Dlaczego jedne stoki górskie ulegają katastrofalnym osuwiskom, podczas gdy inne pozostają stabilne przez setki tysięcy lat mimo zlodowaceń, trzęsień ziemi i aktywności tektonicznej? Odpowiedzi na to pytanie dostarczają najnowsze badania międzynarodowego zespołu naukowców pod kierownictwem dr hab. Jacka Szczygła z naszego Instytutu Nauk o Ziemi. Wyniki opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Engineering Geology.
Badania objęły pięć wapiennych płaskowyżów krasowych w Północnych Alpach Wapiennych w Austrii. Naukowcy wykorzystali wyjątkowe archiwa geologiczne ukryte w jaskiniach – deformacje nacieków oraz ślady przemieszczeń korytarzy – aby odtworzyć historię ruchów grawitacyjnych zachodzących w górach na przestrzeni ostatnich około 550 tysięcy lat. W tym celu połączono datowanie nacieków metodą uranowo-torową (U–Th), szczegółowe analizy strukturalne oraz nowoczesne modelowanie numeryczne naprężeń i stateczności stoków. Uzyskane wyniki pokazują, że mimo wielokrotnych zlodowaceń i okresowej aktywności tektonicznej badane masywy pozostawały niezwykle stabilne. Przemieszczenia zachodzące w ich obrębie były niewielkie i nie prowadziły do rozwoju dużych osuwisk. Badacze wykazali, że za tę wyjątkową odporność odpowiadają przede wszystkim wysoka wytrzymałość masywnych wapieni Dachstien, ograniczona ciągłość powierzchni poślizgu oraz sprawny system krasowy skutecznie odprowadzający wodę ze szczelin skalnych.
Otrzymane wyniki nie tylko pomagają lepiej zrozumieć ewolucję krajobrazu alpejskiego, ale również dostarczają cennych informacji wykorzystywanych w ocenie zagrożeń geologicznych oraz prognozowaniu długoterminowej stabilności terenów górskich w zmieniającym się klimacie.
Badania przeprowadzono we współpracy naukowców z Uniwersytetu Śląskiego, Uniwersytetu Wiedeńskiego, Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego oraz Uniwersytetu w Melbourne. Publikacja powstała w ramach projektu finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki ze środków grantu SONATA.
Szczygieł, J., Dąbrowski, M., Fernandez, O., Hellstrom, J., & Grasemann, B. (2026). Built to last: Long-term stability of steep deglaciated slopes of alpine karst plateaus (Northern Calcareous Alps, Austria). Engineering Geology, 372. https://doi.org/10.1016/j.enggeo.2026.108924
