Wydział Sztuki i Nauk o Edukacji jako partner wydarzenia zaprasza na Dzień na Szlaku Zabytków Nieoczywistych.
24 października 2026 /sobota
15.00 panel dyskusyjny: Najlepszym konserwatorem zabytków jest oszczędność
/ Biblioteka Miejska w Cieszynie, czytelnia, I piętro
wydarzenia towarzyszące
13.00 wernisaż wystawy: Dizajn w przestrzeni publicznej. Znikanie / Zamek Cieszyn, Oranżeria (wystawa: 24.10-7.12.2026)
13.30-14.15 spacer Szlakiem Zabytków Nieoczywistych z przewodnikiem Maciejem Russkiem / zbiórka: pod Oranżerią, koło różowego jelonka
———————————
panel dyskusyjny: Najlepszym konserwatorem zabytków jest oszczędność
Tytułowa „oszczędność” rozumiana jest jako materialny umiar, szacunek dla zastanego stanu rzeczy, ekonomia środków, ale też jako postawa etyczna i społeczna. Często to właśnie nadmierna ingerencja i presja, by wszystko wyglądało „jak nowe”, bezpowrotnie niszczą autentyzm i urok miejsc, które kochamy.
Wierzymy, że prawdziwym, najczulszym strażnikiem dziedzictwa są oszczędność, codzienna troska, zwykłe użytkowanie i lokalna odpowiedzialność. Bo jak pisał Wiesław Myśliwski w „Traktacie o łuskaniu fasoli”: „To, co w rzeczach najpiękniejsze, to czas, który w nich zastygł”.
To spotkanie tworzymy z pasji, łącząc siły wielu środowisk. Chcemy usiąść przy jednym stole – antropolodzy, etnografowie, historycy sztuki, praktycy konserwacji, rzemieślnicy, urzędnicy, przewodnicy turystyczni, lokalni aktywiści i mieszkańcy. Naszymi panelistami będą: Ewa Klekot, Anna Syrokosz, Tomasz Rakowski i Maciej Russek. Chcemy w przyszłości wypracować wspólnie model ochrony zabytków nieoczywistych oparty na trzech filarach: jak najmniejszej ingerencji, lokalnym rzemiośle i społecznej bliskości.
Ewa Klekot, antropolożka, tłumaczka, kuratorka, dr hab., profesorka na Wydziale Projektowania Uniwersytetu SWPS. Interesuje się interdyscyplinarnym łączeniem humanistyki i nauk społecznych z projektowaniem i działaniami artystycznymi, zarówno w badaniach, jak i edukacji. Aktualny obszar badań to antropologia wytwarzania oraz związane z nią poznanie i wiedza. Zajmuje się też antropologiczną refleksją nad sztuką, zwłaszcza społecznym konstruowaniem sztuki ludowej i prymitywnej, a także materialnością i wartościowaniem rzeczy uznawanych za dizajn, sztukę, zabytek, eksponat muzealny. Autorka m.in. Kłopoty ze sztuką ludową. Gust, ideologie nowoczesność, Gdańsk 2021, oraz Samofolkloryzacja: współczesna sztuka ludowa z perspektywy krytyki postkolonialnej, „Kultura Współczesna”, 1/2014.
Tomasz Rakowski, etnolog, antropolog, lekarz. Profesor uczelni i dyrektor w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UW, współpracownik Instytutu Kultury Polskiej UW. Zajmuje się antropologicznymi badaniami ubóstwa i marginalizacji, badaniami oddolnych procesów rozwojowych, antropologią sztuki współczesnej i partycypacyjnej oraz najnowszą metodologią badań kulturowych. Prowadzi badania w Polsce i w Mongolii. Autor książek – Łowcy, zbieracze, praktycy niemocy. Etnografia człowieka zdegradowanego (2009), wyd. w jęz. angielskim w Berghahn Books, 2016, 2019), Przepływy, współdziałania, kręgi możliwego. Antropologia powodzenia (2019).
Maciej Russek, kierownik działu turystyki Zamku Cieszyn. Z wykształcenia i zamiłowania historyk. Największą satysfakcję sprawia mu znajdowanie ciekawostek w codziennym otoczeniu oraz zgłębianie dziejów Księstwa Cieszyńskiego. Swoją pasję do historii i regionu realizuje poprzez działalność w grupie rekonstrukcyjnej „Golęszyce” oraz tworząc bloga russkietripy.pl.
————————–
wystawa: Dizajn w przestrzeni publicznej. Znikanie
Wystawa zaprasza do przyjrzenia się przedmiotom i detalom, które współtworzą przestrzeń publiczną – zarówno tym, które wciąż są jej częścią, jak i tym, które z niej zniknęły. Porcelanowe izolatory, kraty okienne, uchwyty drzwi, fragmenty ogrodzeń, stolarka, donice, kosze czy płyty chodnikowe przypominają o zmieniających się potrzebach, funkcjach i estetyce naszego otoczenia. Towarzyszą im fotografie dokumentujące miejsca, w których obiekty te występują lub występowały, oraz pokazujące ich relacje z otaczającą przestrzenią.
„Dizajn w przestrzeni publicznej. Znikanie” zachęca do uważnego rozglądania się dookoła, by dostrzec wartość przedmiotów, które na co dzień łatwo przeoczyć. Wystawa opowiada o idei Szlaku Zabytków Nieoczywistych i zachęca do samodzielnego odkrywania mniej oczywistych elementów miejskiego dziedzictwa.
