Przejdź do treści

Uniwersytet Śląski w Katowicach

  • Polski
  • English
Instytut Nauk o Kulturze

Karmelitańskie adaptacje Pia desideria

04.01.2021 - 11:59 aktualizacja 01.02.2021 - 13:29
Redakcja: Justyna Januszewska
Tagi: Herman Hugon, Jolanta Gwioździk, Karmelitanskie Adaptacje Pia Desideria, monografia
okładka książki Karmelitanskie Adaptacje Pia Desideria

Monografia

Radosław Grześkowiak, Jolanta Gwioździk, Anna Nowicka-Struska Karmelitańskie adaptacje Pia desideria Hermana Hugona z XVII i XVIII wieku. Lubelska Biblioteka Staropolska. Series Nova. Lublin 2020.

Najbardziej znaną książką emblematyczną o tematyce religijnej był traktat Hermana Hugona (1588-1629), niderlandzkiego jezuity, określany jako Pia desideria – pobożne pragnienia. Droga wiernego do Boga została tu ukazana z podziałem na starannie dobrane inskrypcje biblijne, komentarze egzegetyczne z dzieł teologicznych, elegijne subskrypcje i miedzioryty, zaprojektowane przez Boëtiusa à Bolswert. Liczne wznowienia, tłumaczenia na wersje wernakularne, kompilacje i  adaptacje tego utworu świadczą o jego  ogromnej popularności, także w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.  Dotąd były znane przekłady na język polski i adaptacje łacińskich elegii oraz poetyckich komentarzy do rycin całego zbioru autorstwa Mikołaja Mieleszki, Aleksandra Teodora Lackiego oraz Jana Żaby, w których zazwyczaj pomijano wypisy z dzieł teologicznych ojców i doktorów Kościoła. Tymczasem nowo odkryte teksty adaptacji tych ekscerptów, pochodzące ze środowiska karmelitanek bosych, stanowią brakujące ogniwo polskiej recepcji tego utworu emblematycznego. W tomie opublikowano krytyczną edycję tych karmelitańskich przekazów: Wzdychania  pobożne,  Strzały serdeczne  oraz Pragnienia Duszy pobożnej, z których dwa miały służyć zwłaszcza zakonnicom lubelskim.

Odnalezione rękopiśmienne adaptacje znacząco uzupełnią wiedzę o  formacji i lekturze duchowej w klasztorach karmelitanek bosych oraz –  szerzej – o kulturze literackiej polskiego baroku i jej związkach z kulturą europejską. Udostępniono ponadto krytyczną edycję tych rękopisów karmelitańskich, przechowywanych w Krakowie i Lwowie, a także   ustalono źródła cytatów egzegetycznych w Pia desideria, co stanowi pierwsze naukowe opracowanie tego utworu.

return to top