Ponad pięć dekad związanych z Uniwersytetem Śląskim, znaczący dorobek naukowy oraz otwartość na drugiego człowieka – 5 listopada 2026 r. w Kampusie Chorzowskim Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych odbyło się wyjątkowe seminarium. Wydarzenie podsumowujące działalność naukową prof. dr hab. Grażyny Chełkowskiej, która przeszła na emeryturę, stało się nie tylko okazją do bilansu jej kariery, ale przede wszystkim czasem pełnym wzruszeń, wspomnień i podziękowań.
Spotkanie rozpoczął Dyrektor Instytutu Fizyki im. Augusta Chełkowskiego dr hab. Jakub Spiechowicz, prof. UŚ, nadając wydarzeniu charakter benefisu – uroczystości retrospektywnej, poświęconej osobie i jej dokonaniom. Nie był to jednak wyłącznie czas podsumowań naukowych osiągnięć. W centrum znalazła się także historia relacji, współpracy i wspólnych doświadczeń, które przez lata budowały życie akademickie Instytutu.
Nauka ponad granicami dyscyplin
Szczególnym głosem podczas uroczystości była wypowiedź Rektora Uniwersytetu Śląskiego prof. dr. hab. Ryszarda Koziołka. Podjął on refleksję nad spotkaniem dwóch światów – nauk ścisłych i humanistyki – oraz nad tym, jak wiele mogą sobie wzajemnie zaoferować. Podkreślił znaczenie ciekawości drugiego człowieka, gotowości do słuchania i poszukiwania porozumienia mimo różnic.
Wspominając prof. Grażynę Chełkowską, zwrócił uwagę na jej autentyczne zainteresowanie tym, jak myślą i pracują przedstawiciele innych dziedzin. Bez dystansu i protekcjonalności, za to z otwartością i hojnością, która – jak zaznaczył – stała się dla niego ważną lekcją pedagogiki uniwersyteckiej.
Wspólna historia zapisana we wspomnieniach
Swoimi wspomnieniami podzielili się również wieloletni współpracownicy. Prof. dr hab. Alicja Ratuszna, była Dziekan Wydziału, przywołała czasy wspólnego budowania Uczelni, Wydziału i Instytutu, a także zagraniczne wyjazdy naukowe i spotkania, które na trwałe zapisały się w pamięci uczestników. W jej opowieści nie zabrakło osobistych akcentów, wdzięczności za wspólnie przeżyte chwile i refleksji nad przemianami, jakich przez lata doświadczało środowisko akademickie.
Z kolei dr hab. Jerzy Kubacki, prof. UŚ przypomniał codzienność Instytutu Fizyki – spotkania i drobne sytuacje, które po latach stają się najcenniejszymi wspomnieniami. Przywołał anegdoty, a także z humorem opowiadał również o wspólnych doświadczeniach zawodowych, pokazując, że wieloletnia współpraca to nie tylko realizacja naukowych zadań, ale także wzajemna życzliwość i bliskość.
Od badań nad fazami Lavesa do międzynarodowej współpracy naukowej
Ważną częścią seminarium była prezentacja poświęcona drodze naukowej prof. Grażyny Chełkowskiej, przygotowana przez dr hab. Annę Bajorek, prof. UŚ – jej doktorantkę. Przedstawiono kolejne etapy kariery Profesor: od pracy magisterskiej i doktorskiej, przez badania nad fazami Lavesa, aż po uzyskanie tytułu Profesora. Przybliżyła również tematykę jej badań dotyczących właściwości magnetycznych, struktury elektronowej i spektroskopii materiałów. Szczególne miejsce zajęła współpraca z zagranicznymi ośrodkami naukowymi, w tym z zespołem w Osnabrück, która stała się ważnym etapem rozwoju badań i działalności naukowej Zakładu.
Prezentacja przypomniała także o zaangażowaniu Jubilatki w życie akademickie Uniwersytetu Śląskiego. Pełniła funkcję Prodziekana, była członkinią Senatu, działała w Polskim Towarzystwie Fizycznym, przygotowywała liczne recenzje dla prac doktorskich, osiągnięć habilitacyjnych oraz postępowań profesorskich. Szczególnie ważnym wymiarem jej pracy było kształcenie młodych naukowców – jako promotorka czterech rozpraw doktorskich przyczyniła się do rozwoju kolejnego pokolenia badaczy.
Prezentacji towarzyszyły fotografie z konferencji, wyjazdów naukowych i wspólnych przedsięwzięć. Wspominano o międzynarodowych kontaktach, projektach naukowych, ale również o tym, co buduje relacje międzyludzkie – spotkaniach świątecznych, grillach i innych chwilach, które pozwalały budować poczucie wspólnoty. To właśnie te obrazy przypominały, że za każdym osiągnięciem naukowym stoją ludzie – ich zaangażowanie, pomysły, wzajemne wsparcie i codzienna obecność.
„Najcenniejsi są ludzie”
Na zakończenie głos zabrała prof. Grażyna Chełkowska. Wzruszona i zaskoczona przygotowaną uroczystością, podziękowała wszystkim za obecność i wspólne lata. Mówiła o 54 latach pracy, o tym, jak zmieniła się w tym czasie nauka i warunki prowadzenia badań, ale przede wszystkim podkreśliła, że najważniejsi są ludzie. Uniwersytet to bowiem nie tylko miejsce pracy, lecz także relacje, przyjaźnie i wspólne doświadczenia, które pozostają z nami na długo.
Seminarium podsumowujące działalność naukową prof. Grażyny Chełkowskiej było nie tylko okazją do przypomnienia jej imponującego dorobku, ale przede wszystkim wyrazem uznania dla osoby, która przez ponad pół wieku współtworzyła środowisko fizyków Uniwersytetu Śląskiego. Był to dzień wdzięczności za przekazaną wiedzę, zaangażowanie, życzliwość i wszystkie wspólne lata. Szczególne podziękowania należą się również dr hab. Annie Mrozek-Wilczkiewicz, prof. UŚ za zaangażowanie w przygotowanie i organizację tego wyjątkowego spotkania.
Fot. Agnieszka Jankowska, Magdalena Parzyjagła/Wydział Nauk Ścisłych i Technicznych/UŚ