Miło nam poinformować, że w Wydawnictwie Uniwersytetu Śląskiego ukazała się monografia dr Marii Janoszki, pracownicy Instytutu Polonistyki, pt. „Między grą a melancholią. Szkice o twórczości Jana Potockiego”. To książka gromadząca szkice poświęcone twórczości Jana Potockiego, którego dorobek twórczy można scharakteryzować poprzez napięcie między grą a melancholią. Interpretacje wybranych aspektów jego utworów teatralnych, relacji z podróży, pism politycznych i Rękopisu znalezionego w Saragossie z jednej strony przedstawiają hrabiego jako wnikliwego, pozbawionego złudzeń obserwatora świata i jednocześnie pisarza o dużej samoświadomości twórczej, w którego dziełach ujawnia się wielopoziomowo rozumiana ironia, z drugiej zaś eksplorują bogatą reprezentację figur melancholii zawartych w jego opus magnum, takich jak labiryntowa wizja rzeczywistości, jej steatralizowanie, poetyka nadmiaru, próby matematyzacji rzeczywistości czy obrazy pustki, wyczerpania, niezakorzenienia i tułactwa.
Maria Janoszka interpretuje wybrane teksty Jana Potockiego, sięgając po tytułowe terminy-klucze (gra i melancholia). Odsłania obszar pomiędzy procesem twórczym (i jego rezultatem) a wskazanym modelem funkcjonowania świadomości. Relacyjne usytuowanie rozpoznania rzeczywistości zewnętrznej przez autora i sposobów odzwierciedlenia jej w sztuce słowa stanowi oś konstrukcyjną recenzowanego tomu. Badaczka przygląda się utworom pisarza tworzącego w późnym oświeceniu, analizuje strategię pisarską, którą twórca Rękopisu znalezionego w Saragossie wykorzystał do uzewnętrznienia własnego wyobrażenia o życiu i do próby uporania się z porządkiem świata. Sytuuje estetykę i etykę na jednym horyzoncie badawczym. Ważną perspektywą, którą przyjmuje podczas lektury, jest wskazanie dokonujących się na przełomie XVIII i XIX wieku zmian w sferze rozpoznawania stanów melancholii jako doświadczenia osobistego oraz „doświadczalnej” nauki o duszy.
Z recenzji wydawniczej dr hab. Aleksandry Norkowskiej, prof. UKW
Zważywszy na fakt, że ogromna większość opracowań dotyczących twórczości Potockiego ukazuje się w języku francuskim, należy uznać polską książkę o autorze Rękopisu znalezionego w Saragossie za ważne osiągnięcie.
Z recenzji wydawniczej dra hab. Marka Dębowskiego, em. prof. UJ
