Ślady najstarszych zlodowaceń w obszarach górskich często są trudne do odnalezienia. Kolejne nasunięcia lodowców mogą niszczyć lub przykrywać wcześniejsze formy rzeźby, przez co klasyczne dowody geomorfologiczne nie zachowują się w krajobrazie. Nowe możliwości daje jednak analiza pojedynczych ziaren piasku.
W najnowszym artykule opublikowanym w czasopiśmie Geology przedstawiamy pierwsze bezpośrednie dowody zlodowacenia z okresu Chibanu (środkowego pleistocenu) w zachodnich Karpatach. Badania przeprowadzono w systemie jaskiń Demianowskich w Niżnych Tatrach na Słowacji. Wykorzystując mikroskopię elektronową, analizowano mikrorzeźbę na powierzchni ziaren kwarcu. Ich charakterystyczne mikrostruktury pozwalają rozpoznać ziarna, które były transportowane i obrabiane przez lodowiec.
Szczególnie istotne okazały się ziarna zachowane w datowanych osadach klastycznych w jaskiniach. Ich obecność wskazuje, że działalność lodowca miała miejsce przed 350 tys. lat, a więc przed MIS 10. Dodatkowo część dobrze obtoczonych ziaren kwarcu pochodzących ze skał triasowych może świadczyć o aktywności lodowcowej podczas MIS 6.
Zastosowana metoda jest szczególnie przydatna w obszarach krasowych, gdzie młodsze osady mogłyby zawierać materiał pochodzący z przemodelowanych starszych moren. Analiza mikrostruktur ziaren pozwala więc wykrywać ślady zlodowaceń, których zapis geomorfologiczny został już zatarty.
Pierwszym autorem publikacji jest mgr Dawid Siemek – absolwent naszego Wydziału, obecnie doktorant Uniwersytetu Jagiellońskiego. Promotorem jego doktoratu i współautorem publikacji jest dr hab. Jacek Szczygieł, prof. UŚ z naszego Instytutu Nauk o Ziemi. Artykuł został dodatkowo wyróżniony, trafiając na okładkę czasopisma Geology.
Publikacje w otwartym dostępie można przeczytać tu: https://pubs.geoscienceworld.org/gsa/geology/article/doi/10.1130/G54825.1/733716/Middle-Pleistocene-gt-350-ka-glaciation-in-the