strong><\/span><\/small><\/p>\n
\n
\n<\/span>Nauka to tak\u017ce czynno\u015b\u0107: uczenie si\u0119 czego\u015b lub uczenie kogo\u015b.
\n<\/span>Zapraszamy do lektury cyklu Nauka | Moja Pasja, w kt\u00f3rym nasi badacze prezentuj\u0105, nad czym pracuj\u0105 oraz pokazuj\u0105, \u017ce nauka i proces badawczy mog\u0105 wci\u0105gn\u0105\u0107 na dobre. <\/span><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-content\/uploads\/sites\/18\/zdjecia-wydarzenia\/pasja\/NaukaMojaPasja_800x600.png\")
<\/a><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/3″ el_class=”foto” css=”.vc_custom_1639391476373{background-color: #ededd5 !important;}”]\r\n
\nInstytut Chemii<\/span>
\n<\/span><\/strong><\/p>\n
\n![\"\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-content\/uploads\/sites\/18\/Bez-kategorii\/prof-jaroslaw-polanski_malgorzata_kloskowicz_kwadrat-300x300.jpg\")
<\/p>\n
\nWybieram chemi\u0119<\/span><\/h3>\n