{"id":158527,"date":"2022-07-01T12:20:36","date_gmt":"2022-07-01T10:20:36","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/?p=158527"},"modified":"2022-09-15T09:04:39","modified_gmt":"2022-09-15T07:04:39","slug":"10-rocznica-wykrycia-bozonu-higgsa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/2022\/07\/01\/10-rocznica-wykrycia-bozonu-higgsa\/","title":{"rendered":"10. rocznica wykrycia bozonu Higgsa w CERN | prof. dr hab. Janusz Gluza"},"content":{"rendered":"

[vc_row content_placement=”middle” css=”.vc_custom_1656671476236{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}”][vc_column width=”1\/4″]\r\n

\r\n
\r\n \r\n
<\/p>\n

4 lipca<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n

10. ROCZNICA WYKRYCIA BOZONU HIGGSA W CERN<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n

\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_single_image image=”16858″ img_size=”full” alignment=”center” style=”vc_box_rounded”][\/vc_column][vc_column width=”3\/4″]\r\n

\r\n
\r\n \r\n

10. rocznica wykrycia bozonu Higgsa w CERN
\nProf. dr hab. Janusz Gluza przedstawia, co si\u0119 zderzy\u0142o 10 lat temu w Wielkim Zderzaczu Hadron\u00f3w.
\n„I think we have it<\/span>” obwie\u015bci\u0142 10 lat temu \u00f3wczesny dyrektor generalny CERN-u, profesor Rolf Heuer.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator color=”custom” accent_color=”#9b132a”]\r\n

\r\n
\r\n \r\n

\u201eKartka z kalendarza\u201d<\/a> to cykl artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3re powstawa\u0142y z okazji r\u00f3\u017cnych nietypowych \u015bwi\u0105t. Autorami prezentowanych materia\u0142\u00f3w s\u0105 studenci, doktoranci i pracownicy Wydzia\u0142u Nauk \u015acis\u0142ych i Technicznych U\u015a.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=”.vc_custom_1629883969954{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}” el_class=”shadow”][vc_column width=”1\/4″ el_class=”foto”][vc_column_text el_class=”foto”]\"\"
\nfot. archiwum U\u015a<\/em>[\/vc_column_text]\r\n

\r\n
\r\n \r\n

prof. dr hab. JANUSZ GLUZA<\/strong><\/small><\/span><\/p>\n

\n

Profesor,
\nInstytut Fizyki im. Augusta Che\u0142kowskiego<\/p>\n

wy\u015bwietl publikacje<\/small><\/a><\/small><\/p>\n

strona domowa<\/small><\/a><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”3\/4″]\r\n

\r\n
\r\n \r\n
<\/p>\n

I think we have it\u00a0<\/span>obwie\u015bci\u0142 10 lat temu \u00f3wczesny dyrektor generalny CERN-u, profesor Rolf Heuer.<\/small><\/h3>\n

Dok\u0142adnie 10 lat temu w eksperymencie LHC (ang. Large Hadron Collider) w o\u015brodku CERN w okolicach Genewy odkryto, \u017ce spo\u015br\u00f3d kilkuset milion\u00f3w zderze\u0144 proton-proton na sekund\u0119, pojawi\u0142y si\u0119 w wyniku zderze\u0144 reakcje, w kt\u00f3rych uczestniczy\u0142o ni mniej ni wi\u0119cej tylko cztery miony (na\u0142adowane cz\u0105stki podobne do elektron\u00f3w, ale oko\u0142o 210 razy masywniejsze). Analiza tej reakcji (kierunki ruchu mion\u00f3w, ich energie, p\u0119dy) wskaza\u0142y, i\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em tego zdarzenia by\u0142 rozpad neutralnej cz\u0105stki o masie oko\u0142o 130 razy wi\u0119kszej od masy protonu, jest to wi\u0119c bardzo masywna cz\u0105stka elementarna, masywniejszy jest jedynie kwark top. Najwa\u017cniejszy fakt: jest to neutralna cz\u0105stka skalarna (bez spinu).<\/p>\n

Za tym enigmatycznym stwierdzeniem kryje si\u0119\u00a0 subtelna teoria, w du\u017cym skr\u00f3cie i uproszczeniu – co zawsze jest niebezpieczne – cz\u0105stka bezspinowa nie wyr\u00f3\u017cnia \u017cadnego kierunku w przestrzeni. Brak spinu jest podstaw\u0105 mechanizmu, w kt\u00f3rym oddzia\u0142ywania tej cz\u0105stki w pr\u00f3\u017cni z innymi cz\u0105stkami jest \u017ar\u00f3d\u0142em generacji mass innych cz\u0105stek elementarnych, tzw. mechanizm Higgsa. Dlaczego mechanizm ten jest tak wa\u017cny? Bez niego elektron by\u0142by bezmasowy, porusza\u0142by si\u0119 z maksymaln\u0105 mo\u017cliw\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a, nie tworzy\u0142by stan\u00f3w zwi\u0105zanych atom\u00f3w – a bez atom\u00f3w, nie by\u0142oby wi\u0105za\u0144 chemicznych, w konsekwencji – nie mogliby\u015bmy istnie\u0107! Od tego czasu w eksperymencie LHC odkryto miliony r\u00f3\u017cnego rodzaju rozpad\u00f3w tej cz\u0105stki.<\/p>\n

Co dalej?<\/span><\/h3>\n

W\u0142a\u015bnie rusza nast\u0119pny cykl pracy LHC. Nowe badania przybli\u017c\u0105 nas do lepszego oszacowania masy cz\u0105stki Higgsa, co ma z kolei implikacje mi\u0119dzy innymi na szybko\u015b\u0107 ewolucji Wszech\u015bwiata i jego stabilno\u015b\u0107 w kosmologicznej skali czasowej oraz zrozumienie jakie teorie powinny lepiej opisywa\u0107 \u015bwiat w mikroskali od znanego nam obecnie modelu standardowego. B\u0119d\u0105 trwa\u0107 poszukiwania mo\u017cliwo\u015bci odkrycia nowych bezspinowych cz\u0105stek Higgsa, by\u0107 mo\u017ce nie neutralnych \u0142adunkowo, co pozwoli na lepsze zrozumienie mechanizmu spontanicznego \u0142amania symetrii przez pola skalarne. Eksperymenty prowadzone przy akceleratorze LHC b\u0119d\u0105 pr\u00f3bowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c oszacowa\u0107 czy dotychczasowe cz\u0105stki elementarne maj\u0105 podstruktur\u0119 (szacunkowy rozmiar „cz\u0105stki” Higgsa jest 2-3 rz\u0119dy wielko\u015bci mniejszy od rozmiaru nukleonu). To naprawd\u0119 imponuj\u0105ce. Odk\u0105d Demokryt zasugerowa\u0142 istnienie atom\u00f3w ponad 2500 lat temu, wiemy, \u017ce atomy (kt\u00f3rych istnienie poddawano w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 jeszcze kilkana\u015bcie dekad temu) to nie wszystko, a cz\u0105stki elementarne kt\u00f3re si\u0119 na nie sk\u0142adaj\u0105 nie s\u0105 elementarne! Tak naprawd\u0119 nie powinni\u015bmy ju\u017c w tym momencie m\u00f3wi\u0107 o cz\u0105stkach a falach i kwantach energii, ale to oddzielny temat.<\/span><\/p>\n

Nowy etap bada\u0144<\/span><\/h3>\n

Tak wi\u0119c przed nami nast\u0119pny fascynuj\u0105cy etap bada\u0144 w poznawaniu struktury i w\u0142asno\u015bci \u015bwiata materialnego w najmniejszych dost\u0119pnych dla detektor\u00f3w LHC, sub-nukleonowych rozmiarach.<\/p>\n

Teoria cz\u0105stek i p\u00f3l skalarnych Higgsa to bez w\u0105tpienia triumf nauki. Mo\u017cliwe, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci\u00a0<\/span> historia fizyki zostanie podzielona na er\u0119 przed i po „Higgsie”. Wraz z LHC i jego ulepszon\u0105 wersj\u0105 (HL-LHC), wkraczamy w now\u0105 er\u0119 bada\u0144!<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row content_placement=”middle” css=”.vc_custom_1656671476236{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}”][vc_column width=”1\/4″][vc_single_image image=”16858″ img_size=”full” alignment=”center” style=”vc_box_rounded”][\/vc_column][vc_column width=”3\/4″][vc_separator color=”custom” accent_color=”#9b132a”][\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=”.vc_custom_1629883969954{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}” el_class=”shadow”][vc_column width=”1\/4″ el_class=”foto”][vc_column_text el_class=”foto”] fot. archiwum U\u015a[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=”3\/4″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":92,"featured_media":158529,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[528,9],"tags":[133,466,751,535],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/158527"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/users\/92"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=158527"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/158527\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":160288,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/158527\/revisions\/160288"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/media\/158529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=158527"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=158527"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=158527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}