Mihaylov, V. (2026) Our Utopian Futures: Imagining a Sustainable, Dialogical, and Inclusive World. Routledge Research in Space, Place and Politics. London: Routledge.
Mihaylov, V., Dymitrow, M. (Eds.) (2026) Asymmetrical Epistemic Order(s): State of Affairs, Contestations, Alternatives. Studies in Critical Social Sciences. Leiden: Brill.
W tym roku ukazały się dwie nowe książki teoretyczne dr. hab. Valentina Mihaylova, prof. UŚ z Instytutu Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej. Obie są już dostępne dla czytelników w bibliotekach wielu wiodących uczelni i organizacji, w tym w Bibliotece UNESCO w Paryżu.
Pierwsza z nich, Our Utopian Futures: Imagining a Sustainable, Dialogical, and Inclusive World, poświęcona jest tzw. realnym utopiom globalnym – wizjom pożądanego świata poszukującym odpowiedzi na współczesne wyzwania ekologiczne, społeczno-ekonomiczne, kulturowe i polityczne.
Najważniejszym wkładem książki do bieżących debat naukowych i politycznych jest interdyscyplinarne, a zarazem geograficznie zakorzenione ujęcie współczesnego utopizmu globalnego. Analiza opiera się na szerokim korpusie dokumentów, strategii i programów, obejmującym m.in. materiały Organizacji Narodów Zjednoczonych, World Social Forum i innych ruchów społecznych, a także dokumenty organizacji i inicjatyw działających w obszarze gospodarki, kultury i dialogu kulturowego.
Szczególną uwagę zwrócono na sposoby priorytetyzacji globalnych wyzwań w ramach różnych koncepcji i inicjatyw dotyczących kształtowania i regulowania dynamicznych relacji między człowiekiem, gospodarką a środowiskiem naturalnym: od zrównoważonego rozwoju, przez degrowth, ekomodernizm i green growth, po sceptycyzm środowiskowy.
Z kolei książka pod redakcją Asymmetrical Epistemic Order(s): State of Affairs, Contestations, Alternatives (współredaktor: M. Dymitrow) obejmuje 12 rozdziałów i jest wynikiem współpracy badaczy z Polski, Słowacji, Szwecji i Wielkiej Brytanii. Tom poświęcony jest pogłębiającym się problemom asymetrii we współczesnym globalnym porządku wiedzy. Autorzy analizują, w jaki sposób uwarunkowania geograficzne, językowe, instytucjonalne i kulturowe wpływają na produkcję i obieg wiedzy naukowej.
W odróżnieniu od większości publikacji poświęconych tej tematyce książka wykracza poza koncentrację na różnicach między Globalną Północą i Globalnym Południem oraz poza perspektywę postkolonialną, uwzględniając m.in. doświadczenia Europy Środkowo-Wschodniej i społeczeństw postsocjalistycznych poprzez koncepcję auto-peryferyzacji (self-peripheralization). Z perspektywy różnych dyscyplin i z uwzględnieniem różnych skal przestrzennych autorzy podejmują m.in. kwestie nadmiernej komercjalizacji publikowania naukowego, ewaluacji badań, fetyszyzacji wskaźników scientometrycznych, monocentrycznych modeli umiędzynarodowienia nauki i edukacji, a także marginalizacji i egzotyzacji alternatywnych głosów i teorii.
Łącząc krytyczną diagnozę globalnego porządku wiedzy z poszukiwaniem możliwych rozwiązań, tom proponuje zarówno pogłębioną refleksję, jak i konkretne propozycje działań na rzecz bardziej otwartego i dialogicznego porządku wiedzy.