Listopad<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n MIESI\u0104C \u015aWIADOMO\u015aCI M\u0118SKICH NOWOTWOR\u00d3W<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_single_image image=”16858″ img_size=”full” alignment=”center” style=”vc_box_rounded”][\/vc_column][vc_column width=”3\/4″]\r\n M\u0119\u017cczyzno, Ch\u0142opaku \u2013 dbaj o wszystkie swoje narz\u0119dzia \u2013 nie tylko te w gara\u017cu. O tym, jakie to wa\u017cne, pisze prof. dr hab. Robert Musio\u0142 z Instytutu Chemii.<\/p>\n Kobieto, Dziewczyno –\u00a0 wspieraj!<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator color=”custom” accent_color=”#9b132a”]\r\n \u201eKartka z kalendarza\u201d<\/a> to cykl artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3re powstawa\u0142y z okazji r\u00f3\u017cnych nietypowych \u015bwi\u0105t. Autorami prezentowanych materia\u0142\u00f3w s\u0105 studenci, doktoranci i pracownicy Wydzia\u0142u Nauk \u015acis\u0142ych i Technicznych U\u015a.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=”.vc_custom_1629883969954{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}” el_class=”shadow”][vc_column width=”1\/4″ el_class=”foto”][vc_column_text el_class=”foto”] prof. dr hab. ROBERT MUSIO\u0141<\/strong><\/small><\/span><\/p>\n profesor, M\u00f3wimy cz\u0119sto, \u017ce medycyna dzia\u0142a cuda. Jednak w rzeczywistym \u015bwiecie to nie nadprzyrodzone interwencje, a raczej szcz\u0119\u015bliwy zbieg okoliczno\u015bci stoi za wi\u0119kszo\u015bci\u0105 cudownych wyzdrowie\u0144. Jednym z wa\u017cniejszych czynnik\u00f3w, kt\u00f3ry mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na przebieg leczenia i rokowania, jest czas. Sprawna diagnoza i wczesne wykrycie to s\u0142owa powtarzane jak mantra, zw\u0142aszcza przez lekarzy onkologicznych. Szybka decyzja, \u017ceby uda\u0107 si\u0119 do lekarza i r\u00f3wnie sprawna diagnoza, rzutuj\u0105 zazwyczaj na ca\u0142ym przebiegu leczenia i niejednokrotnie stanowi\u0105 o \u017cyciu pacjenta. Szczeg\u00f3lnie w naszych polskich realiach \u017ale zarz\u0105dzanej i niedofinansowanej s\u0142u\u017cby zdrowia, \u015bwiadomo\u015b\u0107 pacjenta odgrywa du\u017c\u0105 rol\u0119. Dlatego na motto dzisiejszego tekstu wybra\u0142em s\u0142owa Plutarcha z Cheronei, wybitnego greckiego pisarza i historyka. Cho\u0107 napisane w \u017cywocie Temistoklesa (\u017bywoty s\u0142awnych m\u0119\u017c\u00f3w<\/em>) prawie dwa tysi\u0105ce lat temu, do dzi\u015b zdanie to powinno by\u0107 nasz\u0105 my\u015bl\u0105 przewodni\u0105 w profilaktyce zdrowotnej. Zbyt cz\u0119sto jeszcze si\u0119 zdarza, \u017ce powodowani strachem, niepewno\u015bci\u0105, wolimy przeci\u0105ga\u0107 decyzje, udawa\u0107 przed sob\u0105 i bliskimi, \u017ce wszystko jest w porz\u0105dku, \u017ce czujemy si\u0119 dobrze, \u017ce lekarzy mo\u017cemy ogl\u0105da\u0107 tylko na ekranie. Ze strachu, przed tym, czego mo\u017cemy si\u0119 dowiedzie\u0107, \u015bwiadomie rezygnujemy z tej wiedzy i nieco tylko mniej \u015bwiadomie ze zdrowia, a niejednokrotnie \u2013 z \u017cycia.<\/p>\n Dziwnym trafem problem ten dotyczy w wi\u0119kszym jeszcze stopniu tej p\u0142ci, kt\u00f3ra przynajmniej historycznie, uwa\u017cana by\u0142a za uosobienie odwagi. Tymczasem to w\u0142a\u015bnie panowie dzi\u015b ponad dwukrotnie cz\u0119\u015bciej przychodz\u0105 do lekarza zbyt p\u00f3\u017ano. To oni te\u017c znacznie cz\u0119\u015bciej swoj\u0105 opiesza\u0142o\u015b\u0107 t\u0142umacz\u0105 wstydem i skr\u0119powaniem. Z pewno\u015bci\u0105 przyczyn takiego stanu rzeczy mo\u017cna doszukiwa\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych miejscach, nie jedynie w kr\u00f3liczych sercach dzisiejszych m\u0119\u017cczyzn. Przede wszystkim \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczna kobiecych chor\u00f3b jest dzi\u015b znacznie wi\u0119ksza. To bardzo dobrze! Przekonanie naszych dam, \u017ceby nie ba\u0142y si\u0119 mammografii i odpowiednio cz\u0119sto robi\u0142y sobie cytologiczne badania kontrolne, by\u0142o sporym przedsi\u0119wzi\u0119ciem, kt\u00f3re przy okazji poch\u0142on\u0119\u0142o miliony. Cho\u0107 obecnie sytuacja wci\u0105\u017c dalek\u0105 jest od idea\u0142u, s\u0105 to bardzo dobrze wydane pieni\u0105dze. M\u0119\u017cczy\u017ani tymczasem wol\u0105 udawa\u0107, bo przecie\u017c przyznanie si\u0119 do s\u0142abo\u015bci wydaje si\u0119 by\u0107 najtrudniejszym, co mo\u017ce nas spotka\u0107.<\/p>\n Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce pech ma dla nas ca\u0142y repertuar gorszych rzeczy i w kwestii dbania o zdrowie powinni\u015bmy, szanowni panowie, wykaza\u0107 du\u017co wi\u0119cej odwagi. Takim w\u0142a\u015bnie miesi\u0105cem m\u0119skiej odwagi jest listopad, od kilkunastu lat promowany w ramach akcji Movember<\/em> \u2013 jako miesi\u0105c \u015bwiadomo\u015bci m\u0119skich problem\u00f3w zdrowotnych: g\u0142\u00f3wnie nowotwor\u00f3w prostaty i j\u0105der. Nazwa pochodzi od angielskich s\u0142\u00f3w oznaczaj\u0105cych w\u0105sy (moustache<\/em>) oraz listopad (November<\/em>), a symbolem s\u0105 oczywi\u015bcie w\u0105sy. Wezwanie do zapuszczania w\u0105s\u00f3w ma stanowi\u0107 o m\u0119skiej solidarno\u015bci oraz zainteresowaniu zdrowiem i poparciem dla szerzenia wiedzy na ten temat. Wprawdzie cytowany przed chwil\u0105 Plutarch stwierdzi\u0142, \u017ce broda nie czyni nikogo filozofem, lecz i dbanie o zdrowie nie powinno by\u0107 jak\u0105\u015b wielk\u0105 filozofi\u0105. Niestety okazuje si\u0119, \u017ce poziom wiedzy na temat m\u0119skich spraw jest w spo\u0142ecze\u0144stwie przera\u017caj\u0105co niski. Z przeprowadzonego niedawno badania wynika, \u017ce niemal po\u0142owa m\u0119\u017cczyzn i nieco mniej kobiet jest przekonanych, \u017ce prostata wyst\u0119puje u obu p\u0142ci. Najcz\u0119\u015bciej zreszt\u0105, uto\u017csamiana jest ona z chorob\u0105, a nie narz\u0105dem, st\u0105d wi\u0119kszo\u015b\u0107 pan\u00f3w informacj\u0119 o jej posiadaniu odbiera jak zapowied\u017a rych\u0142ego zgonu. Na pocz\u0105tkowe \u0142atwe do przeoczenia symptomy nie zwracaj\u0105 uwagi, o mo\u017cliwych badaniach nic nie wiedz\u0105 albo si\u0119 ich boj\u0105. St\u0105d te\u017c, zapewne, rak prostaty jest drugim najcz\u0119\u015bciej wykrywanym rodzajem nowotwor\u00f3w na \u015bwiecie i odpowiada za niemal 35 tysi\u0119cy zgon\u00f3w rocznie. Innymi s\u0142owy niemal 100 m\u0119\u017cczyzn dziennie umiera z powodu raka prostaty. Jednocze\u015bnie wczesne wykrycie zwi\u0119ksza szanse wyleczenia o ponad 90%. Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce inicjatywa Movember<\/em> jest ze wszech miar s\u0142uszna, a panowie powinni wzi\u0105\u0107 sprawy w swoje r\u0119ce.<\/p>\n Zaczynaj\u0105c wi\u0119c od podstaw, warto r\u00f3wnie\u017c tutaj przypomnie\u0107, czym owa tajemnicza prostata jest. Zwana jest r\u00f3wnie\u017c gruczo\u0142em krokowym lub sterczem i ma j\u0105 ka\u017cdy m\u0119\u017cczyzna \u2013 r\u00f3wnie\u017c w pe\u0142ni zdrowy. Jest to gruczo\u0142 wyst\u0119puj\u0105cy jedynie u m\u0119\u017cczyzn i odpowiadaj\u0105cy za wa\u017cne funkcje ich uk\u0142adu rozrodczego. Znajduje si\u0119 ona zaraz pod p\u0119cherzem, wok\u00f3\u0142 cewki moczowej stanowi\u0105c swoisty zaw\u00f3r tr\u00f3jdro\u017cny m\u0119skiego uk\u0142adu moczowo-p\u0142ciowego. Ten niewielki (por\u00f3wnywany czasem do kasztana lub orzecha w\u0142oskiego) gruczo\u0142 odpowiada za produkcj\u0119 i wystrzeliwanie w odpowiednim momencie p\u0142ynu, w kt\u00f3rym zawieszone s\u0105 plemniki. Gdy dzia\u0142a poprawnie, nawet nie zdajemy sobie sprawy z jej obecno\u015bci, kto by zreszt\u0105 w takich chwilach rozmy\u015bla\u0142 o gruczo\u0142ach. Z wiekiem jednak, bardzo cz\u0119sto dochodzi do jej powi\u0119kszenia \u2013 \u0142agodnego rozrostu, zwanego r\u00f3wnie\u017c (niezbyt poprawnie) przerostem. Wtedy mo\u017ce powodowa\u0107 ucisk na cewk\u0119 moczow\u0105 i typowe k\u0142opoty starszych pan\u00f3w (cz\u0119ste wycieczki do toalety, problemy z oddawaniem moczu, dyskomfort). Z czasem mo\u017ce prowadzi\u0107 do powa\u017cniejszych zaburze\u0144 ca\u0142ej \u201em\u0119skiej hydrauliki\u201d. Nie oznacza to jednak tragedii, ani nowotworu i najcz\u0119\u015bciej nie wymaga powa\u017cniejszych interwencji medycznych. Obserwacja, ewentualnie wspomagana lekami, jest doskona\u0142ym remedium \u2013 ale trzeba w tym celu i\u015b\u0107 do lekarza. Co gorsza rak prostaty daje bardzo podobne objawy, podst\u0119pnie rozwijaj\u0105c si\u0119 niezauwa\u017cony. Tymczasem do \u0142agodnego rozrostu prostaty dochodzi, z wiekiem u wi\u0119kszo\u015bci m\u0119\u017cczyzn. Zatem sta\u0142a obserwacja i regularna kontrola lekarska to najwa\u017cniejsze sposoby ochrony przed nowotworem. Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce z racji umiejscowienia (pod p\u0119cherzem zaraz obok zako\u0144czenia przewodu pokarmowego), badanie prostaty najcz\u0119\u015bciej odbywa si\u0119 od ty\u0142u, w spos\u00f3b, kt\u00f3rego panowie nie lubi\u0105, a cz\u0119sto wr\u0119cz obawiaj\u0105 si\u0119. Wprawdzie trudno znale\u017a\u0107 przyjemno\u015b\u0107 w jakichkolwiek procedurach medycznych – nie temu w ko\u0144cu s\u0142u\u017c\u0105. Jednak, \u017ceby du\u017cy ch\u0142op ba\u0142 si\u0119 ma\u0142ego palca: to po prostu niem\u0119skie. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce istniej\u0105 jeszcze inne mniej k\u0142opotliwe metody badania stanu prostaty, cho\u0107by poprzez oznaczanie poziomu specyficznych antygen\u00f3w sterczowych (PSA) we krwi. Panowie po 40 roku \u017cycia maj\u0105 zapewniony bezp\u0142atny dost\u0119p do tego badania w ramach programu \u201eprofilaktyka 40+\u201d. Wprawdzie Ministerstwo Zdrowia kierowane w\u0142asnym, specyficznym rozumieniem poj\u0119cia profilaktyka uwzgl\u0119dnia jednorazowy pakiet bada\u0144, a kontynuacja programu w nast\u0119pnych latach pozostaje pod znakiem zapytania, jednak koszt takiego badania jest niewielki w por\u00f3wnaniu do potencjalnych korzy\u015bci. Zatem panowie: w listopadzie, hodujemy w\u0105sy, podwijamy r\u0119kawy koszuli i udajemy si\u0119 do punkt\u00f3w poboru krwi. Prawdziwi twardziele powinni wykaza\u0107 si\u0119 odwa\u017cnym opuszczeniem spodni.<\/p>\n Kolejnym wa\u017cnym problemem dotykaj\u0105cym brzydsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa s\u0105 nowotwory j\u0105der. Tym bardziej niebezpieczne, \u017ce cho\u0107 zdecydowanie rzadsze to wyst\u0119puj\u0105 wyra\u017anie wcze\u015bniej. Naturalnie mo\u017cna zachorowa\u0107 w ka\u017cdym wieku, jednak szczyt wykrywalno\u015bci dotyczy pan\u00f3w pomi\u0119dzy 20-35 lat. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzn w tym wieku uwa\u017ca si\u0119, jak na ironi\u0119, za nie\u015bmiertelnych, a wizyty u lekarzy wydaj\u0105 si\u0119 im osobliw\u0105 rozrywk\u0105 zarezerwowan\u0105 dla beneficjent\u00f3w czternastej emerytury. Ca\u0142kowicie nieprawdopodobne jest, \u017ceby jaki\u015b facet przed czterdziestk\u0105, przyzna\u0142 si\u0119, \u017ce tam<\/strong> jest u niego co\u015b \u201enie w porz\u0105dku\u201d. Dlatego nowotwory j\u0105der wykrywane s\u0105 najcz\u0119\u015bciej dopiero, gdy daj\u0105 przerzuty. W statystycznie (i dramatycznie) typowej sytuacji, m\u0142ody m\u0119\u017cczyzna decyduje si\u0119 na wizyt\u0119 u lekarza z powodu uporczywego kaszlu, b\u00f3l\u00f3w w plecach lub brzuchu. Dopiero po d\u0142u\u017cszej rozmowie na \u015bwiat\u0142o wychodzi, \u017ce wcze\u015bniej bagatelizowa\u0142 lub ukrywa\u0142 symptomy zauwa\u017cone w bokserkach. Dzisiejsze za\u015b problemy s\u0105 w\u0142a\u015bnie wynikiem przerzut\u00f3w, jako \u017ce rak j\u0105dra najcz\u0119\u015bciej przerzutuje do p\u0142uc, ko\u015bci czy m\u00f3zgu. Co gorsza nowotwory te rozwijaj\u0105 si\u0119 bardzo dynamicznie i czasem to tygodnie decyduj\u0105 o efektywno\u015bci leczenia i rokowaniu. Je\u015bli za\u015b zostan\u0105 wykryte na wczesnym etapie, daj\u0105 niemal\u017ce 100% szans pe\u0142nego wyleczenia.<\/p>\n Strach i wstyd zabijaj\u0105! Dlatego nale\u017cy czasem wzi\u0105\u0107 sprawy we w\u0142asne r\u0119ce i sprawdzi\u0107 swoje klejnoty. W razie wykrycia jakich\u015b nieprawid\u0142owo\u015bci, zw\u0142aszcza b\u00f3lu, nadwra\u017cliwo\u015bci, wra\u017cenia cia\u0142a obcego lub ci\u0119\u017caru, a zw\u0142aszcza guz\u00f3w na powierzchni i obrzmienia, nale\u017cy bez fa\u0142szywej skromno\u015bci szorowa\u0107 do lekarza.<\/p>\n Skoro jednak mowa o profilaktyce i \u015bwiadomo\u015bci, to warto wyja\u015bni\u0107, jak mo\u017cna ustrzec si\u0119 przed nowotworem prostaty czy j\u0105der. Przecie\u017c zawsze lepiej jest zapobiega\u0107 ni\u017c leczy\u0107. Nie zawsze jest to jednak mo\u017cliwe, zw\u0142aszcza \u017ce niekt\u00f3re nowotwory nie maj\u0105 wyra\u017anych czynnik\u00f3w ryzyka albo nie zosta\u0142y one jeszcze wystarczaj\u0105co poznane. Wprawdzie rzucenie palenia, ograniczenie alkoholu znacz\u0105co zmniejsza ryzyko zachorowania na wiele chor\u00f3b, nie tylko nowotw\u00f3r p\u0142uc. Czy to wystarczy w przypadku nowotwor\u00f3w m\u0119skich? Rzeczywi\u015bcie, wyst\u0119puje pewna korelacja pomi\u0119dzy prozdrowotnymi decyzjami a spadkiem ryzyka zachorowania na nowotwory prostaty czy j\u0105der. Jednak jest ona zbyt ma\u0142a, aby zakup karnetu na si\u0142owni\u0119 m\u00f3g\u0142 by\u0107 wym\u00f3wk\u0105. W tym przypadku brak jednoznacznych czynnik\u00f3w ryzyka, chyba \u017ce zaliczymy do tego przynale\u017cno\u015b\u0107 do p\u0142ci m\u0119skiej.<\/p>\n Czasami to po prostu pech jest g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 powstania nowotworu i mo\u017ce dotyczy\u0107 ka\u017cdego z nas. Stylem \u017cycia mo\u017cemy, co najwy\u017cej, temu pechowi sprzyja\u0107 lub si\u0119 sprzeciwia\u0107, nie mo\u017cna go jednak wyeliminowa\u0107. Dlatego tak wa\u017cna jest \u015bwiadomo\u015b\u0107 i samokontrola swojego stanu zdrowia. Na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 r\u00f3wnie\u017c niedawno opublikowane wyniki bada\u0144, przeprowadzonych na grupie ponad 32 tys. m\u0119\u017cczyzn. Okazuje si\u0119, \u017ce skuteczn\u0105 profilaktyk\u0105 zmniejszaj\u0105c\u0105 ryzyko wyst\u0105pienia nowotworu prostaty jest\u2026 aktywno\u015b\u0107 seksualna. Cho\u0107 mechanizm tego zjawiska nie zosta\u0142 dok\u0142adnie poznany z bada\u0144 wynika jasno, \u017ce panowie kt\u00f3rzy uprawiaj\u0105 seks cz\u0119\u015bciej ni\u017c co drugi dzie\u0144 s\u0105 w stanie zmniejszy\u0107 ryzyko powstania nowotworu o ponad 30%.<\/p>\n W \u015bwietle tych rewelacji na zako\u0144czenie dzisiejszej kartki z kalendarza wybra\u0142em s\u0142owa zaczerpni\u0119te od innej wybitnej osobisto\u015bci \u015bwiata staro\u017cytnego. Mianowicie rzymskiego poety Owidiusza, kt\u00f3ry zauwa\u017cy\u0142, \u017ce \u201eodwa\u017cnym sprzyja okazja i Wenus\u201d.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-content\/uploads\/sites\/18\/Bez-kategorii\/RMusiolkw.jpg\")
\nfot. Uniwersytet \u015al\u0105ski<\/small><\/em>[\/vc_column_text]\r\n
\n
\nInstytut Chemii
\n
\nWy\u015bwietl publikacje<\/a>
\nAmbasador kierunku chemia<\/a>
\nNauka | Moja Pasja<\/a>
\nKartka z kalendarza – Dzie\u0144 chemika<\/a>
\nKartka z kalendarza – Dzie\u0144 piwa i piwowara<\/a>
\nKartka z kalendarza – Walentynki<\/a>
\nKartka z kalendarza – Dzie\u0144 Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ksi\u0105\u017cek<\/a>
\n<\/small><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”3\/4″]\r\n Pocz\u0105tkiem zwyci\u0119stwa jest odwaga<\/span><\/h3>\n