Uniwersytet Śląski w Katowicach

| Autorka: Dominika Wójtowicz |

Początek sesji często bywa trudny – niekoniecznie z powodu zbyt dużej ilości materiału, ale dlatego, że wszystko wydaje się chaotyczne. Terminy egzaminów, kolokwiów i innych zaliczeń nakładają się na siebie, a stres utrudnia podjęcie pierwszego kroku. Dobra organizacja nauki nie polega na opracowaniu perfekcyjnego planu, ale na podjęciu realistycznych kroków, które obniżą napięcie i pomogą odzyskać poczucie kontroli.

Aby ułatwić Ci działanie, przygotowaliśmy dla Ciebie wskazówki krok po kroku:

Zbierz informacje

Zapisz wszystko w jednym miejscu:

• jakie są terminy egzaminów i prac zaliczeniowych,
• jaki zakres materiału obowiązuje na każdy egzamin,
• jaką formę ma egzamin (test czy odpowiedź ustna, pytania zamknięte czy otwarte).

Pozwoli Ci to na ,,wyjęcie” wielu myśli z głowy i przeniesienie ich na papier. Już samo uporządkowanie informacji obniża napięcie, bo mózg nie musi sobie ich stale przypominać.

Podziel materiał na mniejsze, konkretne części

Jednym z najczęstszych błędów jest zbyt ogólne planowanie nauki, np. „uczyć się psychologii społecznej”. Co dokładnie się pod tym kryje? Kiedy zrealizujesz ten cel? Za mało konkretów! Zamiast tego spróbuj:

• podzielić materiał na tematy, rozdziały lub pytania egzaminacyjne,
• planuj krótkie, konkretne bloki nauki danego tematu (np. 40–60 minut).

Małe cele znacznie łatwiej jest nam rozpocząć i szybciej dostrzeżemy postęp w ich realizacji, co wzmacnia motywację do dalszej nauki.

Ułóż realistyczny plan nauki zamiast idealnego harmonogramu

Plan nauki powinien uwzględniać:

• czas na sen, posiłki i odpoczynek,
• przerwy w ciągu dnia,
• dni o mniejszej efektywności,
• czas na powtórki (patrz punkt 6).

Zbyt ambitne plany (np. 10 godzin intensywnej nauki dziennie) często kończą się poczuciem ogromnego zmęczenia i rezygnacją. Skuteczniejszy plan to ten „wystarczająco dobry”, który jest dostosowany do naszych realnych możliwości.

Nauka a koncentracja – pracuj z uwagą, nie przeciwko niej

Koncentracja to proces psychiczny, który polega na świadomym kierowaniu uwagi na wybrane bodźce, myśli lub zadania oraz ignorowaniu innych, mniej istotnych informacji. Jest niezbędna w nauce czy pracy.

Co ważne, koncentracja nie jest zasobem niewyczerpalnym. Dlatego też warto:

• uczyć się w blokach czasowych z przerwami,
• ograniczyć rozpraszacze (np. wyciszyć powiadomienia),
• zmieniać formy nauki (czytanie, notatki, mapy myśli, pytania).

Jeśli zauważasz, że czytasz tekst „bez zapamiętywania”, to nie dowód na to, że nie dajesz rady, tylko znak, że prawdopodobnie potrzebna jest przerwa.

,,Nie zdam!” – czyli myśli, które utrudniają naukę

Przed rozpoczęciem nauki wiele osób doświadcza myśli, które obniżają motywację i utrudniają skupienie: „Nie zdążę ze wszystkim”, „Muszę umieć wszystko perfekcyjnie” albo „Nie ma sensu zaczynać, bo i tak się nie nauczę” czy „Nie zdam”. Choć brzmią one przekonująco, w rzeczywistości są to myśli, a nie fakty. Zwykle pojawiają się pod wpływem stresu czy presji czasu.

Co z nimi zrobić?

Zgodnie z podejściem poznawczo-behawioralnym (CBT) ważne jest zauważanie takich myśli, zrobienie kroku w tył i… przyglądanie im się z pewnego dystansu. Zamiast automatycznie w nie wierzyć, warto traktować je jak hipotezy, które można sprawdzić lub podważyć. Następnym krokiem jest zastępowanie ich bardziej realistycznymi i wspierającymi myślami, np. „Zrobię dziś tyle, ile mogę”, „Nie muszę być perfekcyjny” czy „Każda godzina nauki sprawia, że jestem lepiej przygotowany do egzaminu”.

Taka zmiana sposobu myślenia pomaga zmniejszyć napięcie, lęk i presję, a także ogranicza prokrastynację. Gdy myśli stają się mniej paraliżujące, łatwiej jest zacząć naukę, utrzymać koncentrację i systematycznie pracować, nawet w trudnych warunkach.

Powtórki, utrwalanie i… sen!

Skuteczna nauka to nie jednorazowe, intensywne „wkuwanie” tuż przed egzaminem. Za zapamiętywanie na dłużej odpowiada proces konsolidacji pamięci odbywający się w trakcie snu – czyli porządkowanie informacji i przenoszenie ich z pamięci krótkotrwałej do pamięci długotrwałej. To właśnie wtedy wzmacniane są połączenia nerwowe odpowiedzialne za zapamiętane treści. Zarwane nocki i brak snu może sprawić, że nawet intensywna nauka przyniesie słabsze efekty.

Dlatego też warto:

• uczyć się już na kilka dni przed egzaminem,
• regularnie powtarzać materiał,
• wracać do trudniejszych zagadnień, które wymagają częstszych powtórek,
• zadbać o sen.

Powtórki powinny być zaplanowane już na etapie organizowania nauki i traktowane jako stały element procesu, a nie coś dodatkowego „na końcu, jeśli zostanie czas”. Dzięki temu materiał jest stopniowo utrwalany, a w połączeniu z wystarczającą ilością snu staje się coraz bardziej zrozumiały oraz trwały.

Bądź dla siebie wyrozumiały

Sesja to wymagający okres. Spadki motywacji, zmęczenie czy gorsze dni są naturalne i nie oznaczają braku kompetencji. Pamiętaj, żeby zadbać o siebie w tym czasie i zrobić dla siebie coś przyjemnego, zjeść dobry posiłek czy odpocząć.

Dobre przygotowanie do sesji to nie tylko kwestia technik uczenia się, ale też sposobu myślenia, planowania i dbania o własne zasoby. Uporządkowanie nauki przed sesją może zmniejszyć stres i sprawić, że ten intensywny czas stanie się łatwiejszy do udźwignięcia.

Jeśli mimo tego napięcie lub trudności z koncentracją utrzymują się, warto skorzystać ze wsparcia psychologicznego dostępnego na uczelni. Sprawdź tutaj, jak umówić się na konsultację z psychologiem.