{"id":10030,"date":"2025-10-06T14:38:58","date_gmt":"2025-10-06T12:38:58","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/?p=10030"},"modified":"2025-10-06T14:38:58","modified_gmt":"2025-10-06T12:38:58","slug":"od-gadow-do-czlowieka-obiecujace-potwory-i-ich-znaczenie-dla-medycyny-i-ewolucji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/2025\/10\/06\/od-gadow-do-czlowieka-obiecujace-potwory-i-ich-znaczenie-dla-medycyny-i-ewolucji\/","title":{"rendered":"Od gad\u00f3w do cz\u0142owieka: \u201eobiecuj\u0105ce potwory\u201d i ich znaczenie dla medycyny i ewolucji"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column]\r\n

\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Naukowcy z Zespo\u0142u Histologii i Embriologii Zwierz\u0105t Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach opisali dwa zarodki jaszczurki \u2013 anolisa br\u0105zowego (Anolis sagrei<\/em>)\u00a0\u2013 z niezwykle rzadk\u0105 kombinacj\u0105 wad rozwojowych (malformacji), przypominaj\u0105cych ludzkie schorzenia genetyczne, takie jak zesp\u00f3\u0142 Aperta, dysplazja czo\u0142owo-nosowa czy zesp\u00f3\u0142 Pfeiffera. Zmiany obejmowa\u0142y zar\u00f3wno budow\u0119 g\u0142owy, jak i syndaktyli\u0119, czyli zro\u015bni\u0119cie palc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W obr\u0119bie g\u0142owy stwierdzono m.in. prognatyzm \u017cuchwy, czyli jej wysuni\u0119cie ku przodowi, niewielkie skr\u00f3cenie szcz\u0119ki g\u00f3rnej, rozszczepy podniebienia oraz patologie dotycz\u0105ce oczu. Dodatkowo analiza anatomiczna wykaza\u0142a, \u017ce przynajmniej u jednego osobnika wyst\u0119powa\u0142o przedwczesne zrastanie si\u0119 ko\u015bci czaszki, znane jako kraniosynostoza \u2013 stan charakterystyczny dla ludzkich malformacji g\u0142owy.<\/span><\/p>\n

Odkrycie ma podw\u00f3jne znaczenie. Z jednej strony pozwala szerzej spojrze\u0107 na mechanizmy prowadz\u0105ce do powstawania rzadkich chor\u00f3b genetycznych u cz\u0142owieka, a z drugiej dostarcza argument\u00f3w na rzecz bada\u0144 nad ewolucj\u0105, wskazuj\u0105c, \u017ce mutacje powoduj\u0105ce du\u017ce zmiany fenotypowe mog\u0105 prowadzi\u0107 do skokowych przeobra\u017ce\u0144 ewolucyjnych.<\/span><\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 zaobserwowanych malformacji, takich jak syndaktylia czy znaczne pokrycie oczu powiekami, przypomina\u0142a cechy charakterystyczne kameleon\u00f3w, co wpisuje si\u0119 w hipotez\u0119 \u201ehopeful monsters”. Zak\u0142ada ona, \u017ce wady rozwojowe, je\u015bli s\u0105 funkcjonalne i nie prowadz\u0105 do ca\u0142kowitego uszkodzenia organizmu, mog\u0105 w rzeczywisto\u015bci stanowi\u0107 podstaw\u0119 wykszta\u0142cenia adaptacji morfologicznych, a w konsekwencji \u2013 powstawania nowych gatunk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Wady zarodk\u00f3w powsta\u0142y spontanicznie, bez wp\u0142ywu ekstremalnych warunk\u00f3w \u015brodowiskowych. Takie przypadki s\u0105 niezwykle rzadkie i zazwyczaj nie s\u0105 dokumentowane, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 zarodk\u00f3w z powa\u017cnymi wadami obumiera na wczesnym etapie.<\/span><\/p>\n

Cho\u0107 nie przeprowadzono jeszcze bada\u0144 genetycznych, uderzaj\u0105ce podobie\u0144stwo mi\u0119dzy opisywanymi zarodkami jaszczurek a ludzkimi zaburzeniami czaszkowo-twarzowymi pozwala przypuszcza\u0107, \u017ce stoj\u0105 za nimi wsp\u00f3lne mechanizmy molekularne, kt\u00f3rych pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 oko\u0142o 320 milion\u00f3w lat temu, do czas\u00f3w ostatniego wsp\u00f3lnego przodka owodniowc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Przeczytaj artyku\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142owy<\/a>.\u00a0<\/span><\/p>\n

Wi\u0119cej w serwisie Nauka w Polsce PAP<\/a>.\u00a0<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4825,"featured_media":10031,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[13,31,8],"tags":[1802,1806,1804,1805,1803,243],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10030"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4825"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10030"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10030\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10032,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10030\/revisions\/10032"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}