Uniwersytet Śląski w Katowicach

Jolanta Wadowska-Król urodziła się 27 czerwca 1939 roku w Katowicach, tutaj też zmarła 18 czerwca 2023 roku. Jej ojcem był Piotr Wadowski, matką Stanisława z Chwistów, a mężem Zbigniew Józef Król (ur. 23 września 1936 roku w Łagiewnikach, zm. 17 września 2020 roku w Katowicach; adiunkt w Instytucie Chorób Wewnętrznych w Klinice Nefrologii Śląskiej Akademii Medycznej). Sześć razy zmieniała szkołę. Z powodu trudnej sytuacji jej matka mieszkała u jednej z kilku sióstr, a ona sama u innej siostry matki (matka Jolanty Wadowskiej‑Król, gdy ta była jeszcze dzieckiem, w wyniku porażenia piorunem częściowo straciła wzrok). To sprawiło, że dziewczynka szybko zaczęła się usamodzielniać i nabierać wiary w siebie. Studia w Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach ukończyła w 1964 roku. Pracowała w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Katowicach, w Poradni Dziecięcej w Dąbrówce Małej. W pracy zawodowej czerpała z doświadczeń Edmunda Gryglewicza, lekarza medycyny pracy, zajmującego się problemem występowania ołowicy wśród pracowników Huty Metali Nieżelaznych „Szopienice”. Wadowska‑Król, obserwująca u małych pacjentów wiele objawów i dolegliwości mogących sugerować zatrucie metalami ciężkimi, zgłosiła to ówczesnej wojewódzkiej konsultantce medycznej prof. dr hab. Bożenie Hager‑Małeckiej. 4 września 1974 roku prof. Hager‑Małecka zleciła Jolancie Wadowskiej‑Król przebadanie, bez ujawniania tego ówczesnym władzom, dziesięciorga dzieci mieszkających w najbliższym sąsiedztwie huty w kierunku podwyższonego poziom ołowiu w ich krwi. Prof. Hager‑Małecka diagnozę swoją oparła na wiedzy, którą zdobyła na konferencji w Szwajcarii, gdzie omawiano przypadek chorego na ołowicę. Wyniki analizy krwi badanych dzieci, które Wadowska‑Król otrzymała następnego dnia, przeraziły ją. Badania oczywiście kontynuowała: każdego dnia do różnych laboratoriów kierowała 50–70 dzieci, ostatecznie badaniami objęto ich 5 tys. Chorych okazało się około 1 tys. dzieci.

Dzięki działaniom, między innymi, pediatry Jolanty Wadowskiej‑Król i pielęgniarki Wiesławy Wilczek około 2 tys. dzieci wyjechało do sanatoriów w Buczu, Istebnej i Rabce. Wyburzono dwie ulice familoków położonych w bezpośrednim sąsiedztwie huty oraz domy przy innych ulicach w jej pobliżu. Wywieziono 200 tys. ton skażonej ziemi. Lekarka zaangażowała się też w działania mające na celu zapewnienie nowych mieszkań żyjącym w zatrutym środowisku rodzinom chorych dzieci. Choć ówczesne władze państwowe zgodziły się na badania i leczenie dzieci, to samego problemu nie pozwolono nagłaśniać – Wadowskiej‑Król udaremniono obronę doktoratu, który miał się opierać na zebranym materiale badawczym dotyczącym ołowicy. Jolanta Wadowska-Król leczyła dzieci, a hobbystycznie haftowała ściegiem krzyżykowym. W 2011 roku przeszła na emeryturę.

Za swoją działalność zawodową oraz zaangażowanie społeczne i rzetelną pracę była wielokrotnie wyróżniana i nagradzana. W 1984 roku odebrała Medal 40‑lecia Polski Ludowej. W 2005 roku Zarząd Regionu Śląsko‑Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność” przyznał Jolancie Wadowskiej‑Król Złoty Medal „Solidarności”. W wyniku starań podejmowanych przez Fundację na rzecz Dzieci „Miasteczko Śląskie” w 2013 roku otrzymała nagrodę Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach „Zielony Czek” dla osób wyróżniających się w działalności proekologicznej. W 2013 roku podczas uroczystości wręczenia Śląskiej Nagrody Obywatelskiej otrzymała Nagrodę Specjalną. W marcu 2015 roku została wyróżniona przez rzecznik praw obywatelskich prof. Irenę Lipowicz odznaką honorową „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka”. W październiku 2015 roku podczas inauguracji roku akademickiego rektor Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach wręczył Wadowskiej‑Król medal za działalność społeczną oraz promowanie uczelni. We wrześniu 2017 roku otrzymała tytuł Honorowego Obywatela Miasta Katowice. W 2018 roku została laureatką Nagrody im. Wojciecha Korfantego. W listopadzie tego samego roku w Katowicach przy ulicy Gliwickiej odsłonięto mural autorstwa Andrzeja Wieteszki poświęcony lekarce. Senat Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach nadał jej najwyższą godność akademicką – tytuł doktora honoris causa tej uczelni (recenzenci doktoratu: prof. dr hab. n. med. Grzegorz Opala, prof. dr hab. n. med. Mieczysława Czerwionka‑Szaflarska, prof. dr hab. Michał Daszykowski oraz prof. dr hab. n. med. Tomasz Szczepański). Podczas uroczystości, która odbyła się 24 czerwca 2021 roku, Jolanta Wadowska‑Król otrzymała również odznakę honorową Ministra Zdrowia „Za zasługi dla ochrony zdrowia”. 14 kwietnia 2023 roku uhonorowana została Wawrzynem Lekarskim za wybitne osiągnięcia.

By promować wartości, którym Jolanta Wadowska‑Król przez całe życie była wierna, uczyniono ją patronką jednej z dwóch stref specjalnych 7. Śląskiego Festiwalu Nauki KATOWICE 2023. W niezliczonych laudacjach, komentarzach i publikacjach podkreśla się, że Jolanta Wadowska‑Król obywatelskim działaniem, odwagą i poświęceniem wyprzedziła swój czas, stając się sygnalistką niebagatelnego problemu – ceny, jaką śląskie społeczeństwo płaci za zanieczyszczenie środowiska. Pokazała też, jak wiele może osiągnąć człowiek, gdy działa – nawet samotnie – w dobrej sprawie. Była i nadal jest symbolem tego, jak należy postrzegać naukę, która pomaga człowiekowi poznawać i rozumieć świat, po to, żeby mógł poprawiać komfort życia swojego i innych gatunków, ulepszać otoczenie i ratować ludzi. Choć podczas uroczystości nadania tytułu doktora honoris causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach wielokrotnie podkreślała, że nie czuje się bohaterką, Jolanta Wadowska‑Król – wraz z szopienicką historią o dziecięcej ołowicy – nierozerwalnie i na trwałe wpisała się w historię Śląska industrialnego.