28 wrze\u015bnia<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n \u015aWIATOWY DZIE\u0143 JAB\u0141KA<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_single_image image=”16858″ img_size=”full” alignment=”center” style=”vc_box_rounded”][\/vc_column][vc_column width=”3\/4″]\r\n \u201eKartka z kalendarza\u201d<\/a> to cykl artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3re powstawa\u0142y z okazji r\u00f3\u017cnych nietypowych \u015bwi\u0105t. Autorami prezentowanych materia\u0142\u00f3w s\u0105 studenci, doktoranci i pracownicy Wydzia\u0142u Nauk \u015acis\u0142ych i Technicznych U\u015a.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator color=”custom” accent_color=”#9b132a”]\r\n 28 wrze\u015bnia jest \u015awiatowym Dniem Jab\u0142ka. Bez w\u0105tpienia jab\u0142ko jest jednym z naszych narodowych owoc\u00f3w \u2013 pachn\u0105ce, soczyste, chrupi\u0105ce. Kojarz\u0105ce si\u0119 z ko\u0144cem wakacji i pi\u0119kna jesieni\u0105. Podobno to w\u0142a\u015bnie ono przyczyni\u0142o si\u0119 do odkrycia jednego z fundamentalnych praw rz\u0105dz\u0105cych Wszech\u015bwiatem. Zapewne domy\u015blacie si\u0119 o jakie prawo chodzi \u2013 Prawo powszechnego ci\u0105\u017cenia zdefiniowane przez Sir Izaaka Newtona.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=”.vc_custom_1626772894639{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}”][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=”.vc_custom_1629883969954{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}” el_class=”shadow”][vc_column width=”1\/3″ el_class=”foto”][vc_column_text el_class=”foto” css=”.vc_custom_1632811227552{padding-right: 20px !important;padding-left: 20px !important;}”] dr hab. DARIUSZ KAJEWSKI<\/strong><\/small><\/span><\/p>\n adiunkt, Instytut Fizyki im. Augusta Che\u0142kowskiego<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”2\/3″]\r\n Newton nieodzownie kojarzony jest w\u0142a\u015bnie z jab\u0142kiem,<\/span> kt\u00f3re to mia\u0142o spa\u015b\u0107 mu na g\u0142ow\u0119 i \u201eo\u015bwieci\u0107\u201d go. Historia ta jest jednak bardzo cz\u0119sto \u017ale przekazywana \u2013 i nie chodzi tutaj o jab\u0142ko, bo faktycznie odegra\u0142o ono kluczow\u0105 rol\u0119 w tej opowie\u015bci. Zacznijmy jednak od pocz\u0105tku. Mamy rok 1665 \u2013 cztery lata po tym jak Newton dosta\u0142 si\u0119 na studia w Cambridge, w Anglii zaczyna panowa\u0107 wielka zaraza. Tak jak niedawno z powodu pandemii, uniwersytety zosta\u0142y zamkni\u0119te, a m\u0142ody 22 letni Newton postanawia powr\u00f3ci\u0107 na ten czas do swojego domu rodzinnego. S\u0105cz\u0105c herbatk\u0119 pod jab\u0142oni\u0105, mia\u0142 dozna\u0107 ol\u015bnienia \u2013 czy to na skutek obserwowania spadaj\u0105cego jab\u0142ka, czy te\u017c bezpo\u015bredniego kontaktu z tym\u017ce. I w tym miejscu zaczynaj\u0105 si\u0119 przys\u0142owiowe \u201eschody\u201d \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 s\u0105dzi, \u017ce Newton odkry\u0142, i\u017c cia\u0142a spadaj\u0105 w d\u00f3\u0142 na Ziemi\u0119 na skutek pewnej si\u0142y \u2013 si\u0142y grawitacji. W zasadzie ca\u0142a historia na tym si\u0119 cz\u0119sto ko\u0144czy. Nawet ma\u0142o poj\u0119tna wiewi\u00f3rka by\u0142a by w stanie stwierdzi\u0107 ten fakt, \u017ce przedmioty spadaj\u0105 w d\u00f3\u0142 \u2013 nie w bok, nie do g\u00f3ry, a prosto w d\u00f3\u0142. Jednak czy s\u0105dzicie by taki geniusz, jakim by\u0142 Izaak Newton \u2013 ten sam, kt\u00f3ry w trakcie swojego rocznego \u201eurlopu\u201d opracowa\u0142 rachunek r\u00f3\u017cniczkowy, rozszczepi\u0142 \u015bwiat\u0142o na pryzmacie i doszed\u0142 do wniosku, \u017ce widmo barwne, obserwowane jako \u201et\u0119cza\u201d, nie jest w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 o\u015brodka a \u015bwiat\u0142a bia\u0142ego jako mieszaniny barw (co wcale nie by\u0142o takie oczywiste jak dzisiaj), stwierdzi\u0142 po prostu, \u017ce przedmioty uniesione musz\u0105 spa\u015b\u0107 na Ziemi\u0119? By\u0142oby to zbyt banalne i odarte z pi\u0119kna odkry\u0107, kt\u00f3rym towarzyszy zawsze mentalny \u201ewyzwalacz\u201d \u2013 impuls pchaj\u0105cy do \u0142\u0105czenia, pozornie niezwi\u0105zanych ze sob\u0105, fakt\u00f3w.<\/p>\n Newton stwierdzi\u0142 co\u015b zdecydowanie bardziej wa\u017cnego! Nie tylko jab\u0142ko spada na Ziemi\u0119, ale tak\u017ce Ziemia spada na jab\u0142ko \u2013 a dok\u0142adniej jab\u0142ko tak\u017ce dzia\u0142a si\u0142\u0105 grawitacji na Ziemi\u0119, poniewa\u017c oddzia\u0142ywania grawitacyjne s\u0105 wzajemne. Co to znaczy? Tyle i a\u017c tyle, \u017ce wszystkie cia\u0142a posiadaj\u0105ce mas\u0119 s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em oddzia\u0142ywa\u0144 grawitacyjnych i wzajemnie si\u0119 przyci\u0105gaj\u0105 \u2013 to w\u0142a\u015bnie utrzymuje razem nie tylko ca\u0142y Uk\u0142ad S\u0142oneczny, ale i ca\u0142y Wszech\u015bwiat! Tym sposobem dzi\u0119ki temu stwierdzeniu, w \u0142atwy spos\u00f3b m\u00f3g\u0142 wyt\u0142umaczy\u0107 czym s\u0105 p\u0142ywy morskie, m\u00f3g\u0142 opisa\u0107 matematycznie ruch planet i komet oraz oblicza\u0107 ich orbity, kt\u00f3re by\u0142y jedynie opisane przez Keplera. Dos\u0142ownie postawi\u0142 \u201ekropk\u0119 nad i\u201d w rewolucji zapocz\u0105tkowanej przez Kopernika. Nagle te\u017c okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie ma takiego kierunku jak g\u00f3ra czy d\u00f3\u0142! Przedmioty przesta\u0142y spada\u0107 \u201ew d\u00f3\u0142\u201d a zacz\u0119\u0142y porusza\u0107 si\u0119 do masy drugiego cia\u0142a.<\/p>\n Ma\u0142e jab\u0142ko by\u0142o wi\u0119c \u201ewyzwalaczem\u201d dla umys\u0142u wielkiego naukowca przebywaj\u0105cego na przymusowym \u201eurlopie\u201d. Jak wida\u0107 czasem niewiele trzeba by zapocz\u0105tkowa\u0107 lawin\u0119 my\u015bli prowadz\u0105c\u0105 do wielkich odkry\u0107, kt\u00f3re mog\u0105 dos\u0142ownie wstrz\u0105sn\u0105\u0107 Wszech\u015bwiatem.<\/p>\n![\"dr](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-content\/uploads\/sites\/18\/Nieprzypisane\/KajewskiDariusz.jpg\")
\nfot. Sekcja Prasowa
\n<\/em>[\/vc_column_text]\r\n
\n