{"id":166210,"date":"2023-04-25T10:56:01","date_gmt":"2023-04-25T08:56:01","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/?p=166210"},"modified":"2025-10-13T11:17:25","modified_gmt":"2025-10-13T09:17:25","slug":"dzien-dna-dr-n-fiz-hab-n-med-armand-cholewka-prof-us","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/2023\/04\/25\/dzien-dna-dr-n-fiz-hab-n-med-armand-cholewka-prof-us\/","title":{"rendered":"Dzie\u0144 DNA | prof. dr n. fiz. hab. n. med. Armand Cholewka"},"content":{"rendered":"

[vc_row css=”.vc_custom_1626772894639{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}”][vc_column width=”1\/4″]\r\n

\r\n
\r\n \r\n
<\/p>\n

25 kwietnia<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n

DZIE\u0143 DNA<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n

\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_single_image image=”16858″ img_size=”full” alignment=”center” style=”vc_box_rounded” onclick=”custom_link” link=”https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/category\/kartka-z-kalendarza\/”][\/vc_column][vc_column width=”3\/4″]\r\n

\r\n
\r\n \r\n

\u201eKartka z kalendarza\u201d<\/a> to cykl artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3re powstawa\u0142y z okazji r\u00f3\u017cnych nietypowych \u015bwi\u0105t. Autorami prezentowanych materia\u0142\u00f3w s\u0105 studenci, doktoranci i pracownicy Wydzia\u0142u Nauk \u015acis\u0142ych i Technicznych U\u015a.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator color=”custom” accent_color=”#9b132a”]\r\n

\r\n
\r\n \r\n

25 kwietnia obchodzony jest Dzie\u0144 DNA.<\/p>\n

DNA – kwas dezoksyrybonukleinowy – nazwa niezwykle trudna do wym\u00f3wienia, pod kt\u00f3r\u0105 kryje si\u0119 r\u00f3wnie skomplikowany kod genetyczny ka\u017cdej \u017cywej istoty. Co si\u0119 w nim kryje –\u00a0opowiada prof. dr n. fiz. hab. n. med. Armand Cholewka, z Instytutu In\u017cynierii Biomedycznej.<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=”.vc_custom_1629883969954{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}” el_class=”shadow”][vc_column width=”1\/3″ el_class=”foto”][vc_column_text el_class=”foto” css=”.vc_custom_1634214958105{padding-right: 20px !important;padding-left: 20px !important;}”]\"Cholewka
\nfot. materia\u0142y U\u015a
\n<\/em>[\/vc_column_text]\r\n

\r\n
\r\n \r\n

Prof. dr n. fiz. hab. n. med. Armand Cholewka<\/strong><\/small><\/span><\/p>\n

\n

Instytut In\u017cynierii Biomedycznej
\n
\nWy\u015bwietl publikacje<\/a>
\nAmbasador kierunku fizyka medyczna<\/a>
\n<\/small><\/p>\n

Nauka | Moja Pasja<\/a><\/small><\/p>\n

dr n. fiz. hab. n. med. Armand Cholewka, prof. U\u015a zaproszony do Rady Naukowej czasopism naukowych<\/a><\/small><\/p>\n

Gazeta Uniwersytecka – Pomiary termowizyjne w walce z rozprzestrzenianiem si\u0119 koronawirusa<\/a><\/small><\/p>\n

Kartka z Kalendarza – Europejski Dzie\u0144 Walki z Rakiem Piersi<\/a><\/small><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”2\/3″]\r\n

\r\n
\r\n \r\n
<\/p>\n

DNA, czyli \u201ekwa\u015bny\u201d przepis na organizm<\/span><\/h1>\n

Chyba ka\u017cdy z nas s\u0142ysza\u0142 lub sam zadawa\u0142 pytania: dlaczego jestem\/\u015b\u00a0bardziej podobny do taty ni\u017c do mamy? Dlaczego jestem wy\u017cszy od moich koleg\u00f3w? Co decyduje o kolorze moich oczu czy w\u0142os\u00f3w?<\/p>\n

Informacje zapisane w DNA<\/span><\/h2>\n

Przy obecnym dost\u0119pie do wiedzy oraz r\u00f3\u017cnych programach dydaktycznych w szko\u0142ach i mediach nikt ju\u017c nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce za te i wiele innych cech odpowiada kwas dezoksyrybonukleinowy, czyli DNA, kt\u00f3ry stanowi specyficzny kod licz\u0105cy blisko 3 miliardy element\u00f3w \u2014 par zasad azotowych \u2014 stanowi\u0105cy dok\u0142adny opis, a raczej \u201eprzepis\u201d na dany organizm.<\/p>\n

Wiemy, \u017ce ten kod znajduje si\u0119 w ka\u017cdej kom\u00f3rce, a \u015bci\u015blej w j\u0105drze kom\u00f3rki, w kt\u00f3rym DNA jest \u201eupakowane\u201d w bardzo charakterystyczny spos\u00f3b \u2013 jako chromosomy, kt\u00f3rych liczba jest charakterystyczna dla danego gatunku i u cz\u0142owieka jest r\u00f3wna 46. W\u015br\u00f3d tych 46 chromosom\u00f3w mamy 22 pary autosom\u00f3w oraz dwa chromosomy p\u0142ci. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, chromosom to bardzo d\u0142ugi \u0142a\u0144cuch DNA w bardzo szczeg\u00f3lny spos\u00f3b u\u0142o\u017cony.<\/p>\n

Struktura drabiny<\/span><\/h2>\n

Struktura DNA jest okre\u015blana mianem podw\u00f3jnej helisy \u2013 s\u0105 to dwie po\u0142\u0105czone ze sob\u0105 nici DNA. Gdyby\u015bmy mieli sobie wyobrazi\u0107, jak wygl\u0105da DNA to naj\u0142atwiej przedstawi\u0107 go w kszta\u0142cie drabiny, kt\u00f3rej ka\u017cdy szczebel sk\u0142ada si\u0119 z pary po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105 zasad azotowych (adenina A i tymina T oraz cytozyna C i guanina G).<\/p>\n

Gdyby \u201erozpakowa\u0107\u201d chromosomy i po\u0142\u0105czy\u0107 cz\u0105steczki DNA w jedn\u0105 ni\u0107 to ludzkie DNA wyci\u0105gni\u0119te z kom\u00f3rki mia\u0142oby oko\u0142o dw\u00f3ch metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. Nasz organizm odczytuje geny i kod genetyczny jak instrukcje dotycz\u0105ce budowy bia\u0142ek i r\u00f3\u017cnych proces\u00f3w zachodz\u0105cych w kom\u00f3rkach a najistotniejsza jest w tym kolejno\u015b\u0107 par zasad azotowych wyst\u0119puj\u0105ca w \u0142a\u0144cuchu DNA, kt\u00f3ra z kolei decyduje o wielko\u015bci i kszta\u0142cie bia\u0142ek. Natomiast bia\u0142ka decyduj\u0105 o funkcjach, a wi\u0119c i zdrowiu organizmu.<\/p>\n

Od genu do genomu<\/span><\/h2>\n

Podstawow\u0105 jednostk\u0105 dziedziczenia jest gen, kt\u00f3ry niesie informacje o tym, w jaki spos\u00f3b i gdzie ma powsta\u0107 dane bia\u0142ko, jak cz\u0119sto, d\u0142ugo i kiedy je wytwarza\u0107 oraz gdzie je przesy\u0142a\u0107. Z kolei zbiorem gen\u00f3w jest genom stanowi\u0105cy zbi\u00f3r wszystkich informacji genetycznych zawartych w chromosomach organizmu. Ludzki genom posiada do 25 tysi\u0119cy r\u00f3\u017cnych gen\u00f3w, a chromosom jest sposobem, w jaki ca\u0142y materia\u0142 genetyczny zorganizowany jest wewn\u0105trz kom\u00f3rki.<\/p>\n

Pewne cechy opisane przez geny s\u0105 dominuj\u0105ce, a inne nie co wp\u0142ywa na to, \u017ce mo\u017cemy odziedziczy\u0107 r\u00f3\u017cne cechy zar\u00f3wno po rodzicach, jak i po dziadkach.<\/p>\n

Walka o widoczno\u015b\u0107<\/span><\/h2>\n

Dzieje si\u0119 tak, i\u017c dziecko dostaje od rodzic\u00f3w 2 porcje gen\u00f3w (od mamy i taty) ka\u017cdej cechy, a dodatkowo, geny rodzic\u00f3w zawieraj\u0105 te\u017c to, co oni otrzymali od swoich rodzic\u00f3w, czyli dziadk\u00f3w. Ciekawe jest to, i\u017c w ka\u017cdej parze, jeden chromosom pochodzi od mamy i jeden od taty dziecka jednak\u017ce nigdy nie jest, \u017ce dok\u0142adnie w po\u0142owie dany organizm jest podobny do jednego rodzica i w po\u0142owie do drugiego. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce geny odpowiadaj\u0105ce za wygl\u0105d mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 w r\u00f3\u017cnych odmianach. Mog\u0105 to by\u0107 geny dominuj\u0105ce (silniejsze) albo recesywne (s\u0142absze). Gdy \u201espotka si\u0119\u201d gen silny, na przyk\u0142ad, odpowiedzialny za kr\u0119cone w\u0142osy, z genem s\u0142abym odpowiedzialnym za w\u0142osy proste, to bardziej prawdopodobne jest to, \u017ce dziecko b\u0119dzie mia\u0142o kr\u0119cone w\u0142osy. Przy czym bardziej prawdopodobne nie oznacza oczywi\u015bcie, \u017ce na pewno tak si\u0119 stanie.<\/p>\n

Jak daleko si\u0119gnie Nauka?<\/span><\/h2>\n

Warto nadmieni\u0107, i\u017c rozw\u00f3j genetyki, czyli nauki o dziedziczeniu oraz zmienno\u015bci organizm\u00f3w stworzy\u0142a olbrzymie szanse dla organizm\u00f3w dotkni\u0119tych czy nawet zagro\u017conych r\u00f3\u017cnymi b\u0142\u0119dami (lub niechcianymi cechami) genetycznymi. Techniki in\u017cynierii genetycznej i analiza ludzkich gen\u00f3w umo\u017cliwi\u0142y okre\u015blenie, w jakich genach wyst\u0119puj\u0105 mutacje, czyli b\u0142\u0119dy (zmiany) powoduj\u0105ce r\u00f3\u017cne choroby ludzi. Badania prowadzone nad takimi genami pozwalaj\u0105 zrozumie\u0107 mechanizmy zachodz\u0105ce w chorym organizmie, a to z kolei u\u0142atwia opracowywanie lek\u00f3w i pomoc chorym. Dla leczenia czy profilaktyki tych chor\u00f3b stosuje si\u0119 tzw. terapie genowe, a nawet chirurgi\u0119 genetyczn\u0105, w kt\u00f3rej mo\u017cliwa jest podmiana\/korekcja (czyli naprawa) uszkodzonych gen\u00f3w poprzez wprowadzenie genu normalnego do zmutowanej kom\u00f3rki.<\/p>\n

Zatem by\u0107 mo\u017ce kiedy\u015b zobaczymy \u201eodtworzone genetycznie\u201d wymar\u0142e zwierz\u0119ta, gdy b\u0119dziemy w stanie odtworzy\u0107 ich genom, ale czy na pewno tego chcemy?<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row css=”.vc_custom_1626772894639{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}”][vc_column width=”1\/4″][vc_single_image image=”16858″ img_size=”full” alignment=”center” style=”vc_box_rounded” onclick=”custom_link” link=”https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/category\/kartka-z-kalendarza\/”][\/vc_column][vc_column width=”3\/4″][vc_separator color=”custom” accent_color=”#9b132a”][\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=”.vc_custom_1629883969954{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}” el_class=”shadow”][vc_column width=”1\/3″ el_class=”foto”][vc_column_text el_class=”foto” css=”.vc_custom_1634214958105{padding-right: 20px !important;padding-left: 20px !important;}”] fot. materia\u0142y U\u015a [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3553,"featured_media":18261,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[323,528,9],"tags":[865,866,179],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/166210"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3553"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=166210"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/166210\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":201890,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/166210\/revisions\/201890"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=166210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=166210"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=166210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}