4 września 2026 roku językoznawczynie z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach: prof. dr hab. Krystyna Kleszczowa (emerytowana profesor UŚ) i dr hab. Agnieszka Piela, prof. UŚ, na zaproszenie polonistki ze Szkoły Podstawowej nr 45 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Janusza Korczaka w Sosnowcu – mgr Agaty Gierlotki, wzięły udział w ogólnopolskiej akcji „Narodowe Czytanie”. Lekturą 15. edycji czytelniczego przedsięwzięcia był cykl dramatów romantycznych „Dziady” Adama Mickiewicza.
Spotkanie rozpoczęło się od wykładu prof. A. Pieli zatytułowanego Trochę o Mickiewiczu, trochę o słowie dziad i „Dziadach”. Językoznawczyni przedstawiła uczniom nie tylko ciekawostki związane z życiem i twórczością wieszcza narodowego, ale również opowiedziała o różnych sposobach upamiętniania poety oraz wspomniała o jedenastotomowym Słowniku języka Adama Mickiewicza, wydanym pod redakcją K. Górskiego i S. Hrabca (Wrocław 1962–1983). Mówiła ponadto o aktualnej i historycznej semantyce słowa dziad w polszczyźnie oraz wyjaśniła znaczenie tytułu mickiewiczowskiego utworu „Dziady”. Podczas swojego wystąpienia prof. Piela pokazała uczniom liczący 140 lat egzemplarz „Poezji” Mickiewicza z roku 1886 (Lwów: Księgarnia Polska), pochodzący z jej prywatnej biblioteczki. Z niego też przeczytała uczniom fragment drugiej części „Dziadów”.
Następnie prelekcję pt. Język Adama Mickiewicza dla współczesnego Polaka zaprezentowała prof. K. Kleszczowa, która mówiła o archaizmach występujących w epopei narodowej „Pan Tadeusz”. Językoznawczyni wyjaśniała dawne słowa i ich znaczenia (np. pan, panek, ruczaj, śród, zajazd), dowodząc, że po ponad 170 latach od śmierci romantycznego twórcy wciąż rozumiemy jego dzieła, choć zawierają one sporo historycznych form językowych. Badaczka polszczyzny wyświetliła również uczniom zdjęcia ze swojego pobytu w leżących obecnie na Białorusi Zaosiu (miejscu urodzenia Mickiewicza) i Nowogródku (gdzie znajduje się Muzeum im. Adama Mickiewicza). Swój wykład prof. Kleszczowa uatrakcyjniła, odtwarzając nagranie „Poloneza” Wojciecha Kilara z filmu Andrzeja Wajdy „Pan Tadeusz”.
