W maju 2026 roku przedstawicielka Instytutu Fizyki im. A. Chełkowskiego, dr Lakshmi Sandhya Mohan, uczestniczyła w spotkaniu dotyczącym współpracy eksperymentu Super-Kamiokande oraz reprezentowała Instytut podczas uroczystego sympozjum z okazji 30-lecia tego przełomowego projektu badawczego. Wydarzenia odbyły się w Japonii i zgromadziły naukowców z całego świata zaangażowanych w badania neutrin.
Super-Kamiokande jest jednym z najważniejszych eksperymentów fizyki cząstek elementarnych. Detektor znajduje się w miejscowości Kamioka, pod górą Ikenoyama, około 1000 metrów pod powierzchnią ziemi. Jego sercem jest ogromny cylindryczny zbiornik zawierający 50 tysięcy ton ultraczystej wody, wzbogaconej w ostatnich latach solą gadolinu. Oddziaływania neutrin są rejestrowane dzięki promieniowaniu Czerenkowa, emitowanemu przez cząstki powstające w wyniku tych oddziaływań. Sygnały świetlne wykrywa ponad 11 tysięcy fotopowielaczy o średnicy 50 cm, rozmieszczonych na wewnętrznych ścianach detektora.
Jednym z kluczowych celów współczesnych badań nad neutrinami jest zrozumienie różnic w zachowaniu neutrin i antyneutrin. Analiza ich oscylacji może pomóc odpowiedzieć na fundamentalne pytanie dotyczące pochodzenia dominacji materii nad antymaterią obserwowanej we Wszechświecie. To właśnie ten problem stanowi główne wyzwanie naukowe eksperymentu T2K, w którym Super-Kamiokande pełni rolę detektora dalekiego (far detector).
fot. Kamioka Observatory, ICRR (Institute for Cosmic Ray Research), The University of Tokyo
W przyszłości badania te będą kontynuowane z jeszcze większą dokładnością dzięki budowanemu obecnie detektorowi nowej generacji – Hyper-Kamiokande. Oczekuje się, że jego możliwości pomiarowe pozwolą osiągnąć niespotykaną dotąd precyzję w badaniach własności neutrin.
Naukowcy z Instytutu Fizyki Uniwersytetu Śląskiego – dr Lakshmi Sandhya Mohan, dr hab. Arkadiusz Bubak prof. UŚ, mgr Jacek Holeczek oraz prof. dr hab. Jan Kisiel – aktywnie uczestniczą w eksperymentach T2K i Hyper-Kamiokande. Są również zaangażowani we wspólne analizy danych pochodzących z neutrin atmosferycznych rejestrowanych przez Super-Kamiokande oraz neutrin wiązkowych badanych w eksperymencie T2K.
Lakshmi Sandhya Mohan, będąca także członkinią grupy kalibracyjnej eksperymentu Super-Kamiokande, uczestniczyła w spotkaniu współpracy Super-K, które odbyło się w dniach 18–22 maja 2026 roku. Następnie, 23 maja, reprezentowała Instytut Fizyki UŚ podczas sympozjum z okazji 30-lecia eksperymentu, zorganizowanego w Toyamie. W wydarzeniach uczestniczyli również współpracownicy z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Narodowego Centrum Badań Jądrowych.
Udział polskich zespołów badawczych w projektach Super-Kamiokande, T2K i Hyper-Kamiokande podkreśla istotną rolę naszego kraju w światowych badaniach nad neutrinami oraz w poszukiwaniu odpowiedzi na najważniejsze pytania współczesnej fizyki.
Więcej informacji:
- Oficjalny film z okazji 30-lecia eksperymentu: Zobacz w serwisie YouTube
- Super-Kamiokande – oficjalna strona eksperymentu: https://www-sk.icrr.u-tokyo.ac.jp/en/sk/
- Sympozjum z okazji 30-lecia Super-Kamiokande: https://www-sk.icrr.u-tokyo.ac.jp/en/news/detail/1220