W jaki sposób gospodarze, którzy przyjęli pod swój dach uchodźców z Ukrainy, patrzą dziś na to wydarzenie? Jak ono przebiegało? Co z niego pozostało? A jeśli coś zmieniło — to w jaki sposób? Czy jesteśmy skazani na politycznie naznaczone opisy relacji z uchodźcami?
Wielkoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę, rozpoczęta 24 lutego 2022 roku, była ogromnym wstrząsem i — na wielu poziomach — momentem próby, także dla polskiego społeczeństwa.
Monografia „Pod jednym dachem. Doświadczenie goszczenia uchodźców z Ukrainy w polskich domach” autorstwa Rafała Cekiery, Justyny Kijonki i Moniki Żak, wraca do tamtego okresu – i stanowi próbę odpowiedzi na pytania o motywacje, przebieg i konsekwencje tego doświadczenia.
Udzielenie schronienia uciekającym przed wojną to jedno z tych wydarzeń, na które nie sposób się przygotować – a równocześnie przygotowujemy się do niego przez całe życie. Moment gościnności nie jest bowiem nigdy odseparowany od całokształtu naszych biografii – wartości, uznawanych norm, w tym przypadku nade wszystko – rozumienia relacji z drugim człowiekiem, innym od nas i nam (do tej pory) obcym. W dramatycznej godzinie próby po 24 lutego 2022 roku wiele polskich rodzin zawiesiło codzienną rutynę i pośpieszyło z pomocą dotkniętym wojennym terrorem Ukraińcom.
Głównym tematem książki jest owo doświadczenie gościnności – jej przyczyny (motywacje do przyjmowania uchodźców w swoich domach), procedury (nawiązywania relacji, układania reguł funkcjonowania w ramach niestandardowej codzienności) oraz konsekwencje.
Materiał badawczy obejmuje 75 wywiadów pogłębionych z osobami goszczącymi uchodźców z Ukrainy, przeprowadzonych przez studentów Socjologii UŚ pod kierunkiem dr Moniki Żak.
