Zapraszamy wszystkich studentów, pracowników, mieszkańców wraz z dziećmi na bezpłatne wydarzenie, które łączy ciekawość świata, naukę, sztukę, ruch i dobrą zabawę. Tego dnia kampus stanie się miejscem wspólnego odkrywania: rzeki, przyrody, klimatu, chemii, literatury i teatru. Program tego dnia opracowaliśmy we współpracy z naszymi naukowcami z Instytutu Chemii i został on przygotowany tak, aby angażować dzieci, młodzież, studentów i dorosłych. Chcemy, aby każdy, niezależnie od wieku mógł doświadczyć tego, że nauka nie musi zaczynać się od trudnych definicji. Czasem zaczyna się od spaceru nad Rawą, pytania o to, skąd bierze się woda, własnoręcznie zbudowanego domku dla owadów albo eksperymentu, który wygląda jak magia, choć wcale nią nie jest.
Program
10:00 Spacer interpretacyjny „Niech Rawa niesie nasze myśli, najpiękniejsza nauka powstaje nad rzeką”
Dzień rozpoczniemy spacerem interpretacyjnym poświęconym Rawie i jej otoczeniu, prowadzonym z perspektywy chemików. Będzie to okazja, aby spojrzeć na rzekę nie tylko jako element miejskiego krajobrazu, ale także jako żywy układ, w którym można obserwować procesy chemiczne, ślady działalności człowieka i zmiany zachodzące w środowisku.
Podczas spaceru uczestnicy przyjrzą się Rawie jako miejscu badań, obserwacji i pytań o jakość wody, stan środowiska oraz relację między miastem a rzeką. Zobaczymy także, jak ta naukowa przestrzeń rozwija się na naszych oczach mijając nowo powstające Śląskie Interdyscyplinarne Centrum Chemii. To propozycja dla wszystkich, którzy chcą zobaczyć, że nauka zaczyna się bardzo blisko nas, czasem tuż obok kampusu, nad rzeką, którą mijamy na co dzień.
Spacer poprowadzą: dr hab. Violetta Kozik, prof. UŚ i prof. dr hab. Andrzej Bąk, z Instytutu Chemii na Wydziale Nauk Ścisłych i Technicznych oraz dr Monika Pędras, dr Patrycja Filipek i dr Robert Skorek z Biura ds. Infrastruktury Badawczo-Dydaktycznej Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych.
Po spacerze
Spotkanie z literaturą – czytanie bajek
dr hab. Violetta Kozik, prof. UŚ przeczyta bajkę „Kluska, Kefir i Tutejszy” Jerzego Broszkiewicza, “Przygody Baltazara Gąbki” Stanisława Pagaczewskiego oraz wybrane bajki o smokach.
Konkurs interpretacyjny
Konkurs interpretacyjny wiersza Mirona Białoszewskiego „Ach gdyby nawet piec zabrali… Moja niewyczerpana oda do radości”. Będzie to zaproszenie do zabawy słowem, głosem i wyobraźnią, ale też do odkrycia, że literatura może być pełna energii, humoru i bardzo współczesnych emocji.
11:00–14:00 Seeds of Science / Pokazy „Al-chemia to nie magia”
Godziny pokazów: 11:00, 11:40 i 12:20, dla grup maksymalnie 15 osobowych.
Czy chemia może wyglądać jak magia? Czasem tak, ale za każdym efektownym doświadczeniem stoi konkretna wiedza, obserwacja i eksperyment. Podczas pokazów „Al-chemia to nie magia” uczestnicy zobaczą, jak niezwykłe mogą być reakcje chemiczne i jak wiele zjawisk da się wyjaśnić dzięki nauce. Te widowiskowe eksperymenty to najlepszy dowód na to, jak nowoczesne badania prowadzimy na UŚ.
Pokazy poprowadzą: dr Justyna Polak, dr Mariola Bartoszek oraz dr Barbara Szpikowska-Sroka z Instytutu Chemii na Wydziale Nauk Ścisłych i Technicznych.
12:30 Mini spektakl Teatru Science-ImprUŚ, „ Bajkowe eksperymenty”
Zapraszamy na premierowe przedstawienie improwizowane Teatru Science-ImprUŚ. Będzie to spektakl nieoczywisty, spontaniczny i pełen niespodzianek, w którym nauka spotka się z teatrem, literaturą i improwizacją.
Scenariusz, reżyseria i wykonanie – Teatr Science-ImprUŚ w składzie: dr hab. Violetta Kozik, prof. UŚ, dr hab. Tomasz Siudyga prof. UŚ oraz prof. dr hab. Andrzej Bąk z Instytutu Chemii na Wydziale Nauk Ścisłych i Technicznych; dr Monika Pędras, dr Patrycja Filipek oraz dr Robert Skorek z Biura ds. Infrastruktury Badawczo-Dydaktycznej Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych.
10:00–14:00 Wodny Detektyw. Na tropie zanieczyszczeń w rzekach i wodach podziemnych
Na tym stanowisku uczestnicy wcielą się w wodnych detektywów i sprawdzą, co dzieje się z wodą pod powierzchnią ziemi. Będzie można zobaczyć, jak płyną wody podziemne, jak zasilają rzeki i zbiorniki oraz w jaki sposób zanieczyszczenia mogą przedostawać się z powierzchni terenu do warstw wodonośnych.
Głównym elementem stanowiska będą dwa fizyczne modele warstw wodonośnych: model ośrodka porowatego oraz model ośrodka szczelinowo-krasowego. Dzięki nim będzie można zobaczyć m.in. działanie studni głębinowych, studni artezyjskich i piezometrów, a także wpływ warstw nieprzepuszczalnych na obieg wody.
Uczestnicy dowiedzą się również, jak bada się wodę w terenie i do czego służy profesjonalny sprzęt wykorzystywany w monitoringu wód, w tym mierniki stosowane w badaniach prowadzonych obecnie w zlewni rzeki Rawy.
Warsztaty poprowadzą: dr Kinga Ślósarczyk i dr Sławomir Sitek, prof. UŚ z Instytutu Nauk o Ziemi z Wydziału Nauk Przyrodniczych.
10:00–14:00 Warsztaty LIFE Archiclima
W ramach wydarzenia zapraszamy także do udziału w warsztatach i aktywnościach przygotowanych w ramach projektu LIFE Archiclima. To propozycje, które łączą edukację ekologiczną z działaniem: uczestnicy będą mogli samodzielnie tworzyć, budować, malować, grać i sprawdzać swoją wiedzę o klimacie, przyrodzie oraz ochronie środowiska.
Warsztaty „Kule kwietne”
Dzikie zapylacze, takie jak pszczoły samotnice, trzmiele czy motyle, potrzebują miejsc, w których znajdą pokarm i bezpieczne warunki do życia. Zanik naturalnych siedlisk powoduje spadek ich liczebności, a to wpływa na całą bioróżnorodność. Zapylacze odpowiadają za zapylanie bardzo wielu roślin, dlatego wspieranie ich jest ważne zarówno dla przyrody, jak i dla nas.
Podczas warsztatów uczestnicy przygotują kule nasienne z gliny, podłoża beztorfowego oraz nasion rodzimych roślin nektaro- i pyłkodajnych. Takie kule można wysiewać na terenach zielonych, łąkach czy w ogrodach, wspierając w prosty sposób miejską przyrodę.
Konkurs „W koło klimatu”
To aktywność dla tych, którzy lubią wyzwania, pytania i szybkie skojarzenia. Po zakręceniu kołem fortuny uczestnicy zmierzą się z zadaniami dotyczącymi klimatu i środowiska. Mogą pojawić się zagadki, kalambury, rebusy lub pytania związane z odpadami, powietrzem, wodą, bioróżnorodnością i codziennymi wyborami, które mają wpływ na planetę.
Za dobre odpowiedzi i zaangażowanie przewidziano nagrody: sadzonki roślin rodzimych oraz warzyw.
Warsztaty „Domki dla owadów”
Owady zapylające potrzebują nie tylko kwiatów, ale także miejsc do odpoczynku, rozmnażania i zimowania. W mieście coraz trudniej im znaleźć naturalne kryjówki, dlatego domki dla owadów mogą być dla nich realnym wsparciem.
Podczas warsztatów uczestnicy samodzielnie złożą drewnianą konstrukcję domku dla owadów i wypełnią ją naturalnymi materiałami, takimi jak trzcina, słoma, kora, szyszki czy cegły z otworami. To praktyczne działanie, które pokazuje, że troska o bioróżnorodność może zacząć się od bardzo prostych gestów.
Warsztaty „Malowanie toreb”
Jednorazowe reklamówki szybko stają się odpadem, dlatego warto korzystać z toreb wielorazowych, wykonanych z naturalnych materiałów, takich jak len, bawełna czy juta.
Podczas warsztatów uczestnicy zaprojektują i pomalują własne torby. Powstaną na nich wzory inspirowane przyrodą, klimatem i ochroną środowiska. Własnoręcznie ozdobiona torba może stać się nie tylko praktycznym przedmiotem, ale też przypomnieniem, że codzienne wybory mają znaczenie.
Gra wielkoformatowa „Bez strachu po dachu”
Planszowa gra poświęcona ochronie powietrza urosła do rozmiarów gry plenerowej. Plansza o wymiarach 3 x 4m z autorską grafiką stanie się przestrzenią ruchu, współpracy i ekologicznych wyzwań.
Gracze, samodzielnie lub w zespołach, będą musieli jak najszybciej dotrzeć do końca planszy i odkręcić zawór, aby do mieszkań popłynęło ciepło z sieci ciepłowniczej. Zadanie nie będzie jednak takie proste, bo do mety można dotrzeć jedynie biegnąc po dachu. Po drodze czekają „dymony”, czyli pytania, rebusy i zagadki dotyczące ochrony powietrza.
To gra, która łączy ruch z edukacją i pokazuje, że o jakości powietrza można rozmawiać w sposób angażujący, dynamiczny i zapadający w pamięć.
10:00–14:00 Stanowisko „Co nieco o UŚ”
Przez cały czas trwania wydarzenia dostępne będzie również stanowisko informacyjne Biura Kandydata i Absolwenta UŚ. W programie znajdą się aktywności dla uczestników, m.in. koło fortuny, balony i gry. Będzie to także okazja, aby porozmawiać o studiowaniu, kierunkach i możliwościach, jakie daje Uniwersytet Śląski.
Dofinansowanie w ramach realizacji projektu: „Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania Regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych” w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Projekt LIFE ARCHIKLIMA nr LIFE20CCA/PL/001573 jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu LIFE oraz ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.