1 czerwca<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n DZIE\u0143 CHEMIKA<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n Dzie\u0144 Chemika 2021<\/a> \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_single_image image=”16858″ img_size=”full” alignment=”center” style=”vc_box_rounded” onclick=”custom_link” img_link_target=”_blank” link=”https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/category\/kartka-z-kalendarza\/”][\/vc_column][vc_column width=”3\/4″]\r\n 1 czerwca 2025 roku obchodzony jest Dzie\u0144 Chemika. Jest to \u015bwi\u0119to ruchome, kt\u00f3re przypada ka\u017cdego roku w pierwsz\u0105 niedziel\u0119 czerwca. Z tej okazji wszystkim chemiczkom i chemikom, a tak\u017ce pasjonatom \u017cyczymy samych pozytywnych reakcji!<\/p>\n 6 czerwca 2025 roku Instytut Chemii celebrowa\u0142 sw\u00f3j dzie\u0144 w czasie wydarzenia „Dzie\u0144 Otwarty Instytutu Chemii”. Jak by\u0142o? Te\u017c jeste\u015bmy ciekawi. Zapraszamy do \u015bledzenia strony.<\/p>\n Z tej okazji zapraszamy do lektury artyku\u0142u autorstwa prof. dr. hab. Roberta Musio\u0142a z Instytutu Chemii pt. „Czy chemia jeszcze istnieje? Chemiczny Nobel przyznany informatykom za prze\u0142om w biologii<\/em>„.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \u201eKartka z kalendarza\u201d<\/a> to cykl artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3re powstawa\u0142y z okazji r\u00f3\u017cnych nietypowych \u015bwi\u0105t. Autorami prezentowanych materia\u0142\u00f3w s\u0105 studenci, doktoranci i pracownicy Wydzia\u0142u Nauk \u015acis\u0142ych i Technicznych U\u015a.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator color=”custom” accent_color=”#9b132a”][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/3″][vc_column_text el_class=”foto”] prof. dr hab. ROBERT MUSIO\u0141<\/strong><\/small><\/span><\/p>\n Instytut Chemii<\/span><\/p>\n wy\u015bwietl publikacje<\/a><\/p>\n Ambasador kierunku chemia<\/a> W roku 2024 Nagrod\u0119 Nobla z chemii dostali David Baker<\/strong>, John Jumper<\/strong> oraz Demis Hassabis. <\/strong>Gratulujemy pi\u0119knego zwie\u0144czenia (ale nie ko\u0144ca) kariery. Gdyby jednak tych trzech naukowc\u00f3w postanowi\u0142o zatrudni\u0107 si\u0119 na przeci\u0119tnym wydziale chemii w Polsce, ich kariery mog\u0142yby zako\u0144czy\u0107 si\u0119 zanim by si\u0119 na dobre zacz\u0119\u0142y. Brzmi absurdalnie, ale w obecnym systemie oceny dorobku naukowego \u2013 jest niestety ca\u0142kiem realne. Ich publikacje, cho\u0107 cytowane przez tysi\u0105ce naukowc\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie, najpewniej nie znalaz\u0142yby si\u0119 w odpowiednim \u201ekoszyku specjalizacji\u201d. Punkt\u00f3w \u2013 niewiele. Dyscyplina \u2013 nie do ko\u0144ca zgodna. A do tego brak uzasadnionego profilu dzia\u0142alno\u015bci naukowej w ramach strategii rozwoju wydzia\u0142u. Kolesie robi\u0105 wra\u017cenie bardziej\u00a0 zainteresowanych grami komputerowymi! Gdyby zaczynali swoj\u0105 karier\u0119 naukow\u0105 pewnie nie dostaliby si\u0119 nawet do szko\u0142y doktorskiej. \u00a0W naszej rzeczywisto\u015bci to nie odkrycia, tylko punkty decyduj\u0105 o tym, czy jeste\u015b \u201edobrym naukowcem\u201d. A punkty zdobywa si\u0119 nie za przekraczanie granic wiedzy, ale za dopasowanie si\u0119 do rubryki. A je\u015bli rubryki nios\u0105 wyra\u017ane znamiona manipulacji\u2026 dopowiedzcie sobie sami gdzie jeste\u015bmy. Gdyby wi\u0119c kt\u00f3ry\u015b z noblist\u00f3w pr\u00f3bowa\u0142 aplikowa\u0107 o etat, awans albo grant m\u00f3g\u0142by us\u0142ysze\u0107 pytanie: \u201eAle prosz\u0119 mi powiedzie\u0107 gdzie tam w\u0142a\u015bciwie jest chemia?*\u201d<\/em> I pewnie odpad\u0142by w przedbiegach. M\u00f3wi\u0119 to z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 i do\u015bwiadczeniem osoby, kt\u00f3ra od lat funkcjonuje w tym systemie\u00a0 i codziennie widzi, jak bardzo system ten nie pasuje on do rzeczywisto\u015bci nowoczesnej nauki.<\/p>\n B\u0105d\u017amy jednak sprawiedliwi \u2013 nauka, jak ka\u017cda inna dziedzina \u017cycia, musi podlega\u0107 pewnemu nadzorowi i zarz\u0105dzaniu. W ko\u0144cu chodzi o publiczne \u015brodki, a spo\u0142ecze\u0144stwo ma prawo oczekiwa\u0107, \u017ce s\u0105 wydawane rozs\u0105dnie. Nic dziwnego, \u017ce pojawiaj\u0105 si\u0119 systemy, klasyfikacje, punkty, rankingi… Problem pojawia si\u0119 wtedy, gdy pr\u00f3bujemy zarz\u0105dza\u0107 nauk\u0105 tak, jakby by\u0142a lini\u0105 produkcyjn\u0105 \u2013 jednym systemem dla wszystkich przypadk\u00f3w. Nie ka\u017cda mechanizacja sprawdza si\u0119 przy pakowaniu pomidor\u00f3w, a tym bardziej nie ka\u017cda nadaje si\u0119 do oceniania pracy badawczej, kt\u00f3ra z definicji wymyka si\u0119 sztywnym ramom. To pierwsze rozumiemy natychmiast, patrz\u0105c na rozpa\u0107kane warzywa w plastikowej tackach. To drugie jednak \u00a0\u2013 \u017ce co\u015b warto\u015bciowego mo\u017ce nie pasowa\u0107 do systemu \u2013 trudno przyj\u0105\u0107, gdy punkty, sloty i liczby pi\u0119knie zape\u0142niaj\u0105 tabelki. A przecie\u017c ka\u017cdy urz\u0119dnik boi si\u0119 nie tego \u017ce kto\u015b kiedy\u015b zapyta go czy rozda\u0142 \u015brodki, tylko \u201edlaczego<\/em> tak g\u0142upio<\/em>\u201d.<\/p>\n Dobrze, teraz mo\u017cemy ponownie zapyta\u0107 gdzie w tym wszystkim jest miejsce dla chemii? Bo oczywi\u015bcie ubieg\u0142oroczna Nagroda Nobla z chemii ma g\u0142\u0119boki sens. I nie chodzi wcale o to, \u017ce AI jest modne, a bia\u0142ka wa\u017cne. Chodzi o to, \u017ce ca\u0142a ta historia m\u00f3wi nam co\u015b fundamentalnego o tym, czym dzisiaj jest chemia \u2013 i czym musi by\u0107, je\u015bli ma dalej odpowiada\u0107 na realne wyzwania \u015bwiata. Projektowanie bia\u0142ek to przecie\u017c czysta chemia \u2013 tyle \u017ce zanim b\u0119dziesz pracowicie syntetyzowa\u0107 cz\u0105steczk\u0119 w kolbie, projektujesz j\u0105 w komputerze. A przewidywanie ich struktury za pomoc\u0105 AI? To nic innego jak rozwini\u0119cie chemii strukturalnej \u2013 tej samej, kt\u00f3ra kiedy\u015b opiera\u0142a si\u0119 na krystalografii i modelach fizycznych a dzi\u015b wychodzi poza nie. Dzi\u015b robimy to szybciej, precyzyjniej, z pomoc\u0105 narz\u0119dzi, kt\u00f3rych kiedy\u015b nie mieli\u015bmy. I w\u0142a\u015bnie to cel i podej\u015bcie molekularne, a nie forma, sprawia, \u017ce nadal jeste\u015bmy w sercu chemii. Ta nagroda nie zosta\u0142a przyznana mimo<\/em> tego, \u017ce badania by\u0142 mi\u0119dzydziedzinowe \u2013 ale w\u0142a\u015bnie dlatego<\/em>. Uhonorowano nie tylko tw\u00f3rc\u00f3w konkretnego narz\u0119dzia (AlphaFold) czy metody (projektowanie bia\u0142ek), ale pewien spos\u00f3b my\u015blenia<\/strong>: odwa\u017cny, przekraczaj\u0105cy granice, szukaj\u0105cy odpowiedzi tam, gdzie wcze\u015bniej nikt nie szuka\u0142. Tylko \u017ceby to dobrze zrozumie\u0107 trzeba umie\u0107 wyj\u015b\u0107 z wygodnych lecz ciasnych ram, kt\u00f3re sami sobie narzucamy. A z tym mamy w Polsce powa\u017cny problem.<\/p>\n Wci\u0105\u017c funkcjonujemy w systemie, w kt\u00f3rym lepiej si\u0119 op\u0142aca robi\u0107 bezpieczne, przewidywalne badania, ni\u017c zaryzykowa\u0107 co\u015b naprawd\u0119 nowego. W kt\u00f3rym granty rozdziela si\u0119 wed\u0142ug dyscyplin przypisanych z urz\u0119du, nie wed\u0142ug istoty problemu. W kt\u00f3rym m\u0142ody naukowiec cz\u0119sto musi wybiera\u0107: czy robi\u0107 co\u015b ciekawego, czy co\u015b, co \u201epunktuje\u201d<\/em>. I to nie s\u0105 odosobnione przypadki \u2013 to codzienno\u015b\u0107 wielu \u015bwietnych ludzi, kt\u00f3rych system powoli wypycha z nauki. To jest te\u017c problem braku \u015brodk\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c na to \u017ceby cz\u0119\u015b\u0107 z nich \u201ezmarnowa\u0107\u201d na nieudane, ryzykowne projekty.<\/p>\n Co gorsza, ten spos\u00f3b my\u015blenia zaczyna si\u0119 du\u017co wcze\u015bniej. Na poziomie szko\u0142y uczymy chemii, biologii i informatyki jak trzech osobnych \u015bwiat\u00f3w. Nauczyciele rzadko maj\u0105 przestrze\u0144, by pokaza\u0107, \u017ce one mog\u0105 si\u0119 przenika\u0107. A jak ju\u017c wpadniemy na pomys\u0142, \u017ce da si\u0119 tego uczy\u0107 holistycznie to nazywamy to przyrod\u0105 i proces zniech\u0119cania zaczynamy od pocz\u0105tku. Ucze\u0144, kt\u00f3ry interesuje si\u0119 AI i bia\u0142kami, jest cz\u0119sto zbyt \u201ebiologiczny\u201d na informatyk\u0119 i zbyt \u201ecyfrowy\u201d na chemi\u0119. A potem si\u0119 zniech\u0119ca i idzie na studia na psychologi\u0119, aby zrozumie\u0107 co z nim \u201enie tak\u201d. Je\u015bli nie zaczniemy uczy\u0107 interdyscyplinarnego, opartego na naukach \u015bcis\u0142ych my\u015blenia, nie zmienimy zasad oceniania pracy naukowej i nie damy m\u0142odym ludziom przestrzeni do ryzyka \u2013 to nie tylko nie doczekamy si\u0119 Nobla. My po prostu pozostaniemy w technologicznym \u015bredniowieczu.<\/p>\n <\/p>\n *Dok\u0142adnie takie samo pytanie \u201eAle gdzie tu jest chemia?\u201d, autor niniejszego tekstu i jego doktorantka r\u00f3wnie\u017c mieli okazj\u0119 us\u0142ysze\u0107 podczas prezentacji swoich bada\u0144 \u2013 co, jak si\u0119 okazuje, stawia ich w do\u015b\u0107 szacownym gronie. Czy\u017cby, ka\u017cdy Nobel zaczyna\u0142 si\u0119 od niezrozumienia? Pomarzy\u0107 dobra rzecz \ud83d\ude09 <\/em><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Czym w\u0142a\u015bciwie jest AlphaFold i dlaczego to takie wa\u017cne?<\/strong><\/span><\/p>\n AlphaFold to algorytm sztucznej inteligencji stworzony przez zesp\u00f3\u0142 DeepMind, kt\u00f3ry w 2020 roku rozwi\u0105za\u0142 problem, nad kt\u00f3rym naukowcy g\u0142owili si\u0119 przez dekady: przewidywanie tr\u00f3jwymiarowej struktury bia\u0142ka na podstawie jego sekwencji aminokwasowej. Brzmi strasznie technicznie? Spr\u00f3bujmy tak: je\u015bli bia\u0142ko to naszyjnik z koralik\u00f3w (aminokwas\u00f3w), to AlphaFold potrafi przewidzie\u0107, jak ten naszyjnik si\u0119 zwinie w przestrzeni \u2013 i to z dok\u0142adno\u015bci\u0105 niemal dor\u00f3wnuj\u0105c\u0105 do\u015bwiadczeniom laboratoryjnym. A kszta\u0142t bia\u0142ka nie jest b\u0142ahostk\u0105 \u2013 to od niego zale\u017cy, czy zwi\u0105\u017ce lek, uruchomi reakcj\u0119 chemiczn\u0105, czy wywo\u0142a chorob\u0119. Do tej pory przewidywanie struktury bia\u0142ek by\u0142o jak rozwi\u0105zywanie kostki Rubika po ciemku \u2013 powolne, kosztowne, pe\u0142ne pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w. AlphaFold zmieni\u0142 to diametralnie: w kilka minut mo\u017ce poda\u0107 struktur\u0119 bia\u0142ka, nad kt\u00f3r\u0105 eksperymentalne laboratoria pracowa\u0142yby miesi\u0105cami. Odkryciem na miar\u0119 Nobla by\u0142o\u2026 odwr\u00f3cenie ca\u0142ego procesu. Skoro mo\u017cna przewidzie\u0107 jak bia\u0142ko b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 znaj\u0105c jego struktur\u0119 to mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zaprojektowa\u0107 je od pocz\u0105tku celuj\u0105c w konkretne w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Proces zapo\u017cycza sporo z komputerowego odszumiania zdj\u0119\u0107. Stosunkowo proste cho\u0107 czasoch\u0142onne obliczenia potrafi\u0105 usun\u0105\u0107 brzydkie ziarno ze zdj\u0119\u0107 wykonanych w kiepskim \u015bwietle. Podobnie mo\u017cna poprawi\u0107 u\u0142o\u017cenie fragment\u00f3w budulcowych wok\u00f3\u0142 wa\u017cnego celu aby otrzyma\u0107 bia\u0142ko reaguj\u0105ce z tym celem. Przyk\u0142adowo biologiczno-chemiczny bloker wirusa grypy albo SARS-Cov2, albo bia\u0142ko kt\u00f3re ma wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 lepsz\u0105 ni\u017c kevlar. A wszystko to podczas sesji ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105, zamiast d\u0142ugich miesi\u0119cy w laboratorium.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Na pociech\u0119 dla wszystkich, kt\u00f3rych przera\u017ca wizja tak pot\u0119\u017cnej sztucznej inteligencji warto przypomnie\u0107 histori\u0119 tego, jak grupa do\u015bwiadczonych\u2026 graczy, zapale\u0144c\u00f3w i nerd\u00f3w niekoniecznie posiadaj\u0105cych g\u0142\u0119bok\u0105 wiedz\u0119 w zakresie biologii molekularnej odkry\u0142a struktur\u0119 bia\u0142ka wyst\u0119puj\u0105cego w ma\u0142pim wirusie Masona-Pfizera. Jest to wirus z tak zwanej grupy retrowirus\u00f3w upo\u015bledzonej odporno\u015bci bardzo podobny do ludzkiego wirusa HIV. Gra online Foldit<\/a>\u00a0umo\u017cliwia\u0142a graczom dowolne dopasowywanie fragment\u00f3w bia\u0142ka tak aby uzyska\u0107 najni\u017csz\u0105 energi\u0119 a wi\u0119c najwi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo \u017ce jest to w\u0142a\u015bciwy uk\u0142ad. Taki Tetris przy pomocy atom\u00f3w. W tym miejscu ludzka ch\u0119\u0107 do zabawy, nauki i ciekawo\u015b\u0107 ka\u017c\u0105ca sprawdzi\u0107: \u201ea co by by\u0142o gdyby?\u201d sprawdzi\u0142a si\u0119 lepiej ni\u017c wysi\u0142ki wielu naukowc\u00f3w pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 bardziej tradycyjnymi metodami oblicze\u0144. Czy trzeba dodawa\u0107 \u017ce jednym z tw\u00f3rc\u00f3w Foldit jest prof. David Baker?<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row css=”.vc_custom_1626772894639{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}”][vc_column width=”1\/4″][vc_single_image image=”16858″ img_size=”full” alignment=”center” style=”vc_box_rounded” onclick=”custom_link” img_link_target=”_blank” link=”https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/category\/kartka-z-kalendarza\/”][\/vc_column][vc_column width=”3\/4″][vc_separator color=”custom” accent_color=”#9b132a”][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/3″][vc_column_text el_class=”foto”][\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n
\nDzie\u0144 Chemika 2022
\nDzie\u0144 chemika 2023<\/a>
\nDzie\u0144 chemika 2024<\/a><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-content\/uploads\/sites\/18\/Bez-kategorii\/RMusiolkw-300x300.jpg\")
[\/vc_column_text]\r\n
\n
\nNauka | Moja Pasja<\/a>
\nKartka z kalendarza \u2013 Dzie\u0144 piwa i piwowara<\/a>
\nKartka z kalendarza \u2013 Walentynki<\/a>
\nKartka z kalendarza \u2013 Dzie\u0144 Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ksi\u0105\u017cek<\/a>
\nKartka z kalendarza \u2013 Movember \u2013 miesi\u0105c \u015bwiadomo\u015bci m\u0119skich nowotwor\u00f3w<\/a><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”2\/3″]\r\n Czy chemia jeszcze istnieje?<\/span><\/h3>\n
Chemiczny Nobel przyznany informatykom za prze\u0142om w biologii<\/span><\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-content\/uploads\/sites\/18\/Bez-kategorii\/Nowy-przystenk-w-biologii-978x1024.png\")
<\/p>\n