Przejdź do treści

Uniwersytet Śląski w Katowicach

  • Polish
  • English
Instytut Nauk o Sztuce

Víctor Mínguez, Juan Chiva, Pablo González, Inmaculada Rodríguez, Oskar J. Rojewski: La Fiesta Renacentista. El Imperio de Carlos V (1500-1558). Universitat Jaume I. Castellón de la Plana, 2020, ISBN 978-84-17900-89-2, ss. 502.

Szósty tom z kolekcji wydawanej przez Universitat Jaume I “La Fiesta Barroca”. Publikacja ta analizuje ikonografię dworu Karola V Habsburga w trakcie uroczystości dworskich, zwracając uwagę na przemiany stylistycznyczne w sztuce oraz rozwój Renesansu w krajach rządzonych przez Habsburgów. Monografia składa się z 10 rozdziałów poświęconych zagadnieniom takim jak: uroczystości dworskie na przełomie Średniowiecza i Epoki Nowożytnej, dynastia Habsburgów i wizualne dziedzictwo Maksymiliana I, druk oraz ewolucja ceremoniału dworskiego, Plvs Ovltre, Plvs Vltra, Noch Weiter, Más Allá, koronacje Karola V, uroczystości ślubne w Sewilli (1526), scenariusze dla spektaklu dworskiego i architektura pałacowa, włoskie triumfy Karola V, abdykacja cesarza i klasztor w Yuste, egzekwie Karola V. Tak jak w poprzednich tomach kolekcji, również w tym uwzględniono obszerny, uporządkowany chronologicznie, katalog ilustracji. Publikacja ta stanowi część obchodów jubileuszu 500-lecia koronacji cesarskiej Karola V w Akwizgranie.

okladka La Fiesta Renacentista

Karolina Tomczak: Powojenna twórczość pomnikowa Xawerego Dunikowskiego 1945–1964. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Katowice 2020, ISBN 978-83-226-3701-2, ss. 460.

Studium analizuje złożoną problematykę późnej sztuki monumentalnej tego nestora rodzimej rzeźby, proces jej powstawania w rzeczywistości polskiego państwa komunistycznego oraz jakość formalną i tematyczną. Monograficzną prezentację trzech głównych prac, czyli Pomnika Czynu Powstańczego na Górze św. Anny (1946−1955), Pomnika Wyzwolenia Ziemi Warmińsko-Mazurskiej w Olsztynie (1949−1954) i projektów Pomnika Bohaterów Warszawy (1956−1958), dopełnia panoramiczne omówienie jego pozostałych monumentów z tego czasu. Wieloaspektowe spojrzenie na finalną twórczość pomnikową Dunikowskiego nie proponuje jednoznacznych odpowiedzi, ale bogaty przegląd tej różnorodnej sztuki autorstwa wybitnej, a tym samym przewrotnej osobowości “wieloepokowego” twórcy. Ukształtowany w Młodej Polsce i realizujący się w międzywojniu, dopełnił swoje dzieło w równie wartościowym artystycznie okresie powojennym, o czym zapomniano w wyniku unieważniania sztuki istniejącej w przestrzeni zideologizowanej. Rozprawa przypomina więc o tej unikalnej kreacji, dokładnie ją opisuje, kontekstualizuje i reinterpretuje.

Okładka publikacji Powojenna twórczość pomnikowa Xawerego Dunikowskiego

Tu i teraz. Dylematy artysty-pedagoga wobec paradygmatycznych reorientacji sztuki ponowoczesnej. Red. Aleksandra Giełdoń-Paszek, Ryszard Solik. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Katowice 2019, ISBN 978-83-226-3754-8, ss. 214.

Publikacja wpisuje się w obszar refleksji dotyczący heterogenicznej rzeczywistości współczesnej sztuki oraz różnopostaciowości praktyki artystycznej, a ścisłej rzecz ujmując, koncentruje się wokół wyzwań i dylematów jakie rzeczywistość sztuki ponowoczesnej niesie dla dydaktyki artystycznej i kształcenia o sztuce. Stąd też pomieszczone w publikacji teksty skupiają się na analizie wybranych zagadnień, problemów, dylematów i wyzwań umiejscowionych w horyzoncie współczesnych dyskursów sztuki i dydaktyki artystycznej. Różnorodność zagadnień idzie tu w parze z różnorodnością oglądu, która wyrasta z odmiennych perspektyw i doświadczeń związanych zarówno z praktyką i dydaktyką artystyczną, jak i z dyskursem nauki. Publikacja adresowana jest do szerokiego grona odbiorców zajmujących się sztuką i współczesną kulturą, w szczególności kształceniem i dydaktyką artystyczną, ale także przedstawicieli dyscyplin pokrewnych oraz studentów kierunków artystycznych.

Okładka publikacji Tu i teraz

(Re)interpretacje. Między praktyką twórczą a dyskursem. Red. Witold Jacyków, Ryszard Solik. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Katowice 2019. ISBN 978-83-226-3747-0, ss. 148.

Niniejsza publikacja wpisuje się w obszar refleksji dotyczący interpretacji i reinterpretacji sztuki oraz wybranych tekstów kultury. Dystansuje się przy tym od wyłącznie egzegetycznego pojmowania interpretacji, dostrzegając w niej aktywność na różne sposoby konkretyzującą historycznie i kulturowo zmienną tożsamość i określoność sztuki i jej wytworów. W ten sposób aktywność interpretacji i kolejnych reinterpretacji – niejednokrotnie wyznaczających nowe otwarcia i możliwości – umiejscawiamy zarówno w domenie dyskursów teorii, jak i w przestrzeni twórczych poszukiwań i eksperymentów, artystycznych transgresji, reorganizacji, redefinicji. To spojrzenie na problem nie tylko z uwzględnieniem różnych obszarów ekspresji twórczej i refleksji teoretycznej (zajmującej się sztukami plastycznymi, malarstwem, architekturą, muzyką, oprawą muzyczną filmów czy gier), ale także – co bodaj najcenniejsze – z różnych perspektyw reinterpretacyjnych i punktów widzenia. Czytelnik znajdzie więc w pracy propozycje – teksty i dokumentację działań twórczych – zorientowane na różne cele, racje i pola aktywności interpretacji; propozycje formułowane w kontekście różnorakich tekstów kultury, określonych strategii twórczych oraz interpretacyjnych.

Okładka publikacji Reinterpretacje

Rzeźba barokowa na Dolnym Śląsku w 2. połowie XVII wieku. Red. A. Kolbiarz. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2020. ISBN: 978-83-226-3679-4, ss. 164.

Zamieszczone w niniejszym tomie materiały stanowią pokłosie sesji naukowej: “Rzeźba na Śląsku w 2. połowie XVII w.” zorganizowanej 20.01.2017. w Muzeum Miedzi w Legnicy. Przedsięwzięcie to miało szczególny charakter, bowiem rzeźba barokowa – potraktowana jako temat przewodni – rzadko staje się obiektem zainteresowań badawczych. Niniejsza książka nie pretenduje do prezentacji kompleksowych dziejów rzeźby na Śląsku na przestrzeni 2. połowy XVII w. Omawiane przez autorów zagadnienia dotyczą jednak obiektów, artystów, lub problemów pomijanych do tej pory, bądź słabo rozpoznanych, w istotnym stopniu uzupełniając i korygując stan badań, zawarty przede wszystkim w w wydanej przed ponad trzema dekadami syntezie rzeźby barokowej na Śląsku pióra prof. Konstantego Kalinowskiego.

Court, nobles and festivals. Studies on the Early Modern visual culture. Red. O. J. Rojewski i M. Sobczyńska-Szczepańska. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3835-4, ss. 202.

Książka  poświęcona jest zagadnieniom związanym z uroczystościami świeckimi i religijnym w dobie nowożytnej,  ze szczególnym uwzględnieniem ich kontekstu artystycznego i politycznego. Osiem spośród dziesięciu rozdziałów dotyczy wydarzeń i zjawisk z terenu monarchii hiszpańskich Habsburgów (w tym jej amerykańskich  koloniach), pozostałe – Burgundii i Rzeczypospolitej. Prezentowana publikacja jest pokłosiem współpracy między badaczami z Uniwersytetu Jaume I w Castellón de la Plana, Uniwersytetu w Walencji oraz Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, trwającej od 2016 roku.

Okładka publikacji Court, nobles and festivals

Muzyka na Śląsku Cieszyńskim. Red. Bogumiła Mika, Magdalena Szyndler. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2018. ISBN: 978-83-226-3567-4, ss. 154.

Ziemia cieszyńska od lat inspirowała artystów, kompozytorów oraz twórców związanych z kulturą. Szczególnie muzyczna kultura ludowa była i jest bodźcem do działań na płaszczyźnie gromadzenia, analizowania i badania materiału folklorystycznego (pieśni, melodie instrumentalne), ale także tworzenia na jej bazie nowych utworów zarówno w estetyce „klasycznej” (stylizacje), jak i „przetworzonej” (m.in. muzyka folkowa i jej pochodne). Śląsk Cieszyński jest miejscem badań naukowych przede wszystkim ze względu na bogatą przeszłość historyczną i kulturową, o czym świadczy 13 tekstów umieszczonych w publikacji pt. Muzyka na Śląsku Cieszyńskim pod red. Bogumiły Miki i Magdaleny Szyndler.

Mirosława Sobczyńska-Szczepańska: Architektura trynitarzy na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2017. ISBN: 978-83-8012-936-8, ss. 345.

 

Książka stanowi pierwszą próbę całościowego omówienia architektury polsko-litewskiej prowincji trynitarzy. W rozdziałach wstępnych zostały przedstawione czynniki potencjalnie determinujące działalność zakonu na polu sztuki: jego historia, misja i duchowość oraz zawarte w trynitarskiej regule i konstytucjach przepisy odnoszące się do kwestii artystycznych. Rozważania nad genezą i recepcją rozwiązań formalnych zastosowanych w budowlach wzniesionych dla trynitarzy na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej (w większość niezachowanych lub poddanych daleko idącej transformacji) poprzedza rekonstrukcja ich dziejów i pierwotnego kształtu. W osobnym rozdziale podjęto problem autorstwa poszczególnych obiektów oraz wpływu inwestora na wybór koncepcji architektonicznej. Ostatnim zagadnieniem poruszonym na kartach monografii jest wymowa ideowa trynitarskich budowli z uwzględnieniem ich dekoracji malarsko-rzeźbiarskiej.

Aneta Borowik: Słownik architektów, inżynierów i budowniczych związanych z Katowicami w okresie międzywojennym. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. I wyd.: Katowice 2012, II wyd.: Katowice 2017. ISBN: 978-83-226-3173-7, ss. 215.

 

Słownik został opracowany w celu przedstawienia sylwetek architektów, inżynierów i budowniczych, którzy współtworzyli architektoniczną tkankę Katowic w okresie międzywojennym. W pracy zamieszczono biogramy fachowców działających zarówno lokalnie czy na terenie kraju, jak i cieszących się międzynarodową sławą. Słownik zawiera artykuły dotyczące m.in. Jadwigi Dobrzyńskiej, Zygmunta Łobody, Stefana Bryły, Władysława Schwarzenberga-Czernego. Publikacja wydobywa z niezasłużonego zapomnienia nieznane fakty z ich życiorysów, pozwala na prześledzenie karier przed i po II wojnie światowej. Oprócz podstawowych danych biograficznych w każdym z haseł zamieszczono spis projektów i realizacji, ustalonych na podstawie kwerend archiwalnych, często zupełnie nieznanych w literaturze naukowej. Wielu z bohaterów słownika na nowo „otrzymało” swoje twarze dzięki publikacji mało znanych fotografii. Zamieszczony przed hasłami wstęp przybliża ogólne cechy środowiska architektonicznego Katowic w okresie międzywojennym, a dołączone na końcu życiorysy pozwalają nie tylko na zapoznanie się z ciekawymi losami bohaterów słownika, ale również ich indywidualnym stylem pisania. Publikacja jest adresowana do wszystkich, którzy interesują się szeroko pojętymi dziejami architektury modernistycznej w Polsce oraz badaczy zainteresowanych historią Śląska, w szczególności Górnego Śląska i Katowic.

Ryszard Solik: Szkice o (nie)oryginalności. Konteksty i interpretacje. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2017. ISBN: 978-83-226-3216-1, ss. 244.

 

Szkice o (nie)oryginalności – najogólniej rzecz ujmując – to rozważania o oryginalności i nad oryginalnością dzieła sztuki. Oryginalność należy dziś do grupy najważniejszych kategorii deskryptywnych sztuki, ale też tworzących z nią różne konfiguracje, zarówno w obszarze praktyki artystycznej, jak i dyskursów teoretycznych. Ustabilizowana przez modernizm ranga oryginalności (w efekcie także nowości, niekonwencjonalności, wyjątkowości), uczyniła z oryginalności jedną z wiodących i szczególnie pożądanych własności sztuki nowoczesnej, o niebagatelnym wpływie na proces redefiniowania granic doświadczenia artystycznego. I choć mówimy tu o pojęciu o historycznie ugruntowanych (od XIX wieku) pozytywnych konotacjach, wzajemność relacji ze sztuką (w diachronicznym ujęciu) nie jest i wcale nie była tak jednoznaczna, jak mogłoby się wydawać. Dotyczy to doświadczenia oryginału i oryginalności zarazem. Poruszane tutaj kwestie odwołują się do historycznej niejednoznaczności kategorii oryginalności, kontekstów redefinicji, dyskursu nowoczesności; omawiają zmienność kryteriów, ich konwencjonalizm i lokalność, a także niektóre dylematy związane ze współczesną praktyką artystyczną, której ekspansywność, różnomedialność czy interaktywność niejednokrotnie podają w wątpliwość zasadność tradycyjnych zestawów interpretacyjnych sztuki, jak również kryterialną efektywność części pojęć, w tym kategorii oryginalności.

return to top