Jak fizyka pomaga zajrzeć do wnętrza ludzkiego ciała? W jaki sposób można wykorzystać obrazowanie termiczne do monitorowania pracy mięśni sportowców? I jak wygląda planowanie radioterapii, dzięki której możliwe jest precyzyjne leczenie nowotworów? Odpowiedzi na te pytania poznali uczniowie szkół średnich, którzy 6 listopada 2026 r. wzięli udział w Dniu Fizyki Medycznej Instytucie Inżynierii Biomedycznej w Chorzowie.
Wydarzenie było okazją do odkrywania praktycznych zastosowań fizyki w medycynie, poznania nowoczesnych metod diagnostycznych i terapeutycznych, a także przyjrzenia się bliżej pracy fizyka medycznego.
Od diagnostyki obrazowej po nowoczesne metody terapii
Spotkanie rozpoczęła dr inż. Teresa Kasprzyk-Kucewicz, prof. UŚ, która przedstawiła program wydarzenia i zapowiedziała jego gościa specjalnego – dr n. med. Małgorzatę Stąpór-Fudzińską z Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego Oddział w Gliwicach. Uczestników powitała również Prodziekan dr hab. Agnieszka Justyna Nowak-Brzezińska, prof. UŚ, przybliżając młodzieży ofertę kształcenia oraz działalność Wydziału.
Pierwszy wykład poprowadził prof. dr hab. Armand Cholewka, który jak zawsze w przystępny i angażujący sposób opowiedział o możliwościach współczesnej diagnostyki medycznej. Uczestnicy poznali historię wykorzystania promieniowania rentgenowskiego, a także zasady działania i zastosowania takich technik jak zdjęcia RTG, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny.
Nie zabrakło przykładów pokazujących, jak dzięki nowoczesnym metodom obrazowania można odtworzyć struktury anatomiczne, rozpoznawać zmiany chorobowe i wspierać proces leczenia. Wśród omawianych zagadnień znalazły się m.in. diagnostyka nowotworów piersi i czerniaka, obrazowanie naczyń krwionośnych oraz zastosowanie metod diagnostycznych w ocenie układu mięśniowego i wad postawy.
Prelegent zwrócił również uwagę na znaczenie badań przesiewowych i profilaktyki. Wczesne wykrywanie zmian chorobowych daje bowiem większe możliwości skutecznego leczenia.
Termowizja, sport i tajemnice ludzkiego organizmu
O tym, że fizyka może pomóc nie tylko w diagnozowaniu chorób, ale również w analizie aktywności fizycznej i procesów zachodzących w organizmie, opowiedziała więcej dr inż. Teresa Kasprzyk-Kucewicz, prof. UŚ.
Wykład poświęcony obrazowaniu termicznemu i analizie sygnałów biomedycznych pokazał, jak wiele informacji można uzyskać dzięki obserwacji rozkładu temperatury na powierzchni ciała. Kamera termowizyjna pozwala m.in. monitorować reakcje organizmu na wysiłek, oceniać procesy regeneracyjne i obserwować zmiany zachodzące w pracujących mięśniach.
Nie zabrakło również praktycznego pokazu. Uczestnicy mogli zobaczyć, jak działa kamera termowizyjna, a także przekonać się, jak na obrazie termicznym prezentuje się człowiek. Możliwość obserwowania własnego obrazu w podczerwieni wzbudziła spore zainteresowanie i wywołała wiele emocji. To właśnie takie doświadczenia pozwalają najlepiej zrozumieć, jak nowoczesne technologie pomiarowe pomagają badać procesy zachodzące w ludzkim organizmie.
Szczególnie interesujące okazały się przykłady badań prowadzonych z udziałem kolarzy. Uczniowie dowiedzieli się, jak wykorzystuje się specjalistyczne systemy pomiarowe do analizy pracy mięśni podczas pedałowania, oceny zaangażowania poszczególnych grup mięśniowych oraz doskonalenia techniki treningowej. Połączenie termowizji z elektromiografią umożliwia uzyskanie bardziej kompleksowego obrazu reakcji organizmu na obciążenie.
Prowadząca przedstawiła również zastosowanie termografii w monitorowaniu efektów krioterapii oraz w badaniach dotyczących termoregulacji zwierząt. Była to okazja, by przekonać się, że metody fizyki medycznej znajdują zastosowanie w wielu obszarach – od sportu i rehabilitacji po weterynarię.
Jak wygląda praca fizyka medycznego? O doświadczeniach z praktyki klinicznej
Ważnym punktem programu było spotkanie z gościem specjalnym – dr n. med. Małgorzatą Stąpór-Fudzińską, zastępczynią kierownika Zakładu Planowania Radioterapii w Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach.
Prelegentka przybliżyła uczestnikom specyfikę pracy fizyka medycznego, koncentrując się na planowaniu radioterapii. Wyjaśniła, jak ważną rolę odgrywa on w przygotowaniu i prowadzeniu leczenia onkologicznego, dbając o precyzyjne dostarczenie odpowiedniej dawki promieniowania do zmienionych chorobowo tkanek przy jednoczesnym ograniczeniu narażenia zdrowych struktur organizmu.
Uczniowie poznali rozwiązania wykorzystywane we współczesnej radioterapii, w tym akceleratory, tomoterapię oraz systemy CyberKnife. Dowiedzieli się również, jaką rolę w planowaniu leczenia odgrywają badania obrazowe, specjalistyczne oprogramowanie i zaawansowane techniki obliczeniowe.
Spotkanie pokazało, że praca fizyka medycznego nie ogranicza się do obsługi aparatury czy przygotowywania planów leczenia. Obejmuje również współpracę z zespołem medycznym, badania naukowe, udział w konferencjach i szkoleniach oraz nieustanne doskonalenie stosowanych metod terapeutycznych.
Nauka przez doświadczenie i wspólną zabawę
Dzień Fizyki Medycznej nie ograniczał się do wykładów. Pomiędzy kolejnymi wystąpieniami uczniowie mogli odwiedzić strefę przygotowaną przez członków Studenckiego Koła Naukowego Fizyki Medycznej, którzy wraz z mgr inż. Aleksandrą Mrowiec zaangażowali się w organizację wydarzenia i przygotowanie interaktywnych atrakcji.
Na uczestników czekały eksperymenty, zagadki i konkursy pozwalające sprawdzić zdobytą wiedzę. Dużym zainteresowaniem cieszyły się m.in. fotobudka termiczna, quiz anatomiczny, konkurs plastyczny oraz quiz sprawdzający wiadomości z wykładów. Uczniowie chętnie podejmowali kolejne wyzwania, a naukowej rywalizacji towarzyszyły nagrody i wiele pozytywnych emocji.
Spotkanie ze studentami było również okazją do rozmów o kierunku fizyka medyczna, realizowanych projektach i możliwościach rozwijania naukowych zainteresowań. Dzięki ich zaangażowaniu uczestnicy mogli przekonać się, że studiowanie fizyki to nie tylko zdobywanie wiedzy, ale także współpraca, kreatywność i możliwość realizowania własnych pomysłów.
Fizyka bliżej człowieka
Dzień Fizyki Medycznej pokazał, jak ważną rolę odgrywa fizyka we współczesnej medycynie – od profilaktyki i diagnostyki, przez monitorowanie funkcjonowania organizmu, aż po zaawansowane metody leczenia nowotworów.
Dla uczniów była to nie tylko okazja do zdobycia nowej wiedzy, ale również możliwość poznania kierunku studiów i ścieżki zawodowej, w której nauki ścisłe spotykają się z realną pomocą drugiemu człowiekowi.
Być może dla części uczestników spotkanie na chorzowskim kampusie stanie się pierwszym krokiem do związania swojej przyszłości z fizyką medyczną.
