Nie r\u00f3bcie tego w domu!<\/strong><\/p>\n Ciekawo\u015b\u0107 + eksperymenty = ? \u017byczymy zaskakuj\u0105cej lektury.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n NAUKA | MOJA PASJA<\/span> Nauka \u2013 wed\u0142ug definicji ze S\u0142ownika J\u0119zyka Polskiego to og\u00f3\u0142 wiedzy ludzkiej u\u0142o\u017conej w system zagadnie\u0144, ale tak\u017ce zesp\u00f3\u0142 pogl\u0105d\u00f3w stanowi\u0105cych usystematyzowan\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 i wchodz\u0105cych w sk\u0142ad okre\u015blonej dyscypliny badawczej. \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n dr MAREK MATUSSEK<\/strong><\/span> \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Wy\u015bwietl publikacje<\/small><\/small><\/a><\/p>\n Swoboda bada\u0144<\/small><\/a> Bez wzgl\u0119du na to, czy \u017cywimy do niej sympati\u0119 czy te\u017c nie, chemia<\/em><\/strong> jest nieodzownym elementem otaczaj\u0105cego nas \u015bwiata. Wystarczy rozejrze\u0107 si\u0119 wok\u00f3\u0142 siebie by zobaczy\u0107 ogrom otaczaj\u0105cej nas materii z\u0142o\u017conej z r\u00f3\u017cnych pierwiastk\u00f3w i zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych – organicznych, nieorganicznych, metaloorganicznych i ich wzajemnych kombinacji. Wszystko co nas otacza, to materia! Intryguj\u0105cy i zarazem zatrwa\u017caj\u0105cy jest fakt, i\u017c z punktu widzenia chemii, cz\u0142owiek sam w sobie jest zbiorem atom\u00f3w tworz\u0105cych z\u0142o\u017con\u0105 struktur\u0119 naszego organizmu. Zastanawiaj\u0105ce jest, z jak\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 wykorzystujemy chemi\u0119 podczas wielu czynno\u015bci dnia codziennego, jednocze\u015bnie nie maj\u0105c \u015bwiadomo\u015bci, i\u017c w\u0142a\u015bnie przeprowadzili\u015bmy bardziej lub mniej skomplikowan\u0105 reakcj\u0119 chemiczn\u0105. Prostymi przyk\u0142adami mo\u017ce by\u0107 spalanie benzyny w silniku naszego samochodu, oddychanie, trawienie pokarmu czy pieczenie ciasta. Zbawienne dla naszej cywilizacji produkty lecznicze, nawozy sztuczne, stopy metali, tworzywa sztuczne, czy wyroby w\u0142\u00f3kiennicze to przyk\u0142ady cia\u0142 fizycznych, kt\u00f3rych wielkotona\u017cowa synteza opiera si\u0119 na trudnych i cz\u0119sto wieloetapowych reakcjach chemicznych.<\/p>\n Trudno jednoznacznie zdefiniowa\u0107 chemi\u0119, bowiem jej horyzonty si\u0119gaj\u0105 znacznie dalej, przenikaj\u0105c i \u0142\u0105cz\u0105c ze sob\u0105 pokrewne nauki i obszary wiedzy, takie jak fizyka, biologia, in\u017cynieria materia\u0142owa czy chocia\u017cby farmacja. Jedno jest jednak pewne: chemia jest dooko\u0142a nas, korzystamy z dobrodziejstwa jej zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych i co najwa\u017cniejsze, to dzi\u0119ki niej \u017cyjemy!<\/p>\n <\/p>\n Ameryka\u0144ski psycholog, Abraham Maslow powiedzia\u0142 kiedy\u015b \u201edzieci nie trzeba uczy\u0107 ciekawo\u015bci\u201d. W pe\u0142ni zgadzam si\u0119 z tym stwierdzeniem. Jako kilkuletnie dziecko by\u0142em pe\u0142nym energii ch\u0142opcem, niezwykle ciekawym otaczaj\u0105cego mnie \u015bwiata. Interesowa\u0142o mnie, jak dzia\u0142a wiele rzeczy. Dlaczego samoch\u00f3d jedzie? Jak dzia\u0142a pilot do telewizora? W jaki spos\u00f3b lod\u00f3wka ch\u0142odzi, a piekarnik grzeje? My\u015bl\u0119, \u017ce dzi\u015b te pytania mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 trywialne, lecz z perspektywy dziecka inspirowa\u0142y mnie one do podejmowania dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu uzyskanie konkretnych odpowiedzi. Chyba nie musz\u0119 opisywa\u0107, w jaki spos\u00f3b dzieci pr\u00f3buj\u0105 rozwi\u0105za\u0107 tego rodzaju zagadki. Rodzice szybko dostrzegli m\u00f3j g\u0142\u00f3d wiedzy. Chc\u0105c zachowa\u0107 syna przy zdrowiu i ochroni\u0107 przed zniszczeniem urz\u0105dzenia znajduj\u0105ce si\u0119 w domu, postanowili poskromi\u0107 nieco moj\u0105 ciekawo\u015b\u0107. Pami\u0119tam po dzi\u015b dzie\u0144, kiedy otrzyma\u0142em od Nich mini zestaw majsterkowicza i ksi\u0105\u017ck\u0119 Adama S\u0142odowego \u201eLubi\u0119 majsterkowa\u0107\u201d. By\u0142em zafascynowany projektami tam przedstawionymi, kt\u00f3re przy niewielkim nak\u0142adzie finansowym mo\u017cna by\u0142o zrealizowa\u0107 w domowym zaciszu. To by\u0142 strza\u0142 w dziesi\u0105tk\u0119! Szybko zbudowa\u0142em kieszonkowy odkurzacz o transparentnej obudowie zdolny do zasysania okruszk\u00f3w powstaj\u0105cych na wskutek zjadanych przeze mnie s\u0142odko\u015bci. Wspomniany mini odkurzacz, dzi\u0119ki prze\u017aroczystej obudowie, by\u0142 bardzo dobrym modelem wyja\u015bniaj\u0105cym zasad\u0119 dzia\u0142ania prawdziwego, domowego \u201epoch\u0142aniacza brudu\u201d. Z jego udzia\u0142em wygra\u0142em nawet szkolny konkurs \u201eTajemnicza Fizyka\u201d, co by\u0142o swoist\u0105 motywacj\u0105 do dalszych dzia\u0142a\u0144 w tym obszarze. W miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci finansowych Rodzice zaopatrywali mnie r\u00f3wnie\u017c w zestawy klock\u00f3w LEGO. W okresie mojego dzieci\u0144stwa by\u0142a to stosunkowo droga inwestycja, wymagaj\u0105ca solidnego uszczuplenia domowego bud\u017cetu. Czego nie robi si\u0119 jednak dla swoich dzieci. Uwielbia\u0142em je sk\u0142ada\u0107, tworzy\u0107 z ich udzia\u0142em r\u00f3\u017cnego rodzaju wymy\u015blne konstrukcje. Moja wyobra\u017ania nie mia\u0142a granic. Wstyd si\u0119 przyzna\u0107, ale po dzi\u015b dzie\u0144 mijaj\u0105c w du\u017cych sklepach alejki z zabawkami, ch\u0119tnie przystaj\u0119 na d\u0142u\u017csz\u0105 chwil\u0119 i zaznajamiam si\u0119 z obecnie oferowanymi zestawami klock\u00f3w LEGO. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to swego rodzaju sentymentalny powr\u00f3t do minionych lat beztroskiego dzieci\u0144stwa.<\/p>\n W kr\u00f3tkim odst\u0119pie czasu pojawi\u0142y si\u0119 nowe zainteresowania. Mama kupi\u0142a mi ksi\u0105\u017ck\u0119 o origami. Z jej udzia\u0142em poznawa\u0142em przepi\u0119kn\u0105 sztuk\u0119 sk\u0142adania papieru, kt\u00f3ra doskonale uczy precyzji, cierpliwo\u015bci, czasem w\u0142asnej inwencji tw\u00f3rczej. By\u0142em nocnym markiem, kt\u00f3ry w ukryciu przed Rodzicami zarywa\u0142 godziny snu, zajmuj\u0105c si\u0119 tworzeniem zwierz\u0105tek i innych ba\u015bniowych stworze\u0144 z arkusza kolorowego papieru. Do dzi\u015b \u017cuk oraz smok zachowa\u0142y si\u0119 w pe\u0142nej okaza\u0142o\u015bci mimo up\u0142ywaj\u0105cego czasu.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Niegasn\u0105cy zapa\u0142 i gromadzone powoli do\u015bwiadczenie sprawi\u0142y, i\u017c zacz\u0105\u0142em urzeczywistnia\u0107 bardziej ambitne pomys\u0142y. Kusza potrafi\u0105ca strzela\u0107 seri\u0105 strza\u0142 przy jednym poci\u0105gni\u0119ciu spustu, pomys\u0142owe maszyny Goldberga, modele rakiet nap\u0119dzanych mieszanin\u0105 saletry potasowej z cukrem, czy w p\u00f3\u017aniejszym czasie modele zdalnie sterowanych samochod\u00f3w \u2013 to najciekawsze projekty, kt\u00f3re utkwi\u0142y mi w pami\u0119ci.<\/p>\n Tak naprawd\u0119 moje pocz\u0105tki z chemi\u0105 by\u0142y trudne. Na potrzeby udoskonalenia nap\u0119du, zbudowanych przeze mnie samono\u015bnych rakiet, postanowi\u0142em \u201ewyprodukowa\u0107\u201d nieco prochu czarnego. Nie zdawa\u0142em sobie sprawy, jak niebezpieczna jest to zabawa. Pierwsze proporcje sk\u0142adnik\u00f3w by\u0142y \u017ale dobrane, mieszanina wolno si\u0119 spala\u0142a, mo\u017cna by rzec, \u017ce nie by\u0142o spektakularnych efekt\u00f3w. Bez wagi trzeba by\u0142o pracowa\u0107 metod\u0105 pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w. Dopiero przy czwartym podej\u015bciu pojawi\u0142a si\u0119 dobra mieszanka, oczywi\u015bcie nie by\u0142em \u015bwiadomy tego jak dobra! Efekty jednak szybko da\u0142y o osobie zna\u0107. Spali\u0142em st\u00f3\u0142, kawa\u0142ek pod\u0142ogi oraz solidnie okopci\u0142em \u015bcian\u0119 mojej przydomowej pracowni. Szcz\u0119\u015bliwie oby\u0142o si\u0119 bez poparze\u0144. Rodzice niestety dowiedzieli si\u0119 o nieudanym (a w zasadzie a\u017c nadto udanym!) eksperymencie i przez jaki\u015b czas musia\u0142em zawiesi\u0107 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 eksperymentatorsk\u0105. Ta \u017cyciowa lekcja nauczy\u0142a mnie pokory wobec przeprowadzanych do\u015bwiadcze\u0144 chemicznych. Dzi\u015b wiem, \u017ce niekt\u00f3re mieszaniny, z pozoru wygl\u0105daj\u0105ce na w pe\u0142ni bezpieczne, mog\u0105 skrywa\u0107 w sobie ogromne pok\u0142ady energii, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna uwolni\u0107 za pomoc\u0105 jednej iskry!<\/p>\n Do ko\u0144ca edukacji gimnazjalnej moje zainteresowania mie\u015bci\u0142y si\u0119 w szeroko pojmowanym obszarze nauk \u015bcis\u0142ych i technicznych, bez jednoznacznego ukierunkowania na konkretn\u0105 dziedzin\u0119 nauki. Nasta\u0142 nawet pewien, szcz\u0119\u015bliwie kr\u00f3tkotrwa\u0142y, okres stagnacji. Rozpocz\u0119cie szko\u0142y \u015bredniej i poznanie bardzo dobrej nauczycielki chemii – Pani mgr Aleksandry D\u0105browskiej \u2013 by\u0142y prze\u0142omowe w aspekcie ukierunkowania mnie wzgl\u0119dem dalszych plan\u00f3w \u017cyciowych, jak i ponownego natchnienia do zg\u0142\u0119biania wiedzy, rozwijania si\u0119. Na lekcjach chemii pozna\u0142em podstawowe prawa i regu\u0142y rz\u0105dz\u0105ce \u201echemicznym \u015bwiatem\u201d. Dowiedzia\u0142em si\u0119, jak rozleg\u0142a jest to dziedzina, zajmuj\u0105ca si\u0119 substancjami, kt\u00f3re z jednej strony mog\u0105 posiada\u0107 w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze, pi\u0119knie pachnie\u0107, z drugiej za\u015b dzia\u0142a\u0107 toksycznie czy uzale\u017cniaj\u0105co. Odkry\u0142em nieznane mi dot\u0105d reakcje analizy i \u0142\u0105czenia, za spraw\u0105 kt\u00f3rych chemik otrzymuje w laboratorium nowe cz\u0105steczki (substancje). Na domiar wszystkiego, mog\u0142em by\u0107 obserwatorem szeregu niezwykle ciekawych oraz widowiskowych eksperyment\u00f3w chemicznych, odkrywaj\u0105cych barwn\u0105 i arcyciekaw\u0105 stron\u0119 chemii. Szybko poj\u0105\u0142em, \u017ce to co\u015b dla mnie, co\u015b, czym chcia\u0142bym zajmowa\u0107 si\u0119 d\u0142u\u017cej, jeszcze bardziej zg\u0142\u0119bi\u0107 i do\u015bwiadczy\u0107. Mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce poczu\u0142em chemi\u0119 do chemii! Wniosek nasun\u0105\u0142 si\u0119 sam \u2013 jedyna w\u0142a\u015bciwa droga to zacz\u0105\u0107 chemi\u0119 studiowa\u0107. Jako Alma Mater<\/em> wybra\u0142em Uniwersytet \u015al\u0105ski. Powod\u00f3w tej decyzji by\u0142o kilka; tymi kt\u00f3re przewa\u017cy\u0142y by\u0142a lokalizacja Uczelni od mojego rodzinnego miasta Chorzowa, a tak\u017ce wypracowana na przestrzeni wielu lat renoma Uniwersytetu \u015al\u0105skiego.<\/p>\n Studia by\u0142y dla mnie bardzo wa\u017cnym etapem w \u017cyciu. Nie b\u0119d\u0119 ukrywa\u0142, \u017ce to one wywar\u0142y najwi\u0119kszy wp\u0142yw na moj\u0105 osobowo\u015b\u0107. W owym czasie pozna\u0142em wielu wspania\u0142ych ludzi tworz\u0105cych obszerne grono Akademickiej Wsp\u00f3lnoty, z udzia\u0142em kt\u00f3rych mog\u0142em poszerza\u0107 swoj\u0105 wiedz\u0119 zar\u00f3wno w teorii, jak i praktyce podczas zaj\u0119\u0107 laboratoryjnych. W miar\u0119 studiowania pozna\u0142em wszystkie dziedziny chemii. Natomiast gdzie\u015b w po\u0142owie, bo pod koniec studi\u00f3w licencjackich \u201eodkry\u0142em na nowo\u201d chemi\u0119 organiczn\u0105. Bardzo j\u0105 polubi\u0142em, ze stosunkowo du\u017c\u0105 swobod\u0105 przyswaja\u0142em rozleg\u0142\u0105 wiedz\u0119 z tej niezwykle ciekawej, aczkolwiek z\u0142o\u017conej w swej naturze, dziedziny, kt\u00f3r\u0105 wybra\u0142em jako specjalizacj\u0119 na pi\u0105tym roku. Po studiach magisterskich przez jaki\u015b czas pracowa\u0142em w laboratorium analitycznym, badaj\u0105c jako\u015b\u0107 produkt\u00f3w ropopochodnych, w tym zw\u0142aszcza paliw ciek\u0142ych. Nie do ko\u0144ca jednak spe\u0142nia\u0142em si\u0119 w roli chemika analityka, odczuwaj\u0105c w g\u0142\u0119bi duszy potrzeb\u0119 dalszego rozwoju. Nie zastanawiaj\u0105c si\u0119 d\u0142ugo, postanowi\u0142em, \u017ce rozpoczn\u0119 studia doktoranckie na tej samej Uczelni, na kt\u00f3rej uzyska\u0142em tytu\u0142 magistra chemii. W znacznym stopniu zna\u0142em ju\u017c \u015brodowisko, a przez to z wi\u0119ksz\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 mog\u0142em rozpocz\u0105\u0107 dalsz\u0105, w moim odczuciu coraz ciekawsz\u0105 przygod\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z nauk\u0105. Na studiach doktoranckich poczu\u0142em si\u0119 jak ryba w wodzie! Swoboda bada\u0144 pozwoli\u0142a mi na podj\u0119cie problemu badawczego mieszcz\u0105cego si\u0119 w zakresie mojej ulubionej chemii organicznej, a z czasem, jak si\u0119 r\u00f3wnie\u017c okaza\u0142o, metaloorganicznej i katalizy. Po dzi\u015b dzie\u0144 realizuj\u0119 tematyk\u0119 mieszcz\u0105c\u0105 si\u0119 w zakresie wspomnianej ju\u017c kilkukrotnie chemii organicznej, syntezuj\u0105c i badaj\u0105c zwi\u0105zki stanowi\u0105ce klas\u0119 pi-rozszerzonych materia\u0142\u00f3w molekularnych opartych na w\u0119glu.<\/p>\n Hmm\u2026 nie jest \u0142atwo scharakteryzowa\u0107 samego siebie. To zadanie trudniejsze, ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107. Obecnie moje zainteresowania koncentruj\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 motoryzacji i zwi\u0105zanych z ni\u0105 nowinek technologicznych. Na co dzie\u0144 uwielbiam spacery z ukochanym psiakiem mojej dziewczyny. Ponadto, w wolnej chwili lubimy wybra\u0107 si\u0119 do kina na ciekawy film lub – co nie jest \u017cartem! – przysi\u0105\u015b\u0107 i rozegra\u0107 dobr\u0105 parti\u0119 szach\u00f3w, intensywnie rozwijaj\u0105c przy tym my\u015blenie strategiczne. Odskoczni\u0105 od codziennych obowi\u0105zk\u00f3w jest dla mnie r\u00f3wnie\u017c sport, zw\u0142aszcza bieganie oraz kalistenika. Podczas wolnych weekend\u00f3w uwielbiam d\u0142ugie w\u0119dr\u00f3wki po g\u00f3rskich szlakach; je\u015bli tylko mamy mo\u017cliwo\u015b\u0107, uciekamy od zgie\u0142ku miast przepe\u0142nionych ha\u0142a\u015bliwymi samochodami. Przyroda dzia\u0142a na nas koj\u0105co.<\/p>\n W odniesieniu do zainteresowa\u0144 naukowych, szczeg\u00f3lnie interesuje mnie organiczna elektronika, a dok\u0142adniej m\u00f3wi\u0105c synteza i w\u0142a\u015bciwo\u015bci elektroaktywnych materia\u0142\u00f3w molekularnych, mog\u0105cych stanowi\u0107 komponenty warstw aktywnych w technologii organicznych diod elektroluminescencyjnych (OLEDs). Dok\u0105d zaprowadzi mnie ta niesamowita przygoda? Tego jeszcze nie wiem. Z zaciekawieniem spogl\u0105dam w przysz\u0142o\u015b\u0107. Nauka pozwala mi na bycie elastycznym, to ogromna korzy\u015b\u0107!<\/p>\n Ko\u0144cz\u0105c niniejsz\u0105 opowie\u015b\u0107 pozwol\u0119 sobie zacytowa\u0107 znanego motywatora \u017cyciowego Tony\u2019ego Robbinsa, kt\u00f3ry w swej ksi\u0105\u017cce napisa\u0142: \u201dciekawi ludzie nigdy si\u0119 nie nudz\u0105, a \u017cycie staje si\u0119 dla nich nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 rado\u015bci\u0105\u201d. \u017bycz\u0119 tego wszystkim Czytelnikom. Dzi\u0119kuj\u0119!<\/p>\n
\nCzasami p\u00f3\u017aniej wymagany jest szybki remont. Ale jaka jest satysfakcja! Wybuchowo, organicznie, konstrukcyjnie i strategicznie o swojej pasji pisze dr Marek Matussek.<\/p>\n
\n<\/strong><\/span><\/small><\/p>\n
\n
\n<\/span>Nauka to tak\u017ce czynno\u015b\u0107: uczenie si\u0119 czego\u015b lub uczenie kogo\u015b.
\n<\/span>Zapraszamy do lektury cyklu Nauka | Moja Pasja, w kt\u00f3rym nasi badacze prezentuj\u0105, nad czym pracuj\u0105 oraz pokazuj\u0105, \u017ce nauka i proces badawczy mog\u0105 wci\u0105gn\u0105\u0107 na dobre. <\/span><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-content\/uploads\/sites\/18\/zdjecia-wydarzenia\/pasja\/NaukaMojaPasja_800x600.png\")
<\/a><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/3″ el_class=”foto” css=”.vc_custom_1639391476373{background-color: #ededd5 !important;}”]\r\n
\nInstytut Chemii<\/span>
\n<\/span><\/strong><\/p>\n
\n![\"\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-content\/uploads\/sites\/18\/Bez-kategorii\/Marek_Matussek.jpg\")
\nfot. archiwum prywatne<\/small><\/p>\n
\n
\nU\u015a po godzinach<\/small><\/a><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”2\/3″]\r\n Kilka s\u0142\u00f3w o Chemii<\/strong><\/span><\/h3>\n
Najwa\u017cniejsze to by\u0107 ciekawym \u015bwiata!<\/strong><\/span><\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-content\/uploads\/sites\/18\/Bez-kategorii\/Origami_Marek_Matussek-scaled.jpg\")
\nfot. archiwum prywatne<\/small><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Jaki jestem obecnie? <\/strong><\/span><\/h3>\n