RODO kojarzy się głównie z wyskakującymi okienkami o plikach cookies oraz długimi regulaminami i klauzulami informacyjnymi RODO, których nikt nie czyta. A prawda jest taka, że chodzi o coś znacznie ważniejszego – o kontrolę nad własnymi danymi.
Dane osobowe stały się jednym z najcenniejszych zasobów współczesnego świata. Korzystamy z nich każdego dnia: zapisując się na zajęcia, logując się do systemów uczelnianych czy korzystając z aplikacji mobilnych, mediów społecznościowych i bankowości elektronicznej. Wiele z tych czynności wykonujemy automatycznie, rzadko zastanawiając się, co dzieje się z naszymi danymi „w tle”.
Właśnie w tym miejscu pojawia się RODO, czyli ogólne rozporządzenie o ochronie danych osobowych. Jego celem nie jest utrudnianie życia ani generowanie zbędnych formalności, lecz zapewnienie realnej kontroli nad informacjami, które nas dotyczą. Każdego dnia zostawiamy po sobie cyfrowe ślady: logując się na uczelni, korzystając z aplikacji, publikując zdjęcia czy wysyłając maile. RODO powstało po to, aby te dane nie trafiały w niepowołane ręce i były wykorzystywane tylko wtedy, gdy jest to naprawdę uzasadnione.
Czym właściwie są dane osobowe?
Dane osobowe to nie tylko imię i nazwisko. To każda informacja, która pozwala zidentyfikować osobę fizyczną bezpośrednio lub pośrednio. Może to być adres e-mail, numer albumu, wizerunek, adres IP, lokalizacja czy dane zawarte w dokumentacji studenckiej. W świecie cyfrowym granica między zwykłymi informacjami a danymi osobowymi bardzo często się zaciera.
RODO w środowisku akademickim
Uczelnie, podobnie jak inne instytucje publiczne, przetwarzają duże liczby danych osobowych. Dotyczy to m.in. rekrutacji, toku studiów, stypendiów, praktyk, badań naukowych czy komunikacji elektronicznej. RODO wymaga, aby dane te były przetwarzane zgodnie z prawem, w jasno określonych celach i w zakresie niezbędnym do ich realizacji.
Oznacza to m.in., że:
- dane osób studiujących nie mogą być udostępniane osobom nieuprawnionym,
- informacje powinny być odpowiednio zabezpieczone,
- osoby studiujące mają prawo wiedzieć, jak ich dane są wykorzystywane.
Prawa, które przysługują każdemu
Jednym z kluczowych elementów RODO jest wzmocnienie pozycji osoby, której dane dotyczą. Każdy ma prawo m.in. do:
- dostępu do swoich danych,
- ich sprostowania, jeśli są nieprawidłowe,
- ograniczenia przetwarzania w określonych sytuacjach,
- usunięcia danych, gdy nie ma podstaw do ich dalszego przetwarzania.
Są to konkretne narzędzia, które pozwalają lepiej chronić swoją prywatność również w relacjach z dużymi instytucjami.
Ochrona danych jako element praw podstawowych
Ochrona danych osobowych nie jest wyłącznie kwestią techniczną czy administracyjną. To element ochrony praw i wolności jednostki, takich jak prawo do prywatności, autonomii informacyjnej czy bezpieczeństwa. W dobie powszechnej cyfryzacji znaczenie tych wartości stale rośnie.
Europejski Dzień Ochrony Danych Osobowych to dobra okazja, żeby przypomnieć sobie, że RODO to nie przeszkoda, tylko tarcza chroniąca naszą prywatność w świecie, który coraz bardziej żyje online.