16 lutego<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n T\u0141USTY CZWARTEK<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_single_image image=”16858″ img_size=”full” alignment=”center” style=”vc_box_rounded”][\/vc_column][vc_column width=”3\/4″]\r\n Powiedzia\u0142 Bartek, \u017ce dzi\u015b t\u0142usty czwartek\u2026<\/em><\/p>\n Jest karnawa\u0142, mo\u017cna i nawet trzeba si\u0119 cieszy\u0107! I je\u015b\u0107, pi\u0107 i popuszcza\u0107 pasa. Na powr\u00f3t do formy i prac\u0119 nad idealn\u0105 sylwetk\u0105 na wakacje jeszcze przyjdzie czas. Jeszcze zd\u0105\u017cymy. Chyba \u017ce t\u0142usty czwartek si\u0119 troch\u0119 przeci\u0105gnie, to wtedy mo\u017ce by\u0107 problem. Ale tym zajmuje si\u0119 inna dziedzina nauki.<\/p>\n \u2026 a Bartkowa uwierzy\u0142a, t\u0142ustych p\u0105czk\u00f3w nasma\u017cy\u0142a!<\/em><\/p>\n T\u0142ustych, pachn\u0105cych, pysznych i\u2026 kalorycznych. To jest mniej pozytywna informacja, ale jak\u017ce potrzebna! Bo je\u015bli przyjrzymy si\u0119 kalorii w uj\u0119ciu nauk fizycznych, mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce wcale nie mo\u017cemy p\u0105czk\u00f3w poch\u0142ania\u0107 wy\u0142\u0105cznie wzrokiem. Czym jest kaloria? Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142a? Jakie jest ich dzienne zapotrzebowanie? Na te pytania odpowie dr hab. Roman Wrzalik, prof. U\u015a z Instytutu Fizyki.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \u201eKartka z kalendarza\u201d<\/a> to cykl artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3re powstawa\u0142y z okazji r\u00f3\u017cnych nietypowych \u015bwi\u0105t. Autorami prezentowanych materia\u0142\u00f3w s\u0105 studenci, doktoranci i pracownicy Wydzia\u0142u Nauk \u015acis\u0142ych i Technicznych U\u015a.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator color=”custom” accent_color=”#9b132a”][\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=”.vc_custom_1629883969954{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}” el_class=”shadow”][vc_column width=”1\/4″ el_class=”foto”][vc_column_text el_class=”foto”] Fot. archiwum prywatne R. Wrzalik<\/em>[\/vc_column_text]\r\n dr hab. Roman Wrzalik, prof. U\u015a<\/strong><\/small><\/span><\/p>\n Profesor uczelni<\/p>\n Instytut Fizyki im. A. Che\u0142kowskiego<\/p>\n wy\u015bwietl publikacje<\/a><\/small><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”3\/4″]\r\n Kaloria (cal) jest jednostk\u0105 energii. Stosowana w dietetyce (cz\u0119\u015bciej jako kcal, czyli kilokaloria, kt\u00f3ra wynosi 1000 kalorii) m\u00f3wi nam, ile energii potrafi pozyska\u0107 nasz organizm ze spo\u017cycia okre\u015blonej ilo\u015bci po\u017cywienia. Patrz\u0105c na p\u0105czka, kto\u015b, kto si\u0119 odchudza, powie, \u017ce to a\u017c 500 kcal i b\u0119dzie si\u0119 m\u0119czy\u0142 jego widokiem w T\u0142usty Czwartek. A powinien tylko pomy\u015ble\u0107, jaka to cz\u0119\u015b\u0107 jego dziennego zapotrzebowania na energi\u0119. Gdy nie pracujemy ci\u0119\u017cko, lecz np. przy biurku, wystarczy nam ok. 1800 kcal, ale kiedy wykonujemy prac\u0119 fizyczn\u0105, potrzebujemy nawet 3500 kcal dziennie. Zatem wystarczy pobiega\u0107, by m\u00f3c zje\u015b\u0107 wi\u0119cej p\u0105czk\u00f3w.<\/p>\n Sk\u0105d wiemy, ile kalorii dostarcza organizmowi okre\u015blony produkt? Mo\u017cemy to wyznaczy\u0107 na podstawie opracowanych przez dietetyk\u00f3w tabel zawieraj\u0105cych dane o kaloryczno\u015bci prostych sk\u0142adnik\u00f3w, takich jak cukier, bia\u0142ko, skrobia.<\/p>\n Dla fizyka kaloria (cal) jest pomocnicz\u0105 jednostk\u0105 energii, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna wyrazi\u0107 przez obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 jednostk\u0119 o symbolu J \u2013 d\u017cul (ang. joule<\/em>). Jednostki te mo\u017cemy \u0142atwo przelicza\u0107, bo 1 cal to oko\u0142o 4,18 J. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie wyrazi\u0107 \u201eprzyswajaln\u0105\u201d energi\u0119 p\u0105czka w d\u017culach, ale wygl\u0105da\u0142oby to gorzej, bo 500 kcal to prawie 2092 kJ, a to brzmi ju\u017c bardzo gro\u017anie.<\/p>\n Sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 kaloria, kt\u00f3ra dzi\u015b jest definiowana jako ilo\u015b\u0107 ciep\u0142a potrzebna do podgrzania pod ci\u015bnieniem 1 atmosfery, 1 g czystej chemicznie wody o 1\u00b0C od temperatury 14,5\u00b0C do 15,5\u00b0C? Jej historia zwi\u0105zana jest z histori\u0105 fizyki, a szerzej z rozwojem naszej wiedzy o przyrodzie. Dopiero w po\u0142owie wieku XIX wiedza o cieple zacz\u0119\u0142a \u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z mechanik\u0105 i zrozumiano, \u017ce energia cieplna, kt\u00f3rej miar\u0105 jest temperatura cia\u0142a, to energia ruch\u00f3w cz\u0105steczek i atom\u00f3w wewn\u0105trz cia\u0142a. W s\u0142ynnym do\u015bwiadczeniu James Joule (1818\u20131989), brytyjski fizyk, wykaza\u0142, \u017ce prac\u0119 mechaniczn\u0105 mo\u017cna zamieni\u0107 na \u201eciep\u0142o\u201d (fizycy wol\u0105 m\u00f3wi\u0107 o energii wewn\u0119trznej cia\u0142) i wyznaczy\u0142 relacje mi\u0119dzy kalori\u0105 a d\u017culem. Po\u0142\u0105czy\u0142 zatem kalori\u0119, jednostk\u0119 \u201eciep\u0142a\u201d, z jednostk\u0105 wyra\u017caj\u0105c\u0105 prac\u0119 mechaniczn\u0105 \u2013 d\u017culem. \u201eCiep\u0142o\u201d i energia ruchu to zatem inne postacie tej samej energii.<\/p>\n Co z tego wynika? Powinni\u015bmy zapomnie\u0107 dzi\u015b o \u201ezimnych\u201d i w gruncie rzeczy niewywo\u0142uj\u0105cych emocji jednostkach energii, i skupi\u0107 uwag\u0119 na budz\u0105cym tak wiele pozytywnych emocji p\u0105czku, a w\u0142a\u015bciwie \u201ePanu P\u0105czku \u2013 kr\u00f3lu ko\u0144ca karnawa\u0142u\u201d.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-content\/uploads\/sites\/18\/2023\/02\/RWrzalik-2.png\")
<\/p>\n
\n