Zagadnienie unikalności i typowości regionu zostało podjęte w pracach Komisji Regionalizacji Międzynarodowej Unii Geograficznej jeszcze w latach 60, ubiegłego wieku (Dziewoński, 1961, 1967). Uwaga badaczy koncentrowała się wówczas na sektorze egzogenicznym gospodarki jako elemencie determinującym typowość regionu. Upływ czasu, a także uspołecznienie geografii (Maik, 2012) powodują, iż konieczne jest nowe spojrzenie na unikalność i typowość obszaru, z uwzględnieniem wieloaspektowości procesów i struktur społeczno-gospodarczych oraz kulturowych. Niektóre z tych aspektów zasygnalizowano w niewielkim zakresie we wcześniejszych pracach Autora (Runge, 2020, 2023). Jednak historyczne kształtowanie się złożonych układów osadniczych chociażby tylko w Europie, czy też tendencje zmian społeczno-kulturowych i politycznych ostatnich lat wymagają pilnego ustosunkowania się zarówno do obecnych w literaturze geograficznej, społecznej, czy też ekonomicznej koncepcji i modeli przemian złożonych układów osadniczych, jak i próby konceptualizacji unikalności i typowości. Autor nawiązuje tutaj między innymi do takich badaczy jak: D. Mackinnon i A. Combers (2010), który konfrontowali kierunki przemian starych regionów przemysłowych zachodniej Europy, czy tez do publikacji autorstwa K.V. Trofonova, E.V. Rodionova, E.V. Adzhikova, R.A. Kantserorov, E.V. Timacheva (2019) identyfikujących różne drogi i kierunki dalszych przemian starych regionów przemysłowych. Z kolei R. Boschma i J. Lambooy (1999) przedstawiają przyczyny regresu tego typu obszarów. Jak łatwo zauważyć uwaga tych, ale także wielu innych badaczy – co podkreślono już na początku – skupia się głównie na kwestiach gospodarczych. W niniejszym opracowaniu jest to jedynie punkt wyjścia, bowiem celem Autora jest próba syntetycznego ujęcia kwestii – na ile oraz w jakim zakresie złożony układ osadniczy (a zwłaszcza konurbacja) stanowi odrębny typ, a w jakim zakresie jest odrębny w stosunku do układu aglomeracyjnego. Ma to wymiar poznawczy, ale także praktyczny, bowiem konstrukcja modelu przestrzeni miejskiej, powiązań i relacji oraz sieciowości może być wykorzystana w polityce lokalnej/regionalnej, w opracowywaniu strategii przemian społeczno-gospodarczych w wymiarze przestrzennym.
