{"id":19553,"date":"2021-11-25T13:58:47","date_gmt":"2021-11-25T12:58:47","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/?p=19553"},"modified":"2022-05-06T13:56:59","modified_gmt":"2022-05-06T11:56:59","slug":"czarne-dziury","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/2021\/11\/25\/czarne-dziury\/","title":{"rendered":"Black Friday czy czarne dziury? | prof. dr hab. Jan S\u0142adkowski"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row css=&#8221;.vc_custom_1626772894639{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}&#8221;][vc_column width=&#8221;1\/4&#8243;]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><small><span style=\"letter-spacing: 0.6mm; color: #011535; font-size: 140%; font-family: 'PT Sans Narrow';\">26 listopada<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-transform: uppercase; text-align: right;\"><strong><small><span style=\"letter-spacing: 0.4mm; color: #9b132a; font-size: 160%; font-family: PT Sans Narrow;\">black friday<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n<p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[vc_single_image image=&#8221;16858&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; style=&#8221;vc_box_rounded&#8221;][\/vc_column][vc_column width=&#8221;3\/4&#8243;]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p>Z okazji Black Friday zapraszamy do lektury kr\u00f3tkiego artyku\u0142u prof. dra hab. Jana S\u0142adkowskiego z Instytutu Fizyki U\u015a na temat najbardziej czarnego zjawiska, jakie odkry\u0142a ludzko\u015b\u0107 \u2013 nie tylko na pi\u0105tek.<\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p><a href=\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/event\/?strona=1&amp;widok=lista&amp;odbiorca=&amp;kategoria=343&amp;lokalizacja=&amp;rok=&amp;miesiac=\">\u201eKartka z kalendarza\u201d<\/a> to cykl artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3re powstawa\u0142y z okazji r\u00f3\u017cnych nietypowych \u015bwi\u0105t. Autorami prezentowanych materia\u0142\u00f3w s\u0105 studenci, doktoranci i pracownicy Wydzia\u0142u Nauk \u015acis\u0142ych i Technicznych U\u015a.<\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[vc_separator color=&#8221;custom&#8221; accent_color=&#8221;#9b132a&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=&#8221;.vc_custom_1629883969954{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}&#8221; el_class=&#8221;shadow&#8221;][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243; el_class=&#8221;foto&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;foto&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1637866710439{padding-right: 20px !important;padding-left: 20px !important;}&#8221;]<img class=\"alignnone wp-image-14354 size-full\" src=\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-content\/uploads\/sites\/18\/Nieprzypisane\/SlakdowskiJan-1024x1024.jpg\" alt=\"PrzybylaKasperek\" width=\"100%\" height=\"auto\" \/><\/p>\n<p><em>Fot. Katarzyna Balin<\/em>[\/vc_column_text]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p><span style=\"letter-spacing: 0.4mm; color: #002e5a; font-size: 200%; font-family: PT Sans Narrow;\"><small><strong>prof. dr hab. Jan S\u0142adkowski<\/strong><\/small><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p>Instytut Fizyki<\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[\/vc_column][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243;]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p>Dzi\u015b mamy tzw. Black Friday. Niestety, jak kto\u015b wpadnie w wir promocyjnych zakup\u00f3w to niezwykle trudno z niego si\u0119 wydosta\u0107! Fizycy r\u00f3wnie\u017c znaj\u0105 obiekty, kt\u00f3re potrafi\u0105 ca\u0142kowicie zaw\u0142adn\u0105\u0107 obserwatorem. Okre\u015blamy je terminem czarne dziury (black holes). Z grubsza rzecz bior\u0105c, czarna dziura region czasoprzestrzeni, w kt\u00f3rym grawitacja jest tak silna, \u017ce nic &#8211; nawet \u015bwiat\u0142o &#8211; nie mo\u017ce go opu\u015bci\u0107. Idea, \u017ce pole grawitacyjne mo\u017ce by\u0107 tak silne, by uwi\u0119zi\u0107 nawet \u015bwiat\u0142o narodzi\u0142a si\u0119 w XVIII wieku w umys\u0142ach (niezale\u017cnie) Johna Mitchella (1784) i Pierre\u2019a-Simona Laplace\u2019a. W roku 1916 Karl Schwarzschild znalaz\u0142 rozwi\u0105zanie r\u00f3wna\u0144 Einsteina, kt\u00f3re opisuje region czasoprzestrzeni maj\u0105cy interpretacj\u0119 czarnej dziury. Pocz\u0105tkowo uwa\u017cano je za matematyczn\u0105 ciekawostk\u0119. Dzi\u015b mamy wiele przekonywuj\u0105cych obserwacji, \u017ce obiekty takie rzeczywi\u015bcie istniej\u0105. Na przyk\u0142ad, zachwianie r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy si\u0142ami grawitacyjnymi i reakcjami j\u0105drowymi w masywnej gwie\u017adzie mo\u017ce prowadzi\u0107 do jej zapadni\u0119cia i utworzenia czarnej dziury. Oto kilka cech czarnych dziur.<\/p>\n<ul>\n<li>Powszechnie mniemanie, \u017ce czarna dziura jest bardzo g\u0119sta jest b\u0142\u0119dne. Na przyk\u0142ad, najwi\u0119ksza znana supermasywna czarna dziura TON 618 (<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/TON_618\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/TON_618<\/a>) ma g\u0119sto\u015b\u0107 ok. 4,5 g\/m<sup>3<\/sup>! Z kolei Sagittarius A* w centrum Drogi Mlecznej ( <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sagittarius_A*\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sagittarius_A*<\/a>) ma ju\u017c g\u0119sto\u015b\u0107 ok. 106\u00a0kg\/m<sup>3<\/sup>.<\/li>\n<li>Niedawno kolaboracja EHT opublikowa\u0142a pierwsze \u201ezdj\u0119cie\u201d czarnej dziury dost\u0119pne pod adresem <a href=\"https:\/\/www.nasa.gov\/mission_pages\/chandra\/news\/black-hole-image-makes-history\">https:\/\/www.nasa.gov\/mission_pages\/chandra\/news\/black-hole-image-makes-history<\/a>.<\/li>\n<li>W Internecie mo\u017cna znale\u017a\u0107 wiele symulacji zachowania czarnych dziur np. <a href=\"https:\/\/www.nasa.gov\/feature\/goddard\/2021\/black-hole-simulations-provide-blueprint-for-future-observations\">https:\/\/www.nasa.gov\/feature\/goddard\/2021\/black-hole-simulations-provide-blueprint-for-future-observations<\/a> lub <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hu6hIhW00Fk\">https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hu6hIhW00Fk<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>Ju\u017c nied\u0142ugo \u2013 9 grudnia 2021 r. \u2013 przeniesiemy si\u0119 na d\u0142u\u017cej do Instytutu Fizyki, gdzie odb\u0119dzie si\u0119 interdyscyplinarna konferencja pt. \u201e<strong>Fizyka Lema: Wczoraj Fiction, dzisiaj Science<\/strong>\u201d.<\/p>\n<p>Do zobaczenia, do pos\u0142uchania, do pomy\u015blenia!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><a href=\"https:\/\/cutt.ly\/KTBxbsy\">Read in english<\/a><\/p>\n<p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=&#8221;.vc_custom_1626772894639{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}&#8221;][vc_column][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row css=&#8221;.vc_custom_1626772894639{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}&#8221;][vc_column width=&#8221;1\/4&#8243;][vc_single_image image=&#8221;16858&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; style=&#8221;vc_box_rounded&#8221;][\/vc_column][vc_column width=&#8221;3\/4&#8243;][vc_separator color=&#8221;custom&#8221; accent_color=&#8221;#9b132a&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=&#8221;.vc_custom_1629883969954{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}&#8221; el_class=&#8221;shadow&#8221;][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243; el_class=&#8221;foto&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;foto&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1637866710439{padding-right: 20px !important;padding-left: 20px !important;}&#8221;] Fot. Katarzyna Balin[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row css=&#8221;.vc_custom_1626772894639{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;}&#8221;][vc_column][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row] [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"btn btn-secondary understrap-read-more-link\" href=\"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/2021\/11\/25\/czarne-dziury\/\">Read More&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4017,"featured_media":19560,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[528,9],"tags":[713,133,466,535],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19553"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4017"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19553"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27486,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19553\/revisions\/27486"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/wydzial\/wnst\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}