Projekt o akronimie The Makers (Mobilizing Arts, Knowledge and Education to Reclaim Human Agency. Strategies for the Age of Machine Thinking) otrzymał dofinansowanie w wysokości 1 643 280 euro w ramach programu Maria Skłodowska-Curie Action, będącego częścią Horyzontu Europa. Liderem konsorcjum jest Uniwersytet Śląski, a kierownikiem projektu dr hab. Michał Krzykawski, prof. UŚ, dyrektor Centrum Badań Krytycznych nad Technologiami i pracownik Instytutu Filozofii.
– Chcemy jako zespół zmierzyć się z jednym z kluczowych wyzwań naszych czasów, jakim jest zachowanie ludzkiej sprawczości w świecie przesyconym algorytmami. Mam tu na myśli algorytmy przewidujące ludzkie wybory umożliwiające manipulowanie ludźmi na niewyobrażalną do tej pory skalę (jak w przypadku algorytmów rekomendacji zasilających platformy cyfrowe), algorytmy wykonujące za nas pewne czynności poznawcze i przejmujące pewne funkcje języka (jak w przypadku algorytmów zasilających modele językowe), a także połączenie jednych z drugimi – wyjaśnia prof. Michał Krzykawski.
W warstwie teoretycznej tego wielodziedzinowego projektu kluczowym pojęciem jest zdolność marzenia (dreamability).
– Nazywamy tak zdolność rzutowania siebie poza zastane struktury. Te realne i te wyobrażone. To dzięki marzeniu potrafimy wyobrazić sobie przyszłość, mając przy tym poczucie, że życie jest warte przeżycia, a to, co robimy ma sens – dodaje prof. M. Krzykawski. W założeniach projektu zdolność marzenia jest przedstawiana jako istotny komponent ludzkiej sprawczości. Jednocześnie chodzi tutaj o marzenie i sprawczość rozpatrywane nie tyle odnośnie do jednostek, ile na płaszczyźnie kolektywnej, dotyczącej organizacji, od grup po instytucje.
Wielodziedzinowa synteza, którą zespół projektowy zamierza wypracować, ma na celu lepsze rozumienie natury ograniczeń, jakie nakładają na nas technologie cyfrowe, od ograniczeń poznawczych i psychospołecznych po ograniczenia środowiskowe, a także wypracowanie zaleceń zmierzających do kształtowania technologicznej dojrzałości. To dlatego niemniej istotna jest praktyczna, eksperymentalna warstwa projektu.
Naszą ambicją jest pokazanie, że marzenie jest istotną władzą poznawczą, a zdolność marzenia nie tylko da się wyrazić, ale również zmierzyć i wdrażać. Trzeba tylko zmienić kryteria pomiaru ludzkich współdziałań i lepiej rozumieć, co mierzymy – mówi prof. M. Krzykawski.
Projekt został oceniony wysoko i otrzymał aż 98,8 pkt na 100 możliwych. Działania badawcze będą prowadzone na trzech powiązanych ze sobą polach: twórczości artystycznej, produkcji wiedzy i opatrzonej myślą edukacji. Realizacja projektu w latach 2026-2030 przewiduje międzysektorową wymianę wiedzy między uczelniami, instytucjami kultury i organizacjami pozarządowymi z jedenastu krajów: Polski, Francji, Słowenii, Macedonii Północnej, Kanady, Ukrainy, Niemiec, Szwajcarii, Ekwadoru, Czech i Słowacji.
Partnerzy akademiccy:
- Uniwersytet Śląski w Katowicach (Polska),
- Université Paris 8 (Francja),
- University of Primorska (Słowenia),
- Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie (Polska),
- Czech Academy of Sciences (Czechy),
- Slovak Academy of Sciences (Słowacja),
- Zeppelin University (Niemcy),
- Institute of Social Sciences and Humanities Skopje (Macedonia Północna),
- Universidad de las Artes (Ekwador),
- Simon Fraser University (Kanada).
Partnerzy nieakademiccy:
- Galeria Arsenał w Białymstoku (Polska),
- DISNOVATION.ORG (Francja),
- Fundacja „Pracownia Współtwórcza” (Polska),
- Fundacja „Grupa Robocza” (Polska),
- Centro Ecuatoriano de Arte Contemporáneo (Ekwador),
- Fundacja Biennale Warszawa Foundation (Polska),
- Open Place Platfom for Interdisciplinary Practice (Ukraina),
- Museum of Contemporary Art Skopje (Macedonia Północna),
- Stowarzyszenie Pacjent Europa (Polska),
- Association La Générale (Francja),
- Maison du Futur (Szwacjaria).
