Uniwersytet Śląski w Katowicach

W kwietniu br. chętni studenci V roku filologii polskiej Uniwersytetu Śląskiego, uczestniczący w zajęciach „Polonistyczna dydaktyka cyfrowa” oraz „Język i literatura regionu”, realizowanych pod kierunkiem dr. Tomasza Pawlusa, wzięli udział w projekcie dydaktyczno-badawczym, którego osią stało się spotkanie z teatrem oraz reinterpretacja klasycznego tekstu literackiego w perspektywie współczesnych dyskursów humanistyki.

Punktem wyjścia była wizyta w Teatrze Rozbark w Bytomiu, gdzie zaprezentowano spektakl dyplomowy studentów IV roku Wydziału Teatru Tańca im. prof. Jerzego Stuhra Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie pt. Czarodziejska góra. Wykasływanie w reżyserii Anny Obszańskiej i Macieja Podstawnego. Przedstawienie – operujące intensywnym językiem cielesności, choreografii i ekspresji fizjologicznej – podejmuje dialog z powieścią Czarodziejska góra Thomas Mann, rekonfigurując jej sensy w kontekście doświadczeń współczesności.

Spektakl osadzony w przestrzeni sanatorium „Berghof” ukazuje młodych bohaterów uwikłanych w stan zawieszenia między chorobą a refleksją, między nadmiarem bodźców a pragnieniem wyzwolenia. Adaptacja łączy patos i ironię, eksplorując napięcie między dziedzictwem XX wieku a potrzebą przekroczenia jego katastroficznych scenariuszy. Jednocześnie przedstawienie wykorzystuje fragmenty powieści Manna w przekładach Józefa Kramsztyka i Władysława Tatarkiewicza, a także współczesne reinterpretacje muzyczne, co wzmacnia jego intertekstualny i intermedialny charakter.

Istotnym elementem projektu było również działanie o charakterze badawczo-dydaktycznym podjęte bezpośrednio po spektaklu. Studenci – pracując zespołowo – przygotowali i przeprowadzili wywiad z twórcami przedstawienia, traktując rozmowę jako formę paratekstu i narzędzie pogłębionej interpretacji. Spotkanie to pozwoliło uchwycić napięcia między intencją artystyczną a odbiorem, a także unaoczniło procesualny charakter pracy teatralnej, w której znaczenia nie są dane raz na zawsze, lecz podlegają negocjacji w kontakcie z widzem.

Doświadczenie spektaklu oraz rozmowy z twórcami stało się impulsem do cyklu zajęć analityczno-interpretacyjnych, podczas których studenci podejmowali refleksję nad tzw. dyskursem maladycznym – rozumianym jako sposób opisywania doświadczenia choroby, cielesności i kryzysu egzystencjalnego w literaturze i kulturze. Szczególne znaczenie zyskało tu osadzenie tych zagadnień w kontekście regionalnym: Śląsk, ze swoją historią przemysłową i społeczną, został potraktowany jako przestrzeń, w której problematyka „choroby” (indywidualnej i zbiorowej) ujawnia się w sposób szczególnie wyrazisty.

Projekt wpisuje się w założenia dydaktyki integrującej praktyki interpretacyjne z doświadczeniem kulturowym oraz wykorzystującej narzędzia cyfrowe do dokumentowania i przetwarzania wiedzy. Teatr – traktowany nie jako ilustracja literatury, lecz jako równorzędne pole produkcji sensów – stał się tu medium inicjującym refleksję o relacjach między tekstem, ciałem i przestrzenią społeczną.