Lubomir Hampl
Świat awifauny VI w polskich i czeskich przekładach Pisma Świętego : wróbel
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2024. ISBN: 978-83-226-4295-5
Celem monografii jest zwrócenie uwagi na aspekty translatologiczne dotyczące czeskiej i polskiej terminologii w przekładach biblijnych, przede wszystkim z zakresu kategorii pojęciowej ptactwa (wróbla). Opisane zostaną dwie istotne kwestie translatologiczne, polegające na tym: „czy”, a przede wszystkim „jak” tłumacz zmienia, modyfikuje, adaptuje lub wzbogaca język przekładu. Konfrontatywno-porównawcza analiza, koncentrująca się w przeważającej części wokół ornitofauny, pozwoli ustalić, w jaki sposób tłumacz lub zespół tłumaczy tekstów Pisma Świętego różnorodnie stosują szeroką gamę awifaunistycznej terminologii w badanych przez autora 24 wersetach biblijnych, zarówno w Starym, jak i Nowym Testamencie.
Grair Magakian
Polish Loanwords in Armenian (Selected Issues)
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2024. ISBN: 978-83-226-4352-5
Książka bada zagadnienia związane z zapożyczeniami z języka polskiego w języku ormiańskim (głównie w dialekcie polskich Ormian), których analiza wskazuje niestety na szereg błędów i nieporozumień etymologicznych w niektórych wcześniejszych opracowaniach. Przedstawione problemy mają szczególne znaczenie naukowe dla slawistów, turkologów i ormianistów. Zamysł na książkę jest nowy, gdyż dotychczas nikt nie dokonał analizy porównawczej etymologii zapożyczeń pochodzenia polskiego w języku ormiańskim. Chodzi w szczególności o analizę, obejmującą genezę tych zapożyczeń, ich znaczenie i zastosowanie w życiu codziennym i zawodowym Ormian mieszkających w szczególności w Polsce Wschodniej itp.
Katarzyna Wyrwas
Krótko mówiąc. Szkice o polszczyźnie
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2024. ISBN: 978-83-226-4469-0
Książka stanowi wybór wypowiedzi językoznawczych prezentowanych w latach 2004–2024 w audycjach radiowych i telewizyjnych oraz na stronie internetowej Poradni Językowej Uniwersytetu Śląskiego. Szkice mają popularyzować wiedzę o języku jako narzędziu komunikowania się społeczeństwa, ukazywać bogactwo, rozwój i możliwości polszczyzny, zaspokajać ciekawość odbiorców oraz wspierać opartą na szacunku i poznaniu dbałość o dobro wspólne, jakim jest język narodowy. Materiał podzielono tematycznie, wyodrębniając zagadnienia słownictwa, etymologii, nazw własnych i odmiany wyrazów. Przypisy pozwolą czytelnikom na pogłębienie wiedzy, a indeks wyrazów i zwrotów usprawni korzystanie z opracowania.
Mirosława Siuciak
Komunikacja urzędowa na Górnym Śląsku w okresie XVI–XVIII wieku. Ujęcie dyskursologiczne
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2024. ISBN: 978-83-226-4408-9
Monografia przedstawia ważny etap kształtowania się wzorców polskiej komunikacji urzędowej. Materiałem badawczym są zbiory kancelaryjne powstałe na Górnym Śląsku w okresie XVI–XVIII wieku w kilku miejscowościach podlegających europejskiemu prawu miejskiemu. Ze względu na szerokie kompetencje lokalnych urzędów zachowane dokumenty realizują dwa typy dyskursu: kancelaryjny (regulujący stosunki prawno-społeczne i własnościowe między mieszkańcami) oraz sądowy (związany z rozsądzaniem sporów i zapewnianiem porządku publicznego). Charakterystyka obydwu dyskursów wiąże się z opisem typowych dla nich funkcji pragmatycznych, kategorii tekstowych oraz gatunków wypowiedzi utrwalonych w formie pisanej.
Irena Bogoczová, MAŁGORZATA BORTLICZEK
Gwara za Olzą
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2024. ISBN: 978-83-226-4468-3
W publikacji analizie poddano materiał językowy odnoszący się do współczesności – aktualnej twórczości literackiej, zapisów w mediach społecznościowych, nieformalnych rozmów autochtonów. Celem było kompleksowe ujęcie sytuacji językowej Zaolzia w sposób przyjazny również dla czytelnika spoza środowiska akademickiego. Zaprezentowano tradycyjną gwarę zaolziańską obecną w twórczości literackiej miejscowych pisarzy i poetów, którzy wykorzystują walory ludyczne gwary, oraz w beletrystyce czeskojęzycznych pisarzy regionalnych. W poszczególnych rozdziałach omawiana jest gwarowa komunikacja w sieciach społecznościowych – analizie poddano zapisy na stronach internetowych i czatach, wypowiedzi w podcastach, vlogach itp. Zdaniem autorek publikacji obecność gwary w społeczeństwie zaolziańskim wynika z potrzeby mieszkańców Zaolzia, by promować region i jego specyfikę.
Marcin Maciołek, Jolanta Tambor
Głoski śląskie. Z zagadnień fonetyki i fonologii współczesnego języka śląskiego
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2024. ISBN: 978-83-226-4514-7
„Książka, którą oddajemy do rąk Czytelników, stanowi przegląd wybranych zagadnień związanych z foniczną warstwą języka śląskiego. W pracy omówiliśmy przede wszystkim te kwestie fonetyczne i (w mniejszym zakresie) fonologiczne, które decydują o specyfice śląskiej mowy, jej swoistości na tle innych lektów słowiańskich, a które zarazem wydają się istotne z punktu widzenia podejmowanych obecnie działań kodyfikacyjnych, kluczowych jeśli idzie o kształtowanie się standardowej (literackiej) odmiany śląszczyzny. Przyjrzeliśmy się bliżej brzmieniowej stronie języka śląskiego, idąc za wskazaniem twórców pisowni „ślabikŏrzowej”, którzy w zakończeniu przyjętego w sierpniu 2009 roku w Cieszynie dokumentu pn. Wstępne zasady pisowni śląskiej wyrazili przekonanie, iż kolejnym po ustaleniu reguł ortografii śląskiej etapem prac nad kodyfikacją (standaryzacją) śląszczyzny „powinno być sformułowanie zasad ortofonicznych, które pokażą obligatoryjną, dopuszczalną, wariantywną, regionalną wymowę” (Zasady, dostęp: 11 grudnia 2024)…..”
Katarzyna Papaja
A Reflective CLIL Teacher: A Way to Enrich the CLIL Teaching Professional Practice in the Polish Context
Brill, Leiden 2024. ISBN: 978-90-04-54813-8
This book intends to look into CLIL teaching professional practice through the prism of reflection. It offers a comprehensive coverage of a CLIL teacher’s features, their attitudes to the approach, teaching methodology, assessment, materials development, cooperation with other CLIL and non-CLIL teachers, professional development, expectations and beliefs. Furthermore, it focuses on CLIL teachers’ positive and negative emotions experienced in relation to CLIL. As a CLIL trainer I spend a lot of time with CLIL teachers trying to guide them in the process of teaching in CLIL but also to help them face many challenges and overcome obstacles which often discourage them from working in the CLIL environment. Being greatly inspired by the ongoing research in the field but also by my CLIL trainee teachers I felt there was a need to conduct such research and make the reader reflect on his/her own teaching experiences in CLIL.
Mariusz Jakosz, Joanna Targońska
Wendepunkte in der Fremdsprachenlehr- und lernforschung
Wydawnictwo Brill: V&R Unipress, 2024, ISBN: 978-3-8471-1683-7
Monografia prezentuje zagadnienia dotyczące przemian w glottodydaktyce oraz w badaniach nad przyswajaniem języków obcych i procesami uczenia się. Podjęta tematyka wpisuje się w aktualny nurt pogłębionych badań dotyczących poszukiwania nowych rozwiązań w wymienionym obszarze i z całą pewnością otwiera ona wiele nowych pól badawczych.
Agnieszka Piela
Literatura źródłem związków frazeologicznych. Słownik
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2024, ISBN: 978-83-226-4391-4
Książka poświęcona została utartym konstrukcjom słownym wywodzącym się z szeroko rozumianej twórczości pisarskiej. Frazeologizmy o literackiej proweniencji nie były dotąd przedmiotem szczegółowej uwagi językoznawców, mimo że literatura stanowi jedno z najstarszych źródeł frazeologii. Opisywane związki nie doczekały się zbiorczego ujęcia w postaci publikacji, która pozwoliłby ukazać ich bogactwo i różnorodność w polszczyźnie. Prezntowany zbiór, mieszczący 142 jednostki językowe, stara się tę lukę w polskiej literaturze lingwistycznej wypełnić.
W książce znalazły się nie tylko połączenia notowane w słownikach, np.: czekać na Godota; dantejskie sceny; moralność Kalego; rzeczywistość skrzeczy, ale i związki, które po raz pierwszy zostały ujęte w omawianej pracy, np.: jądro ciemności; komu bije dzwon; to, co tygrysy lubią najbardziej; trzech budrysów.
W monografii nacisk położono na charakterystykę literackiego źródła frazeologizmu. Każdej jednostce poświęcono osobny artykuł hasłowy obejmujący: definicję, egzemplifikacje tekstowe, słownikowe notacje oraz komentarz odautorski zawierający informacje faktograficzno-kulturowe. Poznanie literackiej genezy funkcjonujących obecnie związków wydaje się ważne dlatego, że motywacja wielu z nich staje się coraz mniej czytelna dla użytkowników języka polskiego, w konsekwencji może ona ulec całkowitemu zatarciu.
