Uniwersytet Śląski w Katowicach

Dr Tomasz Gęsina

tomasz.gesina@us.edu.pl

Doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, adiunkt w Instytucie Literaturoznawstwa Uniwersytetu Śląskiego, do 2026 r. adiunkt w Szkole Języka i Kultury Polskiej UŚ.

Stopień doktora uzyskał na podstawie dysertacji Przestrzenie konfesji. Geograficzno-luterańska identyfikacja prozy Jerzego Pilcha napisanej pod kierunkiem dra hab. Zbigniewa Kadłubka, prof. UŚ.

Ukończył Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Nauczania Kultury Polskiej i Języka Polskiego jako Obcego prowadzone na Uniwersytecie Śląskim.

W latach:

• 2021–2026 kierownik Centrum Języka i Kultury Chińskiej UŚ,
• 2018–2026 najpierw sekretarz, następnie zastępca kierownika Podyplomowych Studiów z Wiedzy o Regionie UŚ,
• 2024–2026 zastępca kierownika Podyplomowych Studiów: Region – Język i Kultura UŚ.

Pięciokrotnie otrzymał nagrodę przyznawaną przez JM Rektora Uniwersytetu Śląskiego:

• w 2018 roku za działalność organizacyjną (nagroda III stopnia),
• w 2019 roku za osiągnięcia naukowo-badawcze – nagroda zespołowa (nagroda III stopnia),
• w 2022 roku za działalność dydaktyczną – nagroda zespołowa (nagroda II stopnia),
• w 2024 za działalność dydaktyczną (nagroda zespołowa (nagroda I stopnia),
• w 2025 za doskonałą dydaktykę.

W 2026 roku otrzymał srebrną odznakę „Za Zasługi dla Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”.

Zainteresowania naukowe: współczesna literatura dotycząca Górnego Śląska, badania nad przestrzenią w literaturoznawstwie (zwłaszcza ge­opoetyka), glottodydaktyka polonistyczna, tekst literacki w nauczaniu języka polskiego jako obcego.

Publikacje:

Książki:

1. autorskie:

• Lektura jest dobra na wszystko. Podręcznik do historii literatury polskiej dla cudzoziemców. T. 1, Średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, Katowice 2025 (współautorstwo: Anna Gawryś-Mazurkiewicz),
• Lektura jest dobra na wszystko. Podręcznik do historii literatury polskiej dla cudzoziemców. T. 2, Romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne, Katowice 2025 (współautorstwo: Anna Gawryś-Mazurkiewicz),
• Lektura jest dobra na wszystko. Podręcznik do historii literatury polskiej dla cudzoziemców. T. 3, Literatura wojenna i rozliczeniowa, literatura po 1945 roku, literatura po 1989 roku, Katowice 2025 (współautorstwo: Anna Gawryś-Mazurkiewicz),
• Śląskie straszki. Demonologia ludowa w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Katowice 2025,
• Gustaw Morcinek: „O tym, jak górnik Maślok kramarzył ze Skarbnikiem”. „O Skarbniku, duchu kopalni” z „Baśnie i legendy polskie”. Materiały pomocnicze do nauki języka polskiego jako obcego. Edycja dla początkujących (poziom A1/A2). Polska regionalna, Katowice 2024 (współautorstwo: Jolanta Tambor),
• Katarzyna Bonda – „Tylko martwi nie kłamią”. Materiały pomocnicze do nauki języka polskiego jako obcego. Edycja dla średnio zaawansowanych (poziom B1/B2), Katowice 2022

2. pod redakcją:

• Akylai Abylkadyr kyzy: Czy Kirgiz zszedł z konia? Obyczaje, język i kultura Kirgistanu oczami kirgiskiej polonistki, red. Jolanta Tambor, Agnieszka Tambor, Tomasz Gęsina, Katowice 2024,
• Kuchnia w języku i kulturze dawniej i dziś, red. Tomasz Gęsina, Wioletta Wilczek, Katowice 2018,
• Przestrzeń – literatura – doświadczenie. Z inspiracji geopoetyki,  Tomasz Gęsina, Zbigniew Kadłubek, Katowice 2016

Artykuły i rozdziały (wybór):

• Ślązacy i kowboje. Glottodydaktyczny charakter reportażu „Miasteczko Panna Maria. Ślązacy na Dzikim Zachodzie” Ewy Winnickiej, „Postscriptum Polonistyczne” nr 1 (37), 2026, s. 1–15,
• Język, miasto i powieść kryminalna. Outdoor education w perspektywie glottodydaktycznej na podstawie „Cieszyn prowadzi śledztwo” Marty Matyszczak, „Poradnik Językowy. Miesięcznik poświęcony poprawności i czystości języka polskiego” nr 7, 2025, s. 57–72,
• Górny Śląsk oczami chińskiego studenta. „Familoki. Śląskie mikrokosmosy” i „Słownik śląsko-chiński” jako materiały uzupełniające w glottodydaktyce polonistycznej, w: Yinan Li, Renata Przybylska, Maciej Rak, Andrzej Ruszer (red.): 70 lat polonistyki Pekińskiego Uniwersytetu Języków Obcych: Dziedzictwo, rozwój, innowacje, Kraków 2025, s. 153–167,
• Literatura jako źródło wiedzy o regionie. Glottodydaktyczna lektura „Od jednego Lucypera” Anny Dziewit-Meller, w: Emilia Kubicka, Karolina Pluskota, Filip Olkiewicz (red.): Nowe perspektywy w nauczaniu języka polskiego jako obcego VI, Toruń 2025, s. 187–200,
• Region i glottodydaktyka. Literacki obraz kultury Górnego Śląska na przykładzie „Baru na starym osiedlu” Sabiny Waszut, w: Małgorzata Banach, Tamara Czerkies (red.): Kultura i literatura w glottodydaktyce polonistycznej wobec wymagań rzeczywistości, Kraków 2025, s. 205–220,
• Skarbnik – twój sąsiad na Górnym Śląsku. Glottodydaktyczny potencjał śląskiej demonologii, w: Michala Benešová, Sylwia Czachór-Kocataş, Renata Rusin Dybalska (red.): Polsko-české poznávání jako výměna hodnot, Praga 2025, s. 156–164,
• Uczenie się „stąd”. Literatura i wiedza o regionie w glottodydaktyce polonistycznej, w: Piotr Garncarek, Barbara Łukaszewicz (red.): Polszczyzna dla cudzoziemców – sacrum i profanum, Warszawa 2025, s. 255–274,
• Jak uczyć o literaturze? Przykłady kształcenia literackiego w Szkole Języka i Kultury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, w: Romuald Cudak, Jolanta Tambor (red.): Nauczyć Polski i polskiego. Rzecz o dorobku i przyszłości Szkoły Języka i Kultury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego na jej 35-lecie, Katowice 2024, s. 111–126 (współautorstwo: Anna Gawryś-Mazurkiewicz),
• Katowice i powieść kryminalna. Wykorzystanie „Tylko martwi nie kłamią” Katarzyny Bondy na zajęciach języka polskiego jako obcego, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców” nr 31, 2024, 61–71,
• Mapa i glottodydaktyka. „Górny Śląsk. Atlas dla dzieci” jako językowo-kulturowa podróż po regionie, „Problems of Slavonic Studies” nr 73, 2024, s. 251–261,
• Ołowiana superbohaterka. Regionalna charakterystyka w glottodydaktyce polonistycznej – wokół powieści „Doktórka od familoków” Magdaleny Majcher, w: Piotr Garncarek, Barbara Łukaszewicz (red.): Polszczyzna dla cudzoziemców – lokalność i regionalizm, Warszawa 2024, s. 51–70,
• Wielokulturowość a glottodydaktyka polonistyczna. Prolegomena do „Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku” Zbigniewa Rokity, „Studia Slavica” nr 2, 2024, s. 141–155,
• Śląski przemysł, w: Karolina Graboń (red.): Znane i nieznane na Śląsku. Podręcznik dla Polaków i cudzoziemców chcących lepiej poznać Górny Śląsk. Ćwiczenia, zadania, teksty, Katowice 2024, s. 47–59,
• Literacki spacer po Katowicach. Reportaż Anny Malinowskiej pt. „Od Katowic idzie słońce” w glottodydaktyce, „Postscriptum Polonistyczne” nr 2 (32), 2023, s. 1–18.

Udział w projektach naukowych i edukacyjnych:

• kierownik projektu (wraz z Anną Gawryś-Mazurkiewicz) „Lektura jest dobra na wszystko” w ramach programu „Promocja języka polskiego” NAWA (nr BJP/PJP/2024/1/00010/U/00001), 2024–2025,
• wykonawca w projekcie „Niemiecko-polskie ogólnojęzykowe podobieństwa leksykalne we współczesnym śląskim etnolekcie mówionym” (nr ZMV I 2-2517DK0622), 2017–2019, kierowniczka projektu: prof. dr hab. Jolanta Tambor,
• wykonawca w projekcie „Etnolekt śląski między językiem polskim a językiem niemieckim, między autochtonicznymi dialektami a polskim standardem” (nr DFG ZE 1116/1-1), 2018–2023, kierowniczka projektu: prof. dr hab. Jolanta Tambor,
• realizacja projektu dydaktycznego – Studencki Klub Literacki pt. „Literatura na/o Śląsku” (opiekun grupy projektowej) w ramach I edycji konkursu „Współmyślenie, współdziałanie” zorganizowanego w ramach Systemu Motywacyjnego w Dydaktyce Akademickiej (SMoDA) Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, realizowanego w ramach projektu „Jeden Uniwersytet – Wiele Możliwości. Program Zintegrowany” współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (nr: POWR.03.05.00-00-Z301/18-00, 2022–2023,
• koordynator zadania w projekcie pt. „Zagrajmy w Polskę. Wiedza o Polsce i języku polskim dla wszystkich” w ramach programu „Promocja języka polskiego” NAWA (nr BJP/PJP/2023/1/00033/U), 2023–2024, koordynatorka projektu: prof. dr hab. Jolanta Tambor,
• asystent koordynatorki projektu ds. dydaktycznych i merytorycznych „Zdalnego letniego kursu NAWA dla lektorów cudzoziemców” w projekcie pt. „Letnie kursy NAWA” (nr BJP/LKP/2024/1/00002/U/00001), 2024, koordynatorka projektu: prof. dr hab. Jolanta Tambor,
• asystent koordynatorki projektu ds. dydaktycznych i merytorycznych „Zdalnego letniego kursu NAWA dla lektorów cudzoziemców” w projekcie pt. „Letnie kursy NAWA” (nr BJP/LKP/2025/1/00001/U/00001), 2025, koordynatorka projektu: prof. dr hab. Jolanta Tambor.

Od 2018 r. egzaminator Państwowej Komisji ds. Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. W 2019 r. wpisany na listę przewodniczących komisji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Prowadził zajęcia lektoratowe oraz wykłady poświęcone literaturze polskiej w ośrodkach polonijnych oraz na uczelniach wyższych w Belgii, Brazylii, Chinach, Chorwacji, Francji, Korei Południowej, Mołdawii, Niemczech, Turcji, we Włoszech i na Litwie.